شنبه ۶ خرداد ۱۳۹۶ Saturday, May 27, 2017 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۱۰/۱۲ - ۱۹:۳۳
شناسه خبر: ۴۷۰۹۳۰
 
به مناسبت سالروز قیام توابین بررسی شد؛
مروری بر اقدامات توابین و تطبیق آن با جریان‌‌های حاضر/ قیام نابه‌هنگام و بی‌ثمر مهمترین شاخصه توابین
نماینده سابق رهبر معظم انقلاب اسلامی در کشورهای خلیج فارس با تبیین برخی اقدامات توابین و تطبیق آن با جریان‌‌‌های جمهوری اسلامی ایران، گفت: برخی همانند توابین، اقدامات به موقع انجام نمی‌‌دهند و پس از پشیمانی سعی در جبران دارند و هیچ نتیجه‌ای هم دریافت نمی‌کنند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، امروز سالروز قیام توابین است؛ عده ای شیعیان کوفی که پس از قیام و شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام از عدم یاری ایشان در زمان به موقع خود پشیمان گشته و خواستار قصاص قاتلان و شهادت خود بودند، گروه توابین را با سرکردگی سلیمان بن صرد خزاعی که از یاران امام علی علیه السلام و از بزرگان شیعیان کوفه بود تشکیل دادند.

این قیام در همان سال 61 و پس از شهادت امام حسین علیه السلام پایه ریزی شد و چهار سال تا اجرای آن طول کشید؛ اما درباره علل شکست و بی اثر بودن آن پس از قیام اباعبدالله خدمت حجت الاسلام و المسلمین سید محمود مدنی بجستانی، استاد و مدرس حوزه و دانشگاه، مؤلف 10 کتاب در زمینه های مختلف، نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی و نماینده سابق رهبر معظم انقلاب اسلامی در کشور امارات و کشورهای خلیج فارس رسیدیم تا از زبان این استاد تاریخ، پیرامون وقایع آن جویا شویم.

رسا ـ چرا قیام توابین شکل گرفت و چرا این قدر زود محو شد؟

حادثه عاشورا و قیام اباعبدالله الحسین علیه السلام علاوه بر اهداف والای امام در امر به معروف و نهی از منکر و تشکیل حکومت اسلامی دارای پیامدهای فراوان دیگری نیز بود؛ از جمله اینکه باعث شد نظام اموی دچار اختلال شده و با سختی روبرو گردد. عمده این جهاد و قیام در میدان فرهنگی و اندیشه و فکر بود که نهایتا به نظر من به بار نشستن ثمرات همان درخت قیام عاشورا است که در دوران صادقین علیهم السلام به بار نشست.

اما در مورد قیام توابین نکاتی هست که باید به آن اشاره کرد. این قیام را در چند بُعد تعریف می کنند. بعضی ها این قیام را سیاه و سفید می بینند و برخی دیگر آن را محکوم می کنند و عده ای نیز آن را حرکت خالصانه و پاک تعبیر می کنند؛ ولی می شود یک تعریف دیگری نیز برای آن ذکر نمود که این قیام توابین در حد خودش خواب اموی ها را آشفته کرد و روح حماسه برای دفاع از اهل بیت علیهم السلام را گسترش داد.

اما اگر بخواهیم جهات منفی آن را نیز ذکر کنیم می توانیم این موارد را اشاره کنیم. اول اینکه این قیام به هدف های شایسته ای که باید می رسید دست پیدا نکرد و باعث این شد که هراس در جان بعضی ها پدید آید و نتیجه بی سرانجامی که این قیام داشت باعث دلهره برای نهضت های بعدی شد. اگر این قیام در زمان مناسبی انجام می گرفت و هدایت درست تری می شد می توانست آثار بهتری داشته باشد.

