Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - تصمیم‌گیری‌ در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر چه مبنایی است؟
پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ Thursday, June 21, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۱۵:۳۲
شناسه خبر: ۴۹۲۱۶۹
 
نگاهی به یک کتاب؛
تصمیم‌گیری‌ در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر چه مبنایی است؟
انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح کرد و برای اولین بار این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردار شد.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، به‌جرأت می‌توان گفت که هیچ‌یک از جنبه‌های سیاست‌سازی مانند سیاست خارجی شگفت‌آور و پیچیده نیست. چراکه سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، تحت تأثیر دو عامل و متغیرِ کاملاً متفاوت است: از طرفی آنچه که درون کشور رخ می‌دهد (عوامل داخلی) و از سوی دیگری هر آنچه در صحنۀ بین‌الملل اتفاق می‌افتد. وجود این دو عامل متقابل، منجر می‌شود به اینکه سیاست‌ خارجی یکی از پویاترین و حساس‌ترین و پیچیده‌ترین چهره‌های دنیای سیاست باشد.

پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برای نخستین‌بار پس از انقراض صفویه این امکان را فراهم کرد تا حاکمان ایران تصمیم‌های مستقل در حوزۀ تعاملات بین‌المللی بگیرند. از سوی دیگر انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح نمود و پس از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای اولین‌بار طی 14 قرن گذشته، این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردارد شد.

اما اسلام بر اساس کدامین الگوی عینی و کاربردی قرار است در این عرصه تعیین‌کننده باشد؟ منطق اسلام در این عرصه دقیقاً چیست؟ آیا می‌توان الگویی طراحی کرد که از طرفی مبتنی بر مبانی نظری اسلام و انقلاب باشد و از سوی دیگر کاربردِ عملی روشن و مشخصی داشته باشد؟ این پرسش‌ها که پس از گذشت نزدیک به چهار دهه از انقلاب اسلامی، هنوز هیچ پاسخ روشن و علمی بدانها داده نشده، موضوع اصلی کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران» است که توسط یکی از اندیشمندانِ آشنا با مبانی اسلام و معتقد به مبانی انقلاب اسلامی و متخصص در تئوری‌های تصمیم در سیاست‌خارجی، به تحقیق و پژوهش گذاشته شده و در قالب یک کتاب در چهار فصل اصلی تدوین گردیده است.

فصل اول کتاب به بررسی الگوهایی پرداخته است که در میان اندیشمندانِ علوم سیاسی دنیا تا امروز برای تصمیم‌گیریِ سیاست‌خارجی طرح گردیده است. در این فصل پس از تشریح چیستی و ابعاد «الگوی عقلانیِ تصمیم‌گیری» که مبتنی بر عقلانیت ابزاریِ ماکس‌وبر است، توضیح داده می‌شود که به‌دلیل عوامل متعددی این الگو به گفتمان مسلط در نظریات تصمیم‌گیریِ سیاست خارجی تبدیل شد؛ اما به‌دلیل مشکلات و کاستی‌های جدیِ هستی‌شناختی و روش‌شناختی ای که داشت، دیدگاه‌های دیگری مطرح شد. نویسنده پنج دیدگاهِ رقیب را یک‌به‌یک طرح کرده و مفصلاً توضیح می‌دهد تا نهایتاً به این پرسش برسد که «دلالت‌ها و اشاره‌های این الگوها برای سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران چه می‌تواند باشد؟»

نویسنده در گفتار پایانی این فصل پس از تحلیل‌های دقیق و واقع‌بینانه بدین نتیجه رهنمون می‌شود که برای طراحی الگوی شاخص تصمیم‌گیری سیاست‌خارجی برای جمهوری اسلامی ایران اولاً از آنجا که قطعاً در دنیای امروز هیچ نظامی را نمی‌توان یافت که به‌لحاظ همۀ متغیرها شبیه نظام‌های سیاسی دیگر باشد و در نظام جمهوری اسلامی ایران هم مؤلفه‌ی «اسلامیت» کلیدی‌ترین ویژگی ماهوی و وجه تمایز این نظام از همۀ دیگر نظام‌های حکومتی است، لذا باید برای طراحی الگو به این شاخصه اهمیت محوری قائل شد. ثانیاً باید روشن شود که در نظام سیاسی ایران، کدامین مؤلفه‌ها و عناصر هستند که در سیاست‌خارجی تأثیرگذارند.

