Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
شنبه ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ Saturday, September 22, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۱۵
شناسه خبر: ۵۶۸۹۳۹
 
یادداشت؛
منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید.

به گزارش خبرگزاری رسا، مهدی جمشیدی عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در یادداشتی به بحث اخلاق مصرف و حمایت از کالای ایرانی پرداخته است.

مقدّمه:

آیت‌الله خامنه‌ای در گفتارِ اخیرِ خویش، به مسألۀ حمایت از کالای ایرانی اشاره کردند و از دو خُرده‌مسألۀ معطوف به آن نام برند: یکی این‌که باید کالای باکیفیّت تولید کرد تا مصرف‌کنندۀ ایرانی، انگیزه و تمایل برای خرید داشته باشد، و دیگر این‌که باید در اندیشۀ بازاریابی در داخل و خارج برای کالاهای ایرانی باشیم. به این ترتیب، دو پرسش در اینجا موضوعیّت دارد: این‌که موانعِ تولیدِ کالای ایرانیِ  باکیفیّت چیست؟ و این‌که چگونه باید مصرف‌کننده را به مصرفِ کالای ایرانی سوق داد؟ آن‌گاه آیت‌الله خامنه‌ای به مصرف‌کنندۀ ایرانی اشاره کردند و گفتند آنچه که نقشِ بازدارندگی و مانعیّت در برابرِ مصرف ایجاد می‌کند، مقوله‌ای «ذهنی» و «فرهنگی» است، و از این‌رو، باید عالمانِ علومِ جامعه‌شناختی و روان‌شناختی در این‌باره مطالعه کنند و دریابند علّتِ این‌که قشرهایی از مردم، رغبتِ بیشتری نسبت به کالای خارجی دارند چیست و راه علاجِ آن چیست(در دیدارِ جمعی از استادانِ دانشگاه‌ها و پژوهشگران، ۲۰ خرداد ۱۳۹۷).

این‌که ایشان به مسألۀ یاد شده از منظرِ «ذهنی» و «فرهنگی» می‌نگرند و می‌خواهند گذشته از سازوکارهای اقتصادی و در کنارِ آنها، از «اهرم و ابزارهای فرهنگی» نیز استفاده کنند، بسیار درخورِ مداقّه و تأمّل است. در واقع، مبنای معرفتیِ این رویکرد را باید شناخت و درباره‌اش بیشتر درنگ کرد. این فکر که رفتارِ اقتصادی، فقط معلولِ «محاسباتِ اقتصادی» نیست و برای تغییر دادنِ آن می‌توان از از اهرم‌ها و «محاسباتِ فرهنگی» نیز استفاده کرد، لایۀ پنهان و نظریِ این سخن است.

در اینجا، فعالیّتِ فرهنگی به معنیِ:

۱ کارِ شناختی/ آگاهی‌مَدار/ بینشی

۲کارِ عاطفی/ احساسی/ روانی

است و باید کوشید از این طریق، مصرفِ کالای ایرانی به «گفتمان» (که همان سخن و گفتارِ غالب و مسلّط است) تبدیل کرد.

به‌طورِ کلّی، علل و دلایلی که پاره‌ای از مصرف‌کنندگانِ ایرانی برای اجتنابِ خویش از خریدِ کالاهای ایرانی ارائه می‌کنند، عبارتند از:

۱٫ قیمتِ زیاد

.۲کیفیتِ کم.

روشن است که این دو مقوله، مقولاتی اقتصادی هستند و اما در عینِ حال، می‌توان از مسیرِ فرهنگی، در آنها تغییر ایجاد کرد؛ یعنی حتّی با فرضِ این‌که کالای ایرانی در برخی موارد، قیمتش زیادتر از نمونۀ خارجی و کیفیّتش کمتر از آن است، باید از متغیرها و معادلاتِ فرهنگی به‌منظورِ توجیه و تئوریزه کردنِ قیمتِ زیاد و کیفیّتِ کم استفاده کرد.