رسا ـ رهبرمعظم انقلاب در جملاتی فرمودند که گاهی یک حرکت نابجا تاریخ را به ورطه سقوط می کشاند و درباره توابین نیز فرمودند که قیام پس از شهادت امام علیه السلام چه فایده؟ نظرتان در مورد فرمایشات ایشان درباره شخصیت سران این قیام و اصل آن چیست؟

نکته ای که رهبر معظم انقلاب اسلامی اشاره فرمودند مهم ترین شاخصه قیام توابین بود. چون این قیام در زمان نامناسبی رخ داد که چیز خاصی را تغییر نمی داد. زمانی که امام حسین علیه السلام آن ها را طلبید بهترین فرصت برای یاری رساندن و قیام بود که می توانست سالار شهیدان را در رسیدن به اهداف والایشان یاری دهد که اگر پیروز می شدند، به هدف خود می رسیدند و اگر شهید می شدند این فیض بزرگ را همراه با امام خود درک می کردند کما اینکه شهدای کربلا تا ابد دارای جایگاه والا و مورد حسرت عاشقان اهل بیت علیهم السلام شدند.

دقیقا سالی که امام حسین علیه السلام به شهادت رسیدند پایه های اولیه این قیام شکل گرفت و چهار سال طول کشید تا به سرانجام رسید ولی نکته بسیار مهم در آن این بود که این قیام دارای یک استراتژی درست نبود. قیام برای چه و با چه هدفی؟ تفکرات در این قیام این بود که قاتلین شهدای کربلا را قصاص کنیم و یا به مقام عظیم شهادت برسیم تا خود را از گناه یاری نکردن اباعبدالله الحسین علیه السلام پاک کنیم که البته ما این دو هدف را اهداف غایی نمی دانیم بلکه اعتلای کلمه الله را هدف مهم می دانیم. افرادی که قیام توابین را پایه گزاری کردند در هدف گذاری دچار غفلت شدند که این خود نکته خیلی مهمی است که اگر رعایت نگردد در طول تاریخ شاهد شهادت امام حسین ها و قیام های بی هدف توابین ها خواهیم شد.

رسا ـ شخصیت سلیمان به عنوان بزرگ شیعه در کوفه و رئیس توابین را چگونه می بینید؟

ایشان از یاران سه امام یعنی امام علی، امام حسن و امام حسین علیهم السلام بود‌ و هر سه ایشان را درک کرد‌ ولی نکته مهم این است که سلیمان بن صرد در وقتی که باید، این امامان را یاری نکرد. در قضیه توابین نیز وقتی به سلیمان گفته شد‌ اکثر قاتلین اباعبدالله الحسین علیه السلام در کوفه هستند چرا در این جا قیام نکنیم؟ جواب عجیبی داد و گفت: ما اگر در کوفه بجنگیم باید با خویشان خود جنگ کنیم؛ به جای آن بیرون از کوفه می رویم و با غریبه ها‌ جنگ می کنیم. و این یعنی روحیه قبیله گرایی بر هدف آنها تاثیر گذاشت و آنها را به بیرون از کوفه رهنمون کرد که اتفاقات‌ ‌عین الورده اتفاق افتاد‌. در این زمینه از امام علی علیه السلام روایتی بدین مضمون هست که می فرمایند ما در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم با پدران و برادران و عموهای خود می جنگیدیم ـ که البته منظور حضرت به صورت عام و اشاره به جنگ اسلام و کفر در دل قبایل بود ـ و اگر چنین نبود دین اسلام و هیچ عمودی قائم نمی ماند.

با این وجود سلیمان بن صرد، خانه یعنی کوفه را به دست دشمن زبیری سپرد همان عبدالله زبیر که برای اولین بار در منابر صلوات را ناقص ادا می کرد و صلوات بر پیامبر را به تنهایی ذکر می کرد و درود بر آل نبی را حذف کرد. سپردن کوفه به آنان همانا و جنگ در منطقه دیگر همان که نه خود به پیروزی مورد نظر رسیدند و نه سایه نحس عبدالله زبیر را از کوفه راندند.

رسا ـ آیا ممکن است قیام توابین دیگری در تاریخ رخ دهد؟

تاریخ ارزشمند است و خداوند متعال تاریخ را بر اساس سنن ثابت اداره می کند. ما باید تاریخ را علت و معلولی و سبب و مسببی ببینیم. اگر از اتفاقات و رخ دادهای قیام توابین متنبه نشویم و درس نگیریم قطعا توابین دیگری تکرار خواهد شد.

