یکشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۶ Sunday, January 21, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۵:۱۵
شناسه خبر: ۵۴۴۱۶۲
 
ادریس هانی:
پروژه «نقد عقل عربی» جابری واکنش به پروژه فکری عبدالله العروی است
ادریس هانی، اندیشمند مغربی معتقد است پروژه «نقد عقل عربی» جابری در واکنش به پروژه فکری «عبدالله العروی» و نفی کامل میراث اسلامی در آن، شکل گرفته است.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از مهر، در ادامه سلسه نشست‌های اندیشه معاصر مسلمین که از سوی «المرکز الاسلامی للدراسات الاستراتیجیة» وابسته به عتبه عباسیه، برگزار می‌شود، چهارمین نشست تحت عنوان نقد و بررسی کتاب «نقد عقل اخلاقی محمد عابد الجابری» در بیت مرحوم آیت الله العظمی حائزی یزدی(ره)  با سخنرانی ادریس هانی، اندیشمند مغربی و نویسنده صاحب نظر در حوزه اندیشه معاصر، برگزار شد.

ادریس هانی در آغاز نشست به معرفی کتاب «نقد العقل الاخلاقی» جابری و جایگاه آن در پروژه «نقد عقل عربی» پرداخت و گفت: جابری در چهارگانه خود سیر تطور فکر و اندیشه را جستجو می‌کند و به دنبال نگارش نوعی تاریخ افکار است که بتواند محدودیت ها و همچنین توانایی های عقل عربی را مشخص کند. کتاب «نقد العقل العربی»، بخش چهارم و پایانی این پروژه است و جابری بعد از این کتاب، تحلیل مفاهیم قرآنی را در یک مجموعه چهارگانه دنبال کرده است.

وی در ادامه نقد عقل اخلاقی جابری را از دو جهت در ادامه نقد عقل سیاسی توصیف کرد: ۱ـ جابری از منظری سیاسی به عقل عربی می نگرد؛ ۲ـ نگارش کتاب نقد العقل الاخلاقی جابری در ادامه تأملات او در خصوص عقل سیاسی عربی نگارش یافته است؛ از این روی حتی زمانی که از منظومه ارزشها در عقل اخلاقی سخن می گوید، از منظری سیاسی به این قضیه توجه کرده و در نتیجه عقل سیاسی را بر سایر جنبه های فرهنگی عربی حاکم می‌کند.

ادریس هانی در ادامه درباره نسبت جابری و العروی اضافه کرد: در واقع پروژه «نقد عقل عربی» جابری در واکنش به پروژه فکری «عبدالله العروی» و نفی کامل میراث اسلامی در آن، شکل گرفته است و در واقع العروی زمینه شکل گیری پروژه جابری را فراهم آورد. جابری با رد دیدگاه العروی درباره نفی مطلق میراث اسلامی، معتقد است بخش‌هایی از سنت‌ فکری  و میراث عربی اسلامی، قابل استفاده و بلکه ضروری است. عقل های متعدد در جهان عربی – اسلامی وجود دارد، کدامین عقل به درد امروزین ما می خورد و مبتنی بر آن می توان به مدرنیته ورود پیدا کرد و مدرنیته‌ای عربی وجود آورد که غیر تقلیدی باشد.

 وی در مجموع، نزاع بین العروی و جابری را بیشتر سیاسی ارزیابی کرد؛ به این معنی که جهت گیری‌های سیاسی آن دو در اتخاذ مواضع فکری‌شان دخالت داشته است.

هانی همچنین با اشاره به نشستی که درباره نقد پروژه فکری العروی برگزار شده بود،  دسته‌بندی سه‌گانۀ مطرح در آن نشست را درباره جریان‌های فکری کشور مغرب مورد توجه قرار داده و جایگاه دکتر جابری را در آن مشخص کرد. از منظر وی، سه جریان معرفتی در مغرب فعال است: جریان «لیبرال»، جریان «سلفیه وطنی» و جریان «صوفیة»؛ بر اساس این دسته‌بندیِ جریان‌شناختی، محمد عابد الجابری جریان «سلفیه وطنی» را نمایندگی می‌کند؛ العروی نماینده جریان «لیبرال» محسوب می‌شود و طه عبدالرحمن به جریان صوفیه تعلق دارد.

هانی توضیح داد که تأملات متفکرانی همچون العروی، جابری و طه عبدالرحمن پاسخی به زمینه‌های تاریخی و اجتماعی‌ است که در آن زیسته‌اند و از این نظرگاه این سه اندیشمند در هدف با یکدیگر مشترک‌اند و آن عبور از وضعیت عقب ماندگی و تأخر فرهنگی جهان عربی ـ اسلامی است، اما در استفاده از روش و ابزارهای لازم برای رسیدن به چنین هدفی از یکدیگر جدا می‌شوند.