از طرفِ دیگر، برخی ضرورت‌ها و شرایطِ ناخواسته، بیشتر ما را وادار می‌کننند که به منطقِ فرهنگی روآوریم و ذائقۀ مصرف‌کنندگانِ ایرانی را تغییر دهیم، از جمله چون در زمینۀ اقتصاد، مزیّتِ نسبی نداریم و این ناشی از عقب‌افتادگیِ تاریخیِ ما در حوزۀ اقتصاد است، نمی‌توانیم فقط بر منطقِ اقتصادی و محاسباتِ مادّی تکیه کنیم و توقعِ مصرفِ کالای ایرانی داشته باشیم.

بر این اساس، راهبردهای فرهنگی و ذهنیِ تبدیل کردنِ مصرفِ کالای ایرانی به یک هنجار/ ارزش/ فضیلت/ خواستِ جمعی، عبارت خواهد بود از:

۱ـ تظاهرِ گروه‌های مرجع به مصرفِ کالای ایرانی

رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است و گروه‌های مرجع از این لحاظ، فضای جامعه را در دست دارند و جامعه‌گردانی می‌کنند. از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید و آنها را متقاعد کرد که کالاهای ایرانی مصرف کنند. حتّی دعوتِ تهی از عمل و متناقض با آن نیز سودی نخواهد بخشید و فرهنگِ مصرف را تغییر نخواهد داد، بلکه مردم باید به چشمِ خویش ببیند که خواص و نخبگانِ اجتماعی، مشتاقانه و از سرِ اختیار و میلِ خویش، کالای ایرانی مصرف می‌کنند.

 ۲ ـ اعتباربخشی و تأییدِ حاکمیّتیِ کالای ایرانی

حاکمیّتِ سیاسی نباید بی‌طرف و بی‌تفاوت، نظاره‌گر باشد یا خطابه‌خوابی و توصیه کند، بلکه باید در عمل، اعتبارِ خودش را برای حمایتِ از کالای ایرانی، هزینه کند. به بیانِ دیگر، تأییدِ رسمی و حاکمیّتیِ کالاهای ایرانی برای اصلاحِ ذهنیّتِ جمعی، لازم است و دولت باید مناسباتِ میانِ تولیدکنندۀ ایرانی و مصرف‌کنندۀ ایرانی را بازسازی و اصلاح کند.

۳ ـ تحریکِ انگیزه‌های ملّی/ وطنی

باید به مصرف‌کنندۀ ایرانی تفهیم شود که دیگران نسبت به کالای وطنیِ خود، تعصّب و جدّیّت دارند و مصرانه و غیورانه، کالاهای غیرِ خودی و غیرِ بومی را مصرف نمی‌کنند، تا به این واسطه، اقتصادِ ملّی‌شان رونق یابد. همچنین باید گفته شود ما در متنِ یک «جنگِ اقتصادیِ تمام‌عیار» قرار داریم، به‌طوری‌که هدفِ دشمن، «فروپاشی و نابودیِ اقتصادِ ملّیِ ما» است و ما با مصرفِ کالاهای خارجی، در واقع، آب به آسیابِ دشمن می‌ریزیم و در جبهۀ او قرار گرفتیم. تقویتِ دولت- ملّت در مقابلِ موجِ تحمیلیِ جهانی‌سازیِ سرمایه‌سالارانه، راهکارِ در امان ماندن از این چالشِ بزرگ است و این میسّر نیست، مگر از طریقِ مصرفِ کالاهای ایرانی. شعارِ «ایرانی، ایرانی بخر»، شعاری‌ست که اکنون به یک «ضرورتِ ملّی و وطنی» تبدیل شده است و مردم باید به خوبی، از این حقیقت مطلع شوند.

۴ ـ تحریکِ انگیزه‌های انسانی/ احساسی

مصرف‌کنندۀ ایرانی باید بداند که مصرفِ کالای خارجی، «ضدّ انصاف/ مروّت/ مردانگی» است؛ زیرا با چنین اقدامی، چرخِ اقتصادِ ملّی، متوقف می‌شود و کارخانه‌ها و کارگاه‌ها، یکی پس از دیگری از حرکت و تولید بازمی‌ایستند و در نهایت، جوانانِ ایرانی «بیکار» می‌شوند. و بیکاری و دشواریِ معیشتی نیز، چیزی‌ست که هزارویک مفسده را می‌پروراند و جامعه را به آسیب‌ها و آفت‌های گوناگونی، مبتلا می‌کند. بیکاری، امّ‌الفساد است و احتیاج به نانِ شب، مبدأ امراضِ اجتماعیِ دیگری. پس نباید با خریدِ کالای خارجی، جوانانِ خود را بیکار و زندگی‌شان را با بحران روبرو کنیم.