رسا ـ انقلاب اسلامی ایران چطور؟

ما امروز در برهه مهم تاریخی هستیم و به فرموده حضرت آقا ما در حال گذر از پیچ تاریخی هستیم. ایران، اولین کشوری است که تحت لوای اهل بیت علیهم السلام و بحث ولایت فقیه قد علَم کرده است و به تعبیر «مارگارت تاچر» بزرگترین هنر انقلاب اسلامی این بود که سیاست را از دل معابد و مساجد به میدان عمل آورد و آن را عملی کرد.

این نهضت بحمد‌لله به صورت موج فراگیر جهان را تحت تاثیر خود قرار داده است و ان شاءالله به راه خود ادامه داده و به هدف اصلی یعنی زمینه سازی تمدن نوین اسلامی به رهبری امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می رسد.

رسا ـ آیا تفکرات شبه توابین را‌ قبل از انقلاب هم‌ داشتیم؟ الان چطور؟

ما قبل از انقلاب طلبه بودیم و اتفاقات مختلف را می دیدیم. امام خمینی(ر‌ه) می فرمودند که شاه باید برود اما عده ای می گفتند که شاه باید بماند و اصلاح گردد. این تفکر بسیار خطرناک بود و اگر آن تفکر جان می گرفت ممکن بود نهضت به هیچ ثمره ای نرسد. بعد از انقلاب نیز شاهد فتنه های متعددی بودیم از جمله فتنه های خلق کُرد، یا خلق عرب که می خواستند کشور را به تجزیه بکشانند؛ عده ای با دلسوزی برخورد می کردند و می گفتند باید با حرف با آنان مذاکره کرد که مواضع قاطع امام راحل این جا نیز راهگشا شد و بعدا آن عده متوجه شدند که سران این فتنه ها چه مقاصدی داشته و دست نشانده چه دولت هایی بودند. در قضیه فتنه 88 نیز من گمان می کنم امروزه هیچکس هیچ تردیدی نداشته باشد که آن حرکت ها، کارهای ناصواب و خطرناکی بود که اگر سکانداری حضرت آقا نبود و تن به بی قانونی آن ها می دادند و سکان انقلاب را به سمت خط قانون اساسی هدایت نمی کردند و تسلیم فشارهای آنان بودند، فجایع زیادی اتفاق می افتاد و بحمد‌لله ایشان در 29 خرداد 1388 اتمام حجت کردند و مواضع صریح انقلابی را بیان فرمودند. ‌حالا اکثرا متوجه شدند که هر تغییری باید در سایه مسالمت و همدلی زیر سایه انقلاب و قانون اساسی اتفاق بیفتد نه اردوکشی خیابانی و بی قانونی.

رسا ـ فتنه امروزی به نظر شما چیست؟

برای نمونه امروزه نیز فتنه داعش وجود دارد. همان که با منحرف کردن بیداری اسلامی به جنگ نیابتی مسلمانان با هم منجر شد. بعضی از گروه ها ادعای کنار آمدن با داعش را داشتند اما بعد از گذشت چند سال از جنگ، خیلی از مسائل روشن شد و همه متوجه شدند داعشیان افرادی نیستند که بتوان با آنان مذاکره کرد.

من در زمان مسئولیتم که نماینده رهبر معظم انقلاب در کشور امارات و کشورهای خلیج فارس بودم در جلسه ای که با نماینده حضرت آقا در سوریه داشتیم نکته ای بسیار مهم را نماینده سوریه ذکر کردند. از ایشان پرسیدم که اوضاع سوریه چگونه است؟ گفتند اوضاع فرق کرده است و با هر کس صحبت می کردم ندای پذیرش شکست را می شنیدم؛ یعنی تقریبا همه تسلیم داعش شده بودند و اعتقاد به سقوط منطقه داشتند، اما تقریبا تنها کسی که اعتقاد به مقاومت داشتند رهبر معظم انقلاب بودند و در دیداری که با ایشان داشتیم فرمودند فقط مقاومت اصل است و شکست معنا ندارد و امروز همه به آن فرمایشات واقف شدیم و دیدیم چه اتفاقی در منطقه افتاد. طوری که امروزه می بینیم مرکز حکومت پلید آنان در عراق و سوریه بازپس گرفته شده و آن ها توانی برایشان نمانده است. اما اگر آن موقع کوتاهی می شد امروز کربلا و نجف نیز در دست دواعش بود و با بصیرت مثال زدنی رهبر معظم انقلاب و حرکت انقلابی آیت الله سیستانی این پیروزی نصیب ملت مسلمان شد.

