Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
جمعه ۲۵ آیان ۱۳۹۷ Friday, November 16, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۱۵
شناسه خبر: ۵۶۸۹۳۹
 
یادداشت؛
منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید.

به گزارش خبرگزاری رسا، مهدی جمشیدی عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در یادداشتی به بحث اخلاق مصرف و حمایت از کالای ایرانی پرداخته است.

مقدّمه:

آیت‌الله خامنه‌ای در گفتارِ اخیرِ خویش، به مسألۀ حمایت از کالای ایرانی اشاره کردند و از دو خُرده‌مسألۀ معطوف به آن نام برند: یکی این‌که باید کالای باکیفیّت تولید کرد تا مصرف‌کنندۀ ایرانی، انگیزه و تمایل برای خرید داشته باشد، و دیگر این‌که باید در اندیشۀ بازاریابی در داخل و خارج برای کالاهای ایرانی باشیم. به این ترتیب، دو پرسش در اینجا موضوعیّت دارد: این‌که موانعِ تولیدِ کالای ایرانیِ  باکیفیّت چیست؟ و این‌که چگونه باید مصرف‌کننده را به مصرفِ کالای ایرانی سوق داد؟ آن‌گاه آیت‌الله خامنه‌ای به مصرف‌کنندۀ ایرانی اشاره کردند و گفتند آنچه که نقشِ بازدارندگی و مانعیّت در برابرِ مصرف ایجاد می‌کند، مقوله‌ای «ذهنی» و «فرهنگی» است، و از این‌رو، باید عالمانِ علومِ جامعه‌شناختی و روان‌شناختی در این‌باره مطالعه کنند و دریابند علّتِ این‌که قشرهایی از مردم، رغبتِ بیشتری نسبت به کالای خارجی دارند چیست و راه علاجِ آن چیست(در دیدارِ جمعی از استادانِ دانشگاه‌ها و پژوهشگران، ۲۰ خرداد ۱۳۹۷).

این‌که ایشان به مسألۀ یاد شده از منظرِ «ذهنی» و «فرهنگی» می‌نگرند و می‌خواهند گذشته از سازوکارهای اقتصادی و در کنارِ آنها، از «اهرم و ابزارهای فرهنگی» نیز استفاده کنند، بسیار درخورِ مداقّه و تأمّل است. در واقع، مبنای معرفتیِ این رویکرد را باید شناخت و درباره‌اش بیشتر درنگ کرد. این فکر که رفتارِ اقتصادی، فقط معلولِ «محاسباتِ اقتصادی» نیست و برای تغییر دادنِ آن می‌توان از از اهرم‌ها و «محاسباتِ فرهنگی» نیز استفاده کرد، لایۀ پنهان و نظریِ این سخن است.

در اینجا، فعالیّتِ فرهنگی به معنیِ:

۱ کارِ شناختی/ آگاهی‌مَدار/ بینشی

۲کارِ عاطفی/ احساسی/ روانی

است و باید کوشید از این طریق، مصرفِ کالای ایرانی به «گفتمان» (که همان سخن و گفتارِ غالب و مسلّط است) تبدیل کرد.

به‌طورِ کلّی، علل و دلایلی که پاره‌ای از مصرف‌کنندگانِ ایرانی برای اجتنابِ خویش از خریدِ کالاهای ایرانی ارائه می‌کنند، عبارتند از:

۱٫ قیمتِ زیاد

.۲کیفیتِ کم.

روشن است که این دو مقوله، مقولاتی اقتصادی هستند و اما در عینِ حال، می‌توان از مسیرِ فرهنگی، در آنها تغییر ایجاد کرد؛ یعنی حتّی با فرضِ این‌که کالای ایرانی در برخی موارد، قیمتش زیادتر از نمونۀ خارجی و کیفیّتش کمتر از آن است، باید از متغیرها و معادلاتِ فرهنگی به‌منظورِ توجیه و تئوریزه کردنِ قیمتِ زیاد و کیفیّتِ کم استفاده کرد.

از طرفِ دیگر، برخی ضرورت‌ها و شرایطِ ناخواسته، بیشتر ما را وادار می‌کننند که به منطقِ فرهنگی روآوریم و ذائقۀ مصرف‌کنندگانِ ایرانی را تغییر دهیم، از جمله چون در زمینۀ اقتصاد، مزیّتِ نسبی نداریم و این ناشی از عقب‌افتادگیِ تاریخیِ ما در حوزۀ اقتصاد است، نمی‌توانیم فقط بر منطقِ اقتصادی و محاسباتِ مادّی تکیه کنیم و توقعِ مصرفِ کالای ایرانی داشته باشیم.