۵ ـ تحریکِ انگیزه‌های دینی/ اسلامی

اگر ما در متنِ جنگِ اقتصادی با دشمن به‌سرمی‌بریم و اگر دشمنِ ما، جزء «جنودِ شیطان» و «مظهرِ کفر و شرک و طغیان» است، باید خریدِ کالاهای خارجی را بر خود تحریم کنیم. از این گذشته، قاعدۀ «نفیِ سبیل» و اجتناب از استیلای اجانب بر مسلمانان و جامعۀ اسلامی نیز از سوی دیگر، ما را به‌عنوانِ «مسلمان» برمی‌انگیزاند که دیگران و بیگانگان را بر اقتصادِ ملّی‌مان حاکم نکنیم، بلکه از طریقِ خریدِ کالای ایرانی، به «ایرانیِ مسلمان و هم‌کیشِ خود»، کمک کنیم.

 ۶ـ تلازمِ پیشرفت و ارتقای کیفیّت با روندِ عملیِ مصرف

دیگر این‌که باید در برابرِ این فکرِ غلط که افکارِ عمومی القاء و تحمیل شده که «شرطِ مصرف، کیفیّت است»، تفهیم شود که یا باید ریاضتِ اقتصادی را تحمّل کنیم و پاره‌ای کاستی‌ها و نقایص را بپذیریم تا در بسترِ یک «روندِ عملی و توأم با مصرف»، برطرف شوند، و یا این‌که باید همچنان در درونِ چرخۀ باطلِ کنونی، غوطه‌ور و سرگردان باشیم. به بیانِ دیگر، کیفیّت در «جریان/ روندِ مصرف»، پیشرفت می‌کند و راه پیشرفتِ اقتصادی، همین است و این فرایندی است که تجربۀ تاریخیِ کشورهای پیشرفته، آن را تأیید می‌کند. اما «روزمره‌اندیشی/ نگاه کوتاه‌مدّت/ بسندگی به مطالباتِ کنونی» و «شخصی‌اندیشی/ تقدّم منافعِ شخصی بر منافعِ جمعی»، همچون دیواری بُتونی در برابرِ مصرفِ کالای ایرانی، قدم افراشته و اقتصادِ ملّیِ ما را دچارِ اختلال کرده است. باید در عقلِ معاشِ خویش، تجدیدِ نظر کنیم و به این حقیقت بیندیشیم که منافعِ مترتّب مصرفِ کالای ایرانی، در بلندمدّت به خودِ ما بازخواهد گشت.

۷ـ تحدیدِ تبلیغاتِ کالاهای خارجی در رسانه‌های رسمی

باید سیاستِ فرهنگی ِانقباضی را در پیش بگیریم، اما نسبت به اغیارِ فرهنگی. این‌که رسانه‌های مختلفِ ما، به جولانگاهِ محصولات و کالاهای خارجی تبدیل شوند و مصرف‌کنندۀ ایرانی، به هر سو که نظر کند، اثری از توصیه و ترغیب به مصرفِ کالاهای خارجی را ببیند، به هیچ‌رو، معقول و موجّه نیست. مگر می‌توان پذیرفت که این‌همه تحریص و تحریک، بی‌اثر و عقیم است و «ذهن و دلِ مصرف‌کنندۀ ایرانی» را به تصرّفِ خویش درنخواهد آورد؟! پس باید به سلطنتِ تبلیغِ کالاهای خارجی در رسانه‌های بومی و وطنی خاتمه دهیم.