امام علی علیه السلام در سفارشی به فرزندشان بدین مضمون فرمودند که شما آخر دشمن را در نظر بگیرید؛ معنای عمیق این جمله این است که شما هدف نهایی دشمن را رصد کنید و آن را بشناسید و با توجه به آن نبرد کنید.

رسا ـ گفتمان اعتدال و تدبیر که امروزه قائل به صلح جهانی است را چگونه ارزیابی می کنید؟

ما شعارهای اساسی مثل اعتدال و محبت و تدبیر را نباید بگذاریم به دست دیگران بیفتد چون این شعارها بر اساس فطرت ماست و نمی توان جلوی آن ایستاد. ما قطعا طرفدار اعتدال هستیم و ما امت وسط هستیم ولی حرف ما اینجا این است که اعتدال با چه کسی‌ یا چه کسانی؟ اعتدال و تدبیر در مقابل چه افرادی؟ ما مسالمت و محبت و اعتدالی که بر اساس اندیشه های راستین اسلام ناب و تفکرات امام و رهبر معظم انقلاب باشد را قطعا می پسندیم و طرفداری می کنیم ولی هر نوع محبت و اعتدالی را که باعث تقویت و جری شدن دشمن و تضعیف جبهه خودی باشد و ریشه آن در ترس از دشمن و ضعف باشد را نه می پسندیم و نه جایز می دانیم.