وی همچنین در مورد نسبت جریان سلفی‌ ـ ملی مغرب (سلفیه وطنی) با استعمار به این نکته اشاره کرد که آنان هر چند با استعمار مبارزه می کنند اما در مورد چگونگی فروریختن هیمنه استعمار و فائق آمدن بر آن، راه حلی ارائه نمی‌دهند.

ادریس هانی درباره مضمون کتاب «نقد العقل الأخلاقی» بیان کرد جابری در این کتاب، عقل اخلاقی را به «عقل اخلاقی عربی خالص» ، «عقل اخلاقی فارسی» و «عقل اخلاقی یونانی»، تقسیم کرده است.

او در مورد ارزش مرکزی هر یک از این عقل‌های اخلاقی سه گانه، توضیح داد که به زعم جابری ارزش مرکزی عقل فارسی، «اطاعت» و ارزش مرکزی عقل یونانی«سعادت» و ارزش مرکزی عقل اخلاقی عربی« مروت» است که خود برآیند چندین خصلت و ارزش دیگر می‌باشد.

وی گفت: جابری در بحث از عقل اخلاقی یونانی، انتقال بی کم و کاست عقل اخلاقی و فکر یونانی ارسطویی به جهان اسلام توسط ابن رشد را ستوده  و او را نقطه وصل بین ما و میراث یونانی معرفی کرده است.

ادریس هانی درباره تحلیل جابری در مورد عقل اخلاقی فارسی توضیح داد که از دیدگاه وی، عقل فارسی در دوران پایانی عصر اموی و توسط ابن مقفع (۷۵۶م) رواج یافت و  به عقل عربی راه یافت. جابری معتقد است عقل اخلاقی فارسی مبتنی بر اصل «اطاعت» را به امتزاج دین و سیاست پرداخته است و ریشۀ آن به «اردشیر» و «انوشیروان » دو حکیم ـ پادشاه فارسی باز می‌گردد. همچنین جابری منتقد سرسخت عرفان و عرفا است و به غزالی به خاطر باطنی‌گری و اشعری‌گری او می‌تازد و او را آغازگر انحطاط در تراث و فرهنگ عربی سنی معرفی می کند.

هانی در مورد دیدگاه جابری درباره عقل اسلامی گفت: از دیدگاه جابری عقل اسلامی خالصی وجود دارد که البته عمیق‌تر از عقل بیانی عربی موجود در قبائل بدوی و در واقع تکمیل آن است و پیامبر اسلام(ص) زمانی که فرمودند که من برای تکمیل مکارم اخلاق امده‌ام، درصدد بنای یک سیستم اخلاقی جدید نبود، بلکه به تکمیل عقل اخلاقی عربی پرداخت.

ادریس هانی در پایان به ارزیابی دیدگاه‌های جابری پرداخت که می‌توان به این صورت خلاصه کرد:

۱ـ دکتر هانی روش ساختارگرایی جابری در فهم عقل عربی و دست یافتن به مبانی عقل عربی را مورد پرسش و انتقاد قرار داد و گفت اگر وی مدعی است که میراث، فرهنگ و عقل عربی از طریق تحمیل آثار و نوشته هایی خارج از آن، به نسیان و فراموشی سپرده شده، پس چگونه امکان دارد که از طریق تحلیل و بررسی این آثار به اصطلاح «دیگری» و بیگانه، به تراث و عقل عربی خالص دست یافت؟!

۲ـ جابری در تحلیل مبانی تکوینی عقل عربی، از روش ساختارگرایی استفاده می کند و چون مفهوم اخلاق را خارج از سیاق های اجتماعی و تاریخی نمی داند، به تعدد مفاهیم و معانی درمورد اخلاق و عقل اخلاقی قائل است.

۳ـ هانی، جابری را به لحاظ توانایی فلسفی و درک تراث و سنت عقلی در جهان اسلام، در مرحله طفولیت ارزیابی کرد و بیان نمود: پروژه وی بیش از آنکه فلسفی و ناظر به مباحث معرفت شناسانه باشد، سیاسی است و سویه های ایدئولوژیکی دارد.

۴ـ هانی همچنین یادآور شد: متأسفانه جابری هیچگاه حاضر نشد کتاب های خود و دیدگاهش را در معرض نقد و بررسی اندیشمندان قرار دهد و نظر و رأی آنان هیچگاه برای وی اهمیتی نداشته است و باب گفتگو را با متقدین خود بسته بود. این رویکرد بسته جابری در حدی بود که حتی نقدهای جدی جورج طرابیشی  در پروژه «نقدِ نقد عقل عربی» اصلا به این نقد ها اهمیتی نداد و هرگز حاضر نشد از دیدگاه خود دفاع کند.