۸ ـ زدودنِ حسِ خودباختگی و خودکمتربینیِ ملّی

جامعه و مردمانِ ما در طولِ حاکمیّتِ سلسلۀ قاجار و پهلوی، چه از سوی زمامدارانِ دست‎‌نشاندۀ مستبد، و چه از سوی روشنفکرانِ غربزده، همواره «تحقیر» و «تمسخر» شده است. «عزّت و غرورِ ملّیِ» ما ایرانیان، زخم‎‌خورده است و ما همچنان گرفتارِ بیماریِ تاریخی و ریشه‌دارِ «غرب‌زدگی» هستیم. فکرِ ویرانگرِ «ما نمی‌توانیم»، جرأت و شهامتِ اقدام را از ما ستانده و ما را به برتریِ قهری و اجتناب‌ناپذیرِ غرب، مؤمن و معتقد کرده است. همچنان که اشاره شد، این وضع، ریشه‌های عمیقِ تاریخی دارد اما هنوز هم در جریان است و کسانی می‌کوشند از طریقِ تخریب و تضعیفِ غرورِ ملّی، ما را به دنبالۀ غرب تبدیل کنند. در مقابل، ما باید «روحیّۀ اعتمادبه‌نفسِ ملّی» را در مردم بازسازی کنیم و «بازگشتِ به خویشتنِ فرهنگی» را به‌عنوانِ یک راهبردِ کلان و اساسی، در پیش گیریم./۹۶۹//۱۰۲/خ