402/ر

ارسال به شبکه های اجتماعی
کلید واژه های مطلب:
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۴ + ۶
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۲/۱۲ - ۱۰:۳۱
بخش نخست/ حجت‌الاسلام والمسلمین غرویان:
رئیس جمهور باید فیلسوف باشد
حجت‌الاسلام والمسلمین غرویان لازمه به دست گرفتن پست ریاست جمهوری را فیلسوف بودن و داشتن حکمت دانست و گفت: ریاست جمهوری هم شأنی از شئون کلان سیاسی جامعه و دومین مقام بعد از رهبر معظم انقلاب و ولی فقیه ...
۱۳۹۶/۱/۲۴ - ۱۲:۱۴
حجت الاسلام والمسلمین شبستری:
حضور روحانیان در اعتکاف دین را برای جوانان روشن تر می کند
نماینده خبرگان رهبری گفت: روحانیان می‌توانند از فرصت اعتکاف استفاده کرده و با برنامه‌ریزی مناسب، دین را برای مردم و به ویژه جوانان روشن‌تر و قابل لمس‌تر کرده وحقایق دین را آنگونه که هست بازگو کنند.
۱۳۹۶/۱/۲۳ - ۱۳:۲۳
روحانیان، ستون خیمه های معرفتی طرح آرامش بهاری
از آنجایی که خیمه های معرفت و برنامه های اجرایی در قالب آن بیشترین حجم کار در اجرای طرح آرامش بهاری را دارد می توان گفت روحانیان به عنوان ستون خیمه های معرفتی نقش مؤثری در اجرا و بازخورد مثبت برنامه ...
۱۳۹۶/۱/۲۳ - ۱۳:۰۸
مدیر کل تبلیغات اسلامی لرستان مطرح کرد؛
اعتکاف، اردوی بزرگ معنوی و فرصتی برای خودسازی
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان اعتکاف را اردوی بزرگ معنوی و فرصتی مناسب برای خودسازی و تقویت معنویت به ویژه بین نسل جوان دانست و گفت: این آیین معنوی آثار فردی، اجتماعی و فرهنگی فراوانی به همراه دارد و ب...
۱۳۹۵/۱۲/۱۱ - ۱۴:۱۲
مولوی عبداللهی در گفت و گو با رسا مطرح کرد؛
از رفتار اشتباه آل سعود تا محبت اهل بیت نزد اهل سنت
مردم شرق کشور با ترکیبی از اهل سنت و شیعه سالیان درازی است که با همدلی و برادری در کنار هم زندگی می کنند و تمام تلاش دشمنان برای نابودی وحدت در این دیار بیهوده مانده است.
۱۳۹۵/۱۲/۴ - ۱۱:۵۱
قديري ابيانه:
استفاده از کالای خارجی تحریم کردن جامعه و تقویت دشمن است
قديري ابيانه گفت: تنبلي براي اقتصاد كشور بسيار مضر است متاسفانه نه دولت و نه ملت به اقتصاد مقاومتي عمل نكردند.
۱۳۹۵/۱۱/۲۳ - ۱۲:۰۵
با صدور موافقت اصولی از سوی شورای گسترش حوزه های علمیه:
مرکز تخصصی آموزشی سبک زندگی آل یاسین راه اندازی می شود
حجت الاسلام فعالی از تأسیس مرکز تخصصی آموزشی سبک زندگی آل یاسین در آینده ای نزدیک خبر داد و گفت: موافقت اصولی این مرکز از سوی شورای گسترش حوزه های علمیه صادر شده است.
۱۳۹۵/۱۱/۲۰ - ۱۲:۵۵
آیت الله سلیمانی در گفت‌‌وگو با رسا:
انقلاب اسلامی به جهانیان شهامت بیان داد/ 22 بهمن جزء اعتقادات سیاسی ما است
نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان گفت: داشتن احساس قدرت و پشتوانه در لوای مذهب جزء دستاوردهای انقلاب اسلامی است.
۱۳۹۵/۱۱/۱۰ - ۱۵:۱۶
حجت الاسلام مازنی در گفت‌وگو با رسا مطرح کرد؛
آسیب ها و آفات جدی پیش روی پژوهش های روحانیت
مدیر گروه نیاز سنجی پژوهش حوزه های علمیه با اشاره به مهم ترین آسیب های پیش روی تحقیقات و پژوهش های حوزوی، سرقت ادبی را یک نگرانی جدی دانست که پژوهش و نوآوری را به چالش می کشد.
۱۳۹۵/۱۰/۲۷ - ۱۷:۰۳
در گفت‌وگو با معاون تهذیب حوزه علمیه اصفهان مطرح شد؛
راهکارها و مسیر حوزه‌های علمیه برای انقلابی ماندن/ باید مسائل سیاسی در ساختار حوزه‌ها لحاظ شود
حجت الاسلام مؤمنی لحاظ مسائل سیاسی در ساختار حوزه‌ها را مهمترین راهکار برای انقلابی ماندن دانست و گفت: اگر سطح بینش سیاسی و اجتماعی روحانیان در بالاترین سطح جامعه نباشد نمی‌توانند رهبری سیاسی مردم در ...
۱۳۹۵/۱۰/۲۳ - ۲۰:۱۱
تحلیلگر مسائل سیاسی مطرح کرد؛
پیروزی دونالد ترامپ محصول تفکر نژادپرستی سفید پوستان است/ برچیده شدن بساط اردوغان با کودتای جدید