۵ـ جابری آنگاه که از عقل شیعی صوفی و باطنی گری بحث می‌کند آن را به گونه ای را مطرح می‌کند که گویا اینها باعث و بانی بحران و راز عقب ماندگی جهان عرب شده‌اند و این قضاوت وی ناشی از عدم درک درست وی از میراث فکری و عقلی شیعی است.

۶ـ نکته پایانی اینکه تفکیک سه گفتمان تحت عنوان یونانی، ایرانی و عربی به صورت خالص توسط جابری از مهم‌ترین اشکالات وارد بر اندیشه جابری است؛ زیرا نمی‌توان در میدان عمل و واقعیت، گفتمان ناب و خالصی را یافت./۹۶۹//۱۰۲/خ

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۹ + ۷
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۱۰/۲۷ - ۱۳:۳۰
به همت مساجد استان تهران صورت گرفت؛
ارسال ۱۱۰ جهیزیه به خانه نوعروسان نیازمند
۱۱۰ جهیزیه تهیه شده در قالب طرح «هر مسجد یک جهیزیه» به منازل نوعروسان نیازمند ارسال شد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۴ - ۱۵:۲۹
در گفت وگو با حجت‌الاسلام صداقت؛
جزئیات کاروان «هرمسجد یک جهیزیه» اعلام شد
سرپرست معاونت فرهنگی مرکز رسیدگی به امور مساجد از اعزام کاروان جهیزیه طرح «هر مسجد یک جهیزیه» به سمت مساجدِ مجری این طرح خبر داد و گفت: قریب به ۱۲۰ جهیزیه دوشنبه به سمت خانه نوعروسان خواهد رفت.
۱۳۹۶/۱۰/۱۶ - ۱۳:۵۱
آیت‌الله اعرافی عنوان کرد؛
تشکیل مؤسسه‌های علمی و فرهنگی؛ کلید ترویج اندیشه‌های الهی و معنوی
آیت الله اعرافی، پیش از ظهر امروز در دهمین گردهمایی سراسری دانش آموختگان جامعه المصطفی با بیان اینکه تشکیل مؤسسه‌های علمی و فرهنگی؛ کلید ترویج اندیشه‌های الهی و معنوی اظهار داشت: تعامل علمی، اخلاق...
۱۳۹۶/۱۰/۱۱ - ۱۴:۰۶
یادداشت؛
چیستی و کیستی ناآرامی ها
این روزها هر کس به ناآرامی‌ها در برخی ازشهرها از جمله تهران می نگرد، از چیستی و کیستی آن سوال می کند.
۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۱:۲۶
پژوهشگر قرآنی تاکید کرد؛
در تربیت و جذب جوانان باید جامع نگر باشیم
پژوهشگر و مدرس مرکز تخصصی نماز قم با بیان اینکه در تربیت و جذب جوانان باید جامع نگر باشیم گفت: در برخورد با جوانان و نوجوانان نباید تک بعدی عمل کنیم.
۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۱:۲۰
بیانیه مدیران رسانه های ایران در محکومیت اقدام تروریستی علیه خبرگزاری صدای افغان
در پی اقدام تروریستی علیه خبرگزاری صدای افغان مدیران و دبیران بین الملل رسانه های جمهوری اسلامی ایران در محکومیت این اقدام بی رحمانه بیانیه ای را صادر کردند.
۱۳۹۶/۱۰/۶ - ۱۳:۰۷
پیام تسلیت رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها در پی در گذشت پدرآقاجانی
رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها در پی در گذشت پدر سرپرست دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی پیام تسلیتی ابلاغ کرد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۳:۳۵
در گفت‌وگو با مسیب‌زاده مطرح شد؛
حضور ۷ میلیون دانش‌آموز در مرحله مقدماتی مسابقات قرآن، عترت و نماز
مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش گفت: نزدیک به هفت میلیون دانش‌آموز در رشته‌هایی همچون قرائت، حفظ، مفاهیم قرآن کریم و همچنین در حوزه عترت، مسابقات مداحی، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و در حو...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۲:۳۵
حجت الاسلام قائمی نیا:
پژوهش‌ها در صورتی مثمر ثمر واقع می‌شود که واقع‌بینانه باشند
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: روندی که در زمینه تحقیقات و پژوهش ادامه پیدا کرده به ضرر علوم انسانی تمام خواهد شد و مشکلی را حل نخواهد کرد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۰:۲۰
شفیعی سروستانی:
برنامه مفید مهدوی نداریم