منبع: مهر

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۱ + ۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۴:۰۴
در ایام محرم؛
ضرورت نظافت و پاکسازی معابر عمومی در هنگام پخش نذری
رییس اداره اوقاف پاکدشت گفت: با توجه به اینکه بسیاری از هیأت ها در این ایام نذری پخش می کنند، باید نظافت هم انجام شود و محیط شهر پاکیزه باشد.
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۴:۰۳
یادداشت؛
شاه کلید وابستگی‌ها!
هر وابستگی به بیگانگان خود به‌خود ناپسند است چرا که از یک سو می‌تواند در روز لازم به عنوان اهرم فشار مورد استفاده قرار گیرد و از سوی دیگر می‌تواند در ابعاد دیگر نیز گسترش یافته و عملا یک کشور را در مع...
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۴:۰۲
با محوریت آشنایی با وقف؛
همایش علمای شهرستان شهریار برگزار شد
همایش علمای شهرستان شهریار با حضور بیش از ۳۰۰ نفر از روحانیون و مبلغان شهریار و حومه در محل مدرسه علمیه امام صادق(ع) برگزار شد.
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۴:۰۲
مداحان اهل سنت از حب سیدالشهدا می‌گویند؛
حسین آبروی اسلام است
یک مداح اهل سنت در مورد اهمیت قیام عاشورا گفت: اگر امام حسین به کربلا نمی رفت، آبرویی برای دین اسلام باقی نمی ماند. خون حسین(ع) آبروی اسلام است.
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۲:۵۴
حجت الاسلام پیران مطرح کرد؛
نماز ظهر عاشورا بخش اصلی برنامه های محرم در روز عاشورا است
رییس اداره اوقاف بهارستان، تجمع عزاداران حسینی در روز عاشورا را بسیار مهم دانست و نماز ظهر آن روز را محور برنامه ها معرفی کرد.
۱۳۹۷/۶/۲۶ - ۱۲:۵۳
عمار حکیم:
پارلمان نباید عرصه‌ای برای تصفیه حساب‌های سیاسی باشد
رییس ائتلاف ملی شیعیان عراق گفت: پارلمان نباید عرصه‌ای برای تصفیه حساب‌های سیاسی باشد.
۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۳۴
حجت‌الاسلام قرائتی:
نماز ظهر عاشورا را باشکوه بپا دارید
حجت‌الاسلام قرائتی رییس ستاد اقامه نماز طی نامه‌ای خطاب به ذاکران حسینی نوشت: به مردم بگویید ظهر عاشورا هر کجا هستند، به یاد امام حسین(ع) و آخرین نماز کربلای او، نماز ظهر عاشورا را با شکوه و با اخلاص ...
۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۲۷
یادداشت؛
بازگشت مجلس به رأس امور با شفافیت آراء
شفافیت آراء باب سؤال و مطالبه را از نمایند‌گان مجلس باز می‌کند و این سرآغاز بسیاری از تغییرات در کشور خواهد بود.
۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۲۷
تبین ابعاد قیام امام حسین در آستان امامزادگان
معاون فرهنگی اداره اوقاف جنوب شرق تهران آستان امامزادگان را بهترین مکان برای تبیین ابعاد قیام امام حسین(ع) دانست.
۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۲۶
به همت مجمع جهانی صلح اسلامی؛
همایش روز جهانی صلح برگزار می‌شود
مجمع جهانی صلح اسلامی در راستای برقراری صلح ، امنیت و حقوق برابر ملت ها؛ همایش روز جهانی صلح ۲۰۱۸ را برگزار می کند.
۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۲۵
حجت الاسلام زینلی مطرح کرد؛
احیاء تعزیه خوانی در ایام محرم
معاون فرهنگی اداره اوقاف شمیرانات استان تهران احیاء تعزیه خوانی در آستان امامزادگان آن منطقه را محور برنامه های ایام محرم عنوان کرد.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۱۱:۱۵
حجت الاسلام پارسانیا تشریح کرد؛
چرایی به حاشیه رفتن طبقه‌بندی سابق علوم و گرایش به طبقه‌بندی جدید
استاد دانشگاه تهران گفت: غلبه آمپریسم و حس‌گرایی و سلطه ماتریالیسم در قرن هجدهم، مهمترین دلیل به حاشیه رفتن طبقه‌بندی سابق علوم و گرایش به طبقه‌بندی جدید شد.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۱۱:۰۰
وقف منزلی مسکونی در جهت ترویج وقف علمی
چند روز قبل یک باب منزل مسکونی از سوی بانویی خیراندیش در جهت ترویج فرهنگ وقف علمی وقف شد.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۷:۱۵
گزارش؛
پشت پرده حمله به کنسولگری ایران در بصره
روز جمعه دو حادثه تاسف‌بار در جریان حوادث استان بصره در جنوب عراق رخ داد که نمی‌توان آن را عادی و تصادفی قلمداد کرد، حمله عناصر مشکوک به کنسولگری ایران و مقرهای حشد شعبی به عنوان دو عاملی که طومار ترو...
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۶:۲۰
برگزاری کنگره بین المللی بزرگداشت آیت الله سید محمود شاهرودی
کنگره بین المللی بزرگداشت آیت الله سید محمود شاهرودی با دو پیش کنگره برگزار می‌شود.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۵:۱۰
حجت الاسلام امینی‌نژاد:
فلسفه اسلامی مدل‌هایی برای شکل‌دهی به علوم انسانی دارد
یک مدرس حوزه و دانشگاه معتقد است بحث و داوری اساتید علوم انسانی اسلامی در مسائل دانش دین بنیان در شکوفایی و تکمیل علوم انسانی اثرگذار است.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۴:۲۰
حجت الاسلام محمد قمی:
حوزه باید درگیرحل مسأله های واقعی مردم شود
رییس سازمان تبلیغات اسلامی گفت: حوزه اینگونه متحول می‌شود که درگیر حل مسأله های واقعی مردم شود و برای حل مسأله های واقعی مردم هرچه لازم است می اندوزیم و فرا می گیریم.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۴:۱۰
حجت‌الاسلام غلامی:
جامعه تنبل و راحت‌طلب، تمدن‌ساز نیست
رییس مرکز پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی صدرا می‌گوید: یک جامعه بی‌خیال، باری به هر جهت، راحت‌طلب و تنبل، هیچگاه تمدن‌ساز نبوده و نخواهد بود.
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۳:۱۰
حجت‌الاسلام صدیقی خطاب به طلاب:
اگر علامه دهر شوید اما گناه کنید علم شما نتیجه عکس می‌دهد و شما را به جهنم می‌برد
امام جمعه موقت تهران با بیان اینکه بسیاری از مسلمانان معجزات امیر‌المؤمنین را دیدند و باز هم وی را انکار کردند گفت: شما طلاب هم اگر علامه دهر شوید و گناه کنید علمتان نتیجه عکس می‌دهد و شما را به جهنم ...
۱۳۹۷/۶/۱۸ - ۰۲:۰۵
به میزبانی امامزادگان شهرری؛
بیعت دوباره دوستداران امام حسین با ایشان
امامزادگان شهرری در قالب برنامه ای با عنوان "لبیک یا حسین" میزبان عاشقان اهل بیت(ع) در روز دوم محرم هستند.