انتخاب ترامپ به عنوان رییس جمهور جدید آمریکا نتیجه احساس حقارت سفیدپوستان و پایین آمدن جایگاه و هیمنه این کشور در عرصه جهانی است و در حقیقت با چنین انتخابی فشارهای بیشتری بر سیاه پوستان و رنگین پوستان...
۱۳۹۵/۱۰/۲۲ - ۲۰:۳۶
حجت‌الاسلام طالبی:
جمهوری اسلامی کامل‌ترین شکل مردم سالاری است/ دولت مسئول‌ترین نهاد برای گرفتن حقوق اجتماعی افراد
مدیرگروه رشته حقوق پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه شرایط و قوانین ما با اسلام سازگار است گفت: جمهوری اسلامی یکی از اشکال بسیار مهم حکومت مردم سالاری است و به عنوان یکی از پیشرفته ترین نظام ه...
۱۳۹۵/۱۰/۱۸ - ۲۰:۵۴
در گفت‌وگو با کارشناس حوزه دین و تاریخ اسلام مطرح شد؛
ضرورت استفاده از ظرفیت‌‌های فرهنگی و علمی در حل مسائل استراتژیک نظام
عبدی پور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در زمینه حل مسائل استراتژیک و مهم، کمتر از ظرفیت‌های فرهنگی و علمی خود بهره گرفته و این رویه نیازمند اصلاح است، گفت: امروزه دیپلماسی عمومی و فعالیت‌های فرهنگ...
۱۳۹۵/۱۰/۱۴ - ۱۶:۴۹
در گفت‌وگو با پژوهشگر حوزوی مطرح شد؛
نداشتن برنامه‌ علمی برای مقابله با ترویج معنویت سکولار در کشور
مشکل کشور ما این است که دانش و نظام پزشکی‌مان یک نظام سکولار و غیر دینی است به همین دلیل هم تعریف معنویت دینی در آن با دشواری رو‌به‌رو شده است.
۱۳۹۵/۱۰/۱۳ - ۲۰:۲۴
بخش اول/پای صحبت‌های پژوهشگر نخبه حوزوی مطرح شد؛
از رد استادی در دانشگاه منچستر تا طراحی دانش «فلسفه حق»
حجت‌الاسلام‌‌ طالبی در سال 1384 از پایان‌نامه‌اش در دانشکده حقوق منچستر با عنوان بررسي قانون طبيعي از نگاه فلسفه اسلامي دفاع و مورد تشویق ویژه اساتید این دانشگاه قرار گرفته است. او همچنین تقاضای عض...
۱۳۹۵/۱۰/۱۲ - ۱۹:۳۳
به مناسبت سالروز قیام توابین بررسی شد؛
مروری بر اقدامات توابین و تطبیق آن با جریان‌‌های حاضر/ قیام نابه‌هنگام و بی‌ثمر مهمترین شاخصه توابین
نماینده سابق رهبر معظم انقلاب اسلامی در کشورهای خلیج فارس با تبیین برخی اقدامات توابین و تطبیق آن با جریان‌‌‌های جمهوری اسلامی ایران، گفت: برخی همانند توابین، اقدامات به موقع انجام نمی‌‌دهند و پس از پ...
۱۳۹۵/۱۰/۸ - ۲۰:۰۵
تحلیلگر مسائل سیاسی مطرح کرد:
ترور شخصیت‌‌ها راهکار جدید برای ضربه زدن به محور مقاومت
گروه تروریستی داعش از آغاز تشکیل تا به امروز و با پشتیبانی حامیان خود جنایت‌های متعددی را علیه مسلمانان در خاورمیانه انجام داده است اما پس از رویارویی با محور مقاومت و تحمل شکست‌های فراوان اکنون نفس‌ه...
۱۳۹۵/۹/۲۹ - ۱۹:۴۹
در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین ذوعلم مطرح شد؛
تضاد فکری حوزه و دانشگاه مانع وحدت جامعه است/ حوزویان ورود به عرصه آموزش‌وپرورش را جدی بگیرند
مدیر پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی با بیان اینکه وحدت حوزه و دانشگاه در دو دهه اخیر تقریباً هیچ و حتی پاین‌تر از هیچ بوده است گفت: اگر قرار باشد جامعه به وحدت برسد این وحدت در گرو وحدت تفکر و اند...
۱۳۹۵/۹/۲۸ - ۲۰:۰۵
حجت الاسلام دانشمند در گفت‌وگو با رسا:
تفرقه اره‌ای است برای تکه تکه کردن جهان اسلام/ آزادی حلب میوه درخت اتحاد مسلمانان است
حجت الاسلام دانشمند با اشاره به تلاش دشمن برای ایجاد تفرقه در میان مسلمانان به منظور فروپاشی کشورهای اسلامی گفت: در حقیقت آزاد شدن حلب میوه درخت وحدت است؛ علما می‌خواهند با وحدت شمشیری بسازند برای ناب...
۱۳۹۵/۹/۲۲ - ۲۰:۳۵
حجت‌الاسلام و المسلمین ذوعلم در گفت‌وگو با رسا:
امروز ما به یک نقطه عطف در دانش کلام نیاز داریم/ باید روی کاربردی کردن کلام در جامعه کار شود
به نظر من هیچ حوزوی واقعی، مسلمان و حتی انسانی نمی‏‌تواند از فلسفه و کلام گریزان باشد. داشتن تفکر فلسفی جزو فطرت انسانی است.