شفیعی سروستانی گفت: متأسفانه در تلویزیون با این همه امکانات دو ساعت برنامه مفید درباره فرهنگ مهدوی وجود ندارد. حتی رشته ها و گرایش های تخصصی درسی در این زمینه نداریم.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۹:۱۵
گفت‌وگو؛
بودجه‌های قرآنی در مسیر درست مصرف نمی‌شود
استاد قرآن کریم گفت: متأسفانه بودجه‌ها در راه مأنوس کردن مردم با قرآن هزینه نمی‌شود و گزارش‌های ضعیف مسؤولان به دولت سبب می‌شود دولت گمان کند این مبالغ برای فعالیت‌های قرآنی زیاد است.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۷:۳۰
آیت‌الله اراکی:
مردم عامل قدرت‌بخشی حکومت‌اند
آیت‌الله اراکی گفت: شهید صدر از همان دوران اوایل نهضت پایبند به ولایت فقیه بود، با اینکه خود ایشان در آن ایام یک مرجع تقلید تمام‌عیار بود و مقلدین زیادی در سراسر جهان اسلام داشت و با اینکه در عراق بود...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۵:۱۵
ادریس هانی:
پروژه «نقد عقل عربی» جابری واکنش به پروژه فکری عبدالله العروی است
ادریس هانی، اندیشمند مغربی معتقد است پروژه «نقد عقل عربی» جابری در واکنش به پروژه فکری «عبدالله العروی» و نفی کامل میراث اسلامی در آن، شکل گرفته است.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۴:۰۸
مهدی گلشنی:
وحدت حوزه ودانشگاه یعنی جهان‌بینی اسلامی برفضای دانشگاه‌ حاکم شود
گلشنی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: منظور از وحدت حوزه و دانشگاه آن است که جهان‌بینی اسلامی بر فضای دانشگاه‌ها حاکم شود.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۳:۵۵
در گفت‌وگو با آیت الله میرباقری تبیین شد؛
ضرورت توسعه وحدت حوزه و دانشگاه در مبانی پژوهشی و تولید علم
هفته آخر آذر ماه هر سال در تقویم رسمی کشور به نام هفته پژوهش نام گذاری شده است که البته بزرگداشت پژوهش و پژوهشگران در یک هفته انجام می‌شود.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۳:۴۸
محسن پاک‌آیین:
امروز بشریت به گفتمان‌ صلح نیاز دارد
سفیر سابق ایران در آذربایجان گفت: نخبگان مسلمان در حوزه و دانشگاه، در شرایطی که دستگاه‌های تبلیغاتی غرب از تمام فرصت‌ها براى متهم کردن اسلام سوء‌استفاده می‌کنند، باید در ارائه‌ چهره صلح‌دوستانه اسلام ...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۲:۲۰
حجت الاسلام و المسلمين ربانی مطرح کرد؛
آثار دعا و زیارت برای ارتباط با حضرت حجت
پیوند برقرار کردن با امام و میثاق بستن با او ضرورتی انکار ناپذیر است که اثرش به خود ما برمی گردد با این حال امام آن را حقی معرفی می کند تا از آن غافل نبوده و به عهد خود با امام عمل نماییم.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۰:۳۵
مهدی موعود پس از ظهور
اطلاع از محل زندگی و حکومت حضرت مهدی(عج) پس از ظهور آن حضرت، موضوع جذابی است که در عین جذابیت می تواند پیام های فراوانی برای ما داشته باشد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۰۸:۳۵
در گفت‌وگوی با یثربی موانع پیش روی وحدت حوزه و دانشگاه بررسی شد؛
حوزه و دانشگاه گرفتار مدرک‌گرایی شده‌اند
زمانی‌که تصور می‌شد دانشگاه مظهر «نواندیشی» و حوزه مظهر «جانبداری از سنت» است و رویکردی تقابلی نسبت به‌هم داشتند، برای این‌که در جامعه چنین سوء‌تفاهم‌هایی پیش نیاید، حضرت امام خمینی(ره) بحث «وحدت حوزه...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۰۸:۲۰
آیت‌الله محمدعلی تسخیری:
آیت‌الله واعظ زاده «دایرة المعارف علوم» بود
آیت‌الله واعظ زاده خراسانی پیش از آنکه تنها یک عالم دینی درگوشه یک پژوهشکده باشد، با اندیشه‌های تقریبی‌اش می‌شناسیم. مردی از تبار اندیشه‌های آیت‌الله العظمی بروجردی و تربیت شده مکتب اهل بیت(ع) است.