بر این اساس، راهبردهای فرهنگی و ذهنیِ تبدیل کردنِ مصرفِ کالای ایرانی به یک هنجار/ ارزش/ فضیلت/ خواستِ جمعی، عبارت خواهد بود از:

۱ـ تظاهرِ گروه‌های مرجع به مصرفِ کالای ایرانی

رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است و گروه‌های مرجع از این لحاظ، فضای جامعه را در دست دارند و جامعه‌گردانی می‌کنند. از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید و آنها را متقاعد کرد که کالاهای ایرانی مصرف کنند. حتّی دعوتِ تهی از عمل و متناقض با آن نیز سودی نخواهد بخشید و فرهنگِ مصرف را تغییر نخواهد داد، بلکه مردم باید به چشمِ خویش ببیند که خواص و نخبگانِ اجتماعی، مشتاقانه و از سرِ اختیار و میلِ خویش، کالای ایرانی مصرف می‌کنند.

 ۲ ـ اعتباربخشی و تأییدِ حاکمیّتیِ کالای ایرانی

حاکمیّتِ سیاسی نباید بی‌طرف و بی‌تفاوت، نظاره‌گر باشد یا خطابه‌خوابی و توصیه کند، بلکه باید در عمل، اعتبارِ خودش را برای حمایتِ از کالای ایرانی، هزینه کند. به بیانِ دیگر، تأییدِ رسمی و حاکمیّتیِ کالاهای ایرانی برای اصلاحِ ذهنیّتِ جمعی، لازم است و دولت باید مناسباتِ میانِ تولیدکنندۀ ایرانی و مصرف‌کنندۀ ایرانی را بازسازی و اصلاح کند.

۳ ـ تحریکِ انگیزه‌های ملّی/ وطنی

باید به مصرف‌کنندۀ ایرانی تفهیم شود که دیگران نسبت به کالای وطنیِ خود، تعصّب و جدّیّت دارند و مصرانه و غیورانه، کالاهای غیرِ خودی و غیرِ بومی را مصرف نمی‌کنند، تا به این واسطه، اقتصادِ ملّی‌شان رونق یابد. همچنین باید گفته شود ما در متنِ یک «جنگِ اقتصادیِ تمام‌عیار» قرار داریم، به‌طوری‌که هدفِ دشمن، «فروپاشی و نابودیِ اقتصادِ ملّیِ ما» است و ما با مصرفِ کالاهای خارجی، در واقع، آب به آسیابِ دشمن می‌ریزیم و در جبهۀ او قرار گرفتیم. تقویتِ دولت- ملّت در مقابلِ موجِ تحمیلیِ جهانی‌سازیِ سرمایه‌سالارانه، راهکارِ در امان ماندن از این چالشِ بزرگ است و این میسّر نیست، مگر از طریقِ مصرفِ کالاهای ایرانی. شعارِ «ایرانی، ایرانی بخر»، شعاری‌ست که اکنون به یک «ضرورتِ ملّی و وطنی» تبدیل شده است و مردم باید به خوبی، از این حقیقت مطلع شوند.

۴ ـ تحریکِ انگیزه‌های انسانی/ احساسی

مصرف‌کنندۀ ایرانی باید بداند که مصرفِ کالای خارجی، «ضدّ انصاف/ مروّت/ مردانگی» است؛ زیرا با چنین اقدامی، چرخِ اقتصادِ ملّی، متوقف می‌شود و کارخانه‌ها و کارگاه‌ها، یکی پس از دیگری از حرکت و تولید بازمی‌ایستند و در نهایت، جوانانِ ایرانی «بیکار» می‌شوند. و بیکاری و دشواریِ معیشتی نیز، چیزی‌ست که هزارویک مفسده را می‌پروراند و جامعه را به آسیب‌ها و آفت‌های گوناگونی، مبتلا می‌کند. بیکاری، امّ‌الفساد است و احتیاج به نانِ شب، مبدأ امراضِ اجتماعیِ دیگری. پس نباید با خریدِ کالای خارجی، جوانانِ خود را بیکار و زندگی‌شان را با بحران روبرو کنیم.