بنابر توضیحاتی که مؤلف در فصل اول می‌دهد، دیدگاه مرکزی خود را در فصل دوم مطرح کرده و در تحلیل نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، الگویی سه‌ سطحی را طراحی می‌کند. در این الگو، سیرِ تصمیم‌گیری‌های سیاست‌ خارجی ایران را در سه لایه باید به تحلیل و بررسی تفصیلی نشست: 1. ابتدا باید روشن شود آن‌کسی که در نظام جمهوری اسلامی به‌عنوان نمایندۀ این دولت و حکومت تصمیم‌گیری می‌کند، بر اساس کدامین مبانی و اصول دست به اقدام و کنش و تصمیم‌گیری می‌زند؟ بنابراین در سطح اول باید مبانی نظری‌ای که در شخص یا سازمانِ «منطق تصمیم‌گیر» تأثیرگذارند، مورد کاوش و تحلیل قرار گیرند تا بتوان الگوی مزبور را به‌خوبی شناخت. 2. سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، برآمده از ساختارِ درونیِ آن نظام است که از طرفی تصمیم‌گیر را پشتیبانی می‌کند و از سوی دیگر در تصمیم‌ها نقش بسزائی دارد.

بنابراین در لایۀ دوم ویژگی‌های «ساختار تصمیم‌گیری» در نظام جمهوری اسلامی و همچنین نقش و اهمیت هریک از آن عوامل در تصمیم‌گیری، یک‌به‌یک تحلیل می‌شود. در این بخش نُه مؤلفه مورد بررسی قرار گرفته و نقش و تأثیر هریک روشن می‌گردد.  3. پس از آن‌که مشخص شد تصمیم‌گیر، براساس مبانی نظریِ ویژه‌اش و همچنین برآمده از چارچوبی که ساختار تصمیم‌گیریِ درون نظام تعیین کرده باید به تصمیم برسد، رویکرد‌ها و جهت‌گیری‌های نظام سیاسی نسبت به نظام بین‌الملل و ساختار قدرت و نهاد‌های بین‌المللی و هریک از دولت‌ها مشخص می‌شود. نویسنده در این سطح به‌طور مشخص توضیح می‌دهد که الگوهای دوستی و دشمنی و «جهت‌گیریِ تصمیم»ها در عرصۀ منطقه‌ای و جهانی کدام است.

پس از تشریح الگوی مورد نظر و تبیین همۀ ابعاد آن، نویسنده در فصل سوم براساس الگوی مزبور، به آسیب‌شناسی تصمیم‌گیریِ تا امروزِ سیاست‌خارجیِ جمهوری‌اسلامی‌ایران پرداخته و پس از بیان 5 آسیب راهبردی در این عرصه، ضرورت‌های راهبردی‌ای که در رابطه با تصمیم‌گیری‌های سیاست‌خارجی قابل طرح‌ هستند را تبیین می‌کند. نهایتاً در فصل پایانی کتاب، مبتنی بر مطالب پیش‌گفته و براساس الگوی طراحی‌شده،  به مطالعۀ موردیِ یکی از مهمترین تصمیم‌های تاریخ انقلاب اسلامی یعنی «پذیرش قطعنامۀ 597» می‌پردازد تا از طرفی کارآمدیِ الگو روشن‌تر گردد و ثانیاً اهمیت تصمیم‌گیری‌ها در هر نظام سیاسی نیز مبیّن گردد.