۵ ـ تحریکِ انگیزه‌های دینی/ اسلامی

اگر ما در متنِ جنگِ اقتصادی با دشمن به‌سرمی‌بریم و اگر دشمنِ ما، جزء «جنودِ شیطان» و «مظهرِ کفر و شرک و طغیان» است، باید خریدِ کالاهای خارجی را بر خود تحریم کنیم. از این گذشته، قاعدۀ «نفیِ سبیل» و اجتناب از استیلای اجانب بر مسلمانان و جامعۀ اسلامی نیز از سوی دیگر، ما را به‌عنوانِ «مسلمان» برمی‌انگیزاند که دیگران و بیگانگان را بر اقتصادِ ملّی‌مان حاکم نکنیم، بلکه از طریقِ خریدِ کالای ایرانی، به «ایرانیِ مسلمان و هم‌کیشِ خود»، کمک کنیم.

 ۶ـ تلازمِ پیشرفت و ارتقای کیفیّت با روندِ عملیِ مصرف

دیگر این‌که باید در برابرِ این فکرِ غلط که افکارِ عمومی القاء و تحمیل شده که «شرطِ مصرف، کیفیّت است»، تفهیم شود که یا باید ریاضتِ اقتصادی را تحمّل کنیم و پاره‌ای کاستی‌ها و نقایص را بپذیریم تا در بسترِ یک «روندِ عملی و توأم با مصرف»، برطرف شوند، و یا این‌که باید همچنان در درونِ چرخۀ باطلِ کنونی، غوطه‌ور و سرگردان باشیم. به بیانِ دیگر، کیفیّت در «جریان/ روندِ مصرف»، پیشرفت می‌کند و راه پیشرفتِ اقتصادی، همین است و این فرایندی است که تجربۀ تاریخیِ کشورهای پیشرفته، آن را تأیید می‌کند. اما «روزمره‌اندیشی/ نگاه کوتاه‌مدّت/ بسندگی به مطالباتِ کنونی» و «شخصی‌اندیشی/ تقدّم منافعِ شخصی بر منافعِ جمعی»، همچون دیواری بُتونی در برابرِ مصرفِ کالای ایرانی، قدم افراشته و اقتصادِ ملّیِ ما را دچارِ اختلال کرده است. باید در عقلِ معاشِ خویش، تجدیدِ نظر کنیم و به این حقیقت بیندیشیم که منافعِ مترتّب مصرفِ کالای ایرانی، در بلندمدّت به خودِ ما بازخواهد گشت.

۷ـ تحدیدِ تبلیغاتِ کالاهای خارجی در رسانه‌های رسمی

باید سیاستِ فرهنگی ِانقباضی را در پیش بگیریم، اما نسبت به اغیارِ فرهنگی. این‌که رسانه‌های مختلفِ ما، به جولانگاهِ محصولات و کالاهای خارجی تبدیل شوند و مصرف‌کنندۀ ایرانی، به هر سو که نظر کند، اثری از توصیه و ترغیب به مصرفِ کالاهای خارجی را ببیند، به هیچ‌رو، معقول و موجّه نیست. مگر می‌توان پذیرفت که این‌همه تحریص و تحریک، بی‌اثر و عقیم است و «ذهن و دلِ مصرف‌کنندۀ ایرانی» را به تصرّفِ خویش درنخواهد آورد؟! پس باید به سلطنتِ تبلیغِ کالاهای خارجی در رسانه‌های بومی و وطنی خاتمه دهیم.

۸ ـ زدودنِ حسِ خودباختگی و خودکمتربینیِ ملّی

جامعه و مردمانِ ما در طولِ حاکمیّتِ سلسلۀ قاجار و پهلوی، چه از سوی زمامدارانِ دست‎‌نشاندۀ مستبد، و چه از سوی روشنفکرانِ غربزده، همواره «تحقیر» و «تمسخر» شده است. «عزّت و غرورِ ملّیِ» ما ایرانیان، زخم‎‌خورده است و ما همچنان گرفتارِ بیماریِ تاریخی و ریشه‌دارِ «غرب‌زدگی» هستیم. فکرِ ویرانگرِ «ما نمی‌توانیم»، جرأت و شهامتِ اقدام را از ما ستانده و ما را به برتریِ قهری و اجتناب‌ناپذیرِ غرب، مؤمن و معتقد کرده است. همچنان که اشاره شد، این وضع، ریشه‌های عمیقِ تاریخی دارد اما هنوز هم در جریان است و کسانی می‌کوشند از طریقِ تخریب و تضعیفِ غرورِ ملّی، ما را به دنبالۀ غرب تبدیل کنند. در مقابل، ما باید «روحیّۀ اعتمادبه‌نفسِ ملّی» را در مردم بازسازی کنیم و «بازگشتِ به خویشتنِ فرهنگی» را به‌عنوانِ یک راهبردِ کلان و اساسی، در پیش گیریم./۹۶۹//۱۰۲/خ

منبع: مهر

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۱ + ۱۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۸/۲۴ - ۰۳:۵۵
سرمقاله؛
تأملی بر یك مصاحبه
کسی که از رقم درست بودجه وزارتخانه خود که در رسانه‌ها اعلام شده خبر ندارد، معلوم نیست چه طور از هزاران میلیارد تومان پولشویی در کشور خبردار شده که یک رقم آن ۳۰ هزار میلیارد تومان است.
۱۳۹۷/۸/۲۴ - ۰۲:۵۵
یادداشت؛
چرا پمپئو عصبانی است؟
واقعیت امر این است که دونالد ترامپ متعاقب خروج یک‌جانبه از برجام، اعتبار و پرستیژ بین المللی خود را از دست داده است. در این معادله، دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی ایالات متحده بدترین هزینه اعتباری ممک...
۱۳۹۷/۸/۲۴ - ۰۲:۱۰
یادداشت؛
۴۰ سال پیروزی
هدف دشمن از تحریم‌های ظالمانه مأیوس کردن، ناامیدسازی و به تسلیم کشاندن مردم ایران و ایجاد دوقطبی «ملت/نظام» بود، اما ما در مسیر پیروزی و دشمن در آستانه سنگین‌ترین شکست تاریخی است.
۱۳۹۷/۸/۲۴ - ۰۱:۵۴
سرمقاله؛
دستگاه قضا و عمل به وعده در مجازات مجرمان اقتصادی
سحرگاه چهارشنبه ۲۳ آبان، حکم وحید مظلومین و محمداسماعیل قاسمی که به جرم افساد فی‌الارض به اعدام محکوم شده بودند، به اجرا گذاشته شد.
۱۳۹۷/۸/۲۴ - ۰۰:۵۵
یادداشت؛
اعتبار دولت و کارنامه مدیریت لیبرالی
مدیریت مسؤولیت پذیر و شجاع، نه به بهانه جویی دشمن رسمیت می‌بخشد و تنش‌زدایی یکطرفه را جایگزین اقتدار و تهدید زدایی می‌کند، و نه برای طفره از وعده‌هایش بهانه‌گیری می‌کند.
۱۳۹۷/۸/۲۳ - ۱۲:۰۲
یادداشت؛
مانور طالبان در غیبت تأمل‌انگیز دولت افغانستان
سرانجام پس از چند هفته بلاتکلیفی و تأخیر، نشست مسکو برای صلح افغانستان با حضور روسیه، کشور‌های تأثیرگذار منطقه در حوزه افغانستان، چون ایران و به خصوص نمایندگان شورای عالی صلح این کشور و گروه طالبان، د...
۱۳۹۷/۸/۲۳ - ۱۲:۰۰
یادداشت؛
پیامدهای انتخابات مياندوره‌اي آمريکا!
موضوع ایران در آمریکا از جهات مختلف به مسأله ای حزبی و دوقطبی تبدیل شده است، اما در این موضوع یک اجماع دوحزبی وجود دارد و هر دو حزب جمهوری خواه و دموکرات در برخورد با ایران متفق‌القول هستند، هرچند ممک...
۱۳۹۷/۸/۲۳ - ۱۱:۵۶
تأملی بر اظهارنظر فوکویاما در باب پایان تاریخ؛
یادداشت | آغازی بر یک پایان
تکثرات فرهنگی و ظهور تاریخ‌های موازی به معنی نضج گرفتن اَشکال تازه‌ای از بازشناسی هویتی است؛ بازشناسی‌هایی هویتی که به دلیل برتری‌طلبی گفتمان تجدد، امکان ابراز وجود نیافته بودند.
۱۳۹۷/۸/۲۳ - ۰۱:۵۵
سرمقاله؛
بدعت در قانون‌گذاری!
اهل فتنه قبل از اینکه به این وادی بیفتند اول زیر پرچم مخالفت با شورای نگهبان جمع شدند. این پرچم ضدیت با اسلام و قانون اساسی است.
۱۳۹۷/۸/۲۳ - ۰۰:۵۵
سرمقاله؛
‌الزامات شکست نهایی دشمن
هوشیاری وبصیرت مردم ایران بیانگر آن است که در ۱۳ آبان امسال، شکستی دیگر بر فهرست بلند شکست‌های آمریکا از مردم نظام جمهوری اسلامی ایران افزوده شده و این بار مردم با ایستادگی ومقاومت خود سناریوی جنگ روا...
۱۳۹۷/۸/۲۲ - ۱۰:۰۴
یادداشت؛
احمدشاه و کنتس اتریشی در خواب‌های پمپئو
آمریکایی‌ها با کمال وقاحت مردم ایران را تهدید به گرسنگی می‌کنند و می‌گویند اگر می‌خواهید شکمتان سیر باشد باید به خواسته‌های ما تن دهید. همزمانی این تهدید بی‌شرمانه و صدمین سالگرد جنگ جهانی دوم تقارن ج...
۱۳۹۷/۸/۲۲ - ۰۹:۲۰
سر مقاله؛
علل و عوامل شکست تحریم آمریکا
درک درست مردم از روند انقلاب و دسیسه‌های دشمن و شناخت پیامد‌های نقشه‌های نظام سلطه و ایستادگی و مقاومت در برابر فشار‌ها یکی از عوامل شکست نقشه دشمن به شمار می‌آید.
۱۳۹۷/۸/۲۲ - ۰۸:۱۰
سر مقاله؛
اصلاح‌طلبان و انتخاب شهردار
اگر آقای آخوندی شهردار تهران شود، به این معناست که اولاً مرزهای بین اصلاح‌طلبی و اعتدال‌گرایی تا حدود زیادی زدوده شده و ثانیاً اصلاح‌طلبان نتوانسته‌اند با وجود شعارهای فراوان یک گزینه اصلاح‌طلب برای م...
۱۳۹۷/۸/۲۲ - ۰۷:۲۰
یادداشت؛
باتلاق الحدیده
به‌رغم هجوم همه‌جانبه ائتلاف سعودی به بندر الحدیده، این مقاومت یمنی‌ها بوده که مهاجمین را در تنگنا قرار داده و تلفات سنگینی به آنان وارد کرده است.
۱۳۹۷/۸/۲۲ - ۰۴:۲۰
گزارشی از خلف وعده اروپایی‌ها در ارائه تضمین‌ به ایران برای حفظ برجام و سکوت عجیب وزارت خارجه؛
۱۳ آبان رفت، بسته اروپا نیامد!
ابوالفضل ظهره‌وند، سفیر پیشین ایران در ایتالیا : اروپا مجانی سوار گاری برجام شده است.
۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۱۱:۴۵
بالاخره ۱۳ آبان آمد!
حقیقتی به نام پایان هژمونی آمریکا
اعلام دور جدید تحریم‌های ایران در دو روز قبل از ۱۳ آبان ماه امسال از یک سو و حضور حماسی و مثال زدنی ملت ایران در راهپیمایی ۱۳ آبان ماه، هر دو نماد «استیصال آمریکا در برابر ایران » محسوب می شود.
۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۱۰:۲۵
سر مقاله؛
کنگره جهانی اربعین
اکنون که اربعین‌۹۷ به خیر و برکت و سلامت پایان یافته، فرصت ارزیابی‌ها و بررسی‌هاست؛ چرا نباید برای افزایش بهره‌مندی از ظرفیت‌های این حماسه بی‌نظیر تاریخی، کار را از همین امروز آغاز کرد؟
۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۰۸:۵۰
سرمقاله؛
زوال آمریکا
آمریکایی ها پس از ماجرای طبس به این حقیقت رسیدند که قبل از اینکه از مقاومت ملت ایران پاسخی دریافت کنند، خداوند در کمین دشمنان ملت ماست و از آنها انتقام خواهد گرفت.
۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۰۷:۴۰
یادداشت؛
توهم اصلاح‌طلبان در بورس نفت
منتقدان عرضه نفت در بورس دلایل منطقی را برای عدم‌کارآیی این روش عنوان می‌کنند که این نظرات، در جلسات مختلف و حتی مناظرات مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.
۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۰۵:۴۰
مهدویت؛
پیامبر در بستر وفات بشارت حضرت مهدی را داد
سلمان فارسی می‌گوید پیامبر(ص) زمانی که در بستر وفات نگرانی فاطمه(س) را دیدند، در مقام آرامش دادن به ایشان به برخی فضایلی که خداوند به اهل‌بیت(ع) عطا کرده بود از جمله مهدی موعود اشاره کردند.