در این بخش می‌خوانیم: «دو عامل ناهماهنگی‌های بین سپاه و ارتش در عملیات‌های نظامی و همچنین وجود دو استراتژی بین جبهه و جنگ از یک‌طرف و دولت و دستگاه دیپلماسی از سوی دیگر، بیانگر عدم نهادینه شدنِ ساختارهای مؤثر در تصمیم‌گیری سیاست خارجی هستند که در دوران جنگ با توجه به حساسیت موضوع، می‌توانست از اهمیت خاصی در تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی برخوردار باشد.»

کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران» تألیف «غلامعلی سلیمانی» توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در 391 صفحه به‌قیمت 30000 تومان منتشر شده است./۱۳۲۵//۱۰۲/خ

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۹ + ۲
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۱۶:۵۳
دیدگاه؛
به جای «تحریم خرید کالا»؛ «به هم رحم کنیم»!
مطالعات اقتصادی نشان می‌دهد «خط فقر مطلق» برای یک خانواده ۴ نفره شهری در سال ۹۶ حدود ۴ میلیون تومان و برای مناطق محروم حدود ۲ میلیون تومان است که این به معنای سبد مشخصی است که باید حداقل کالاهای اساسی...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۱۶:۵۰
۱۱ راه حل پیشنهادی به قوای سه‌گانه؛
گره مشکلات کور نیست اگر ۳ قوه تماشاچی نباشند
جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی قوا در دفتر رییس‌جمهور برگزار شد، فارغ از اینکه در این جلسه چه گفته شده، بایستی به این نکته تاکید و تصریح کرد که مشکلات امروز کشور بدون راهکار و یا غیرقابل حل نیست به ش...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۶:۱۵
سلسله دروس خارج فقه فرهنگ؛
موارد استثناء حرمت کذب
آیت الله اراکی گفت: موارد استثناء حرمت کذب، مثل کذبی که در مقام اصلاح ذات البین شود، مثل کذبی که از باب خُدعه در حرب باشد و... است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۵:۱۰
آیت الله میرباقری:
الگوی پیشرفت اسلامی باید کارآمدی خود را در مقیاس جهانی ثابت کند
آیت الله میرباقری گفت: الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی با برنامه ریزی و تقویت بنیان‌ها و ساختارهای اجتماعی، باید کارآمدی خود را در مقیاس جهانی ثابت کند.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۴:۲۰
فضای مجازی | چهارگانه خروج آمریکا
عبدالله گنجی: مدیرآمریکا بر جهان به سبک کدخدایی پیش نمی‌رود و این شروع یک روند در جهان چند قطبی است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۴:۱۰
یادداشت؛
مرجعیت از دیروز تا امروز و چالش‌های پیش رو
آینده مرجعیت پویا و تأثیرگذار، از آنِ مرجعیتی است که فرا فرقه‌ای، وحدت‌گرا، دارای زبان تفاهمی و ارتباطی مناسب، آشنا با تحولات فکری - اجتماعی و فرهنگی جهان و مستقل از نهاد قدرت‌ باشد.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۲۵
ساداتی‌نژاد:
بیانات رهبر انقلاب درباره کنوانسیون‌ها حجت را بر مجلس تمام کرد
عضو فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس، با اشاره به بیانات رهبر انقلاب درباره بررسی معاهدات بین‌المللی گفت: با این بیانات، تقریباً وضعیت آینده روشن و حجت برای ما تمام شده است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۱۵
یادداشت؛
منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۲:۲۰
دیدگاه؛
اروپا نه «می خواهد» و نه «می تواند» مقابل آمریکا بایستد
تحریم های ثانویه آمریکا، شرکت های کشورهای دیگری را در بر می گیرد که اصالتا آمریکایی نیستند، اما قوانین تحریمی آمریکا آن ها را برای ورود و تجارت با بازار ایران دچار انسداد می کند.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۲:۰۵
یادداشت؛
نتانیاهو و ناکامی‌های سریالی در پروژه شوم «خروج ایران از سوریه»
نتانیاهو در جریان سفرهای خود به پایتخت های کشورهای اروپایی شعار «نه به ایران در سوریه» را سَر داد و تلاش کرد تا سران غربی و همچنین ملت های اروپایی را نیز با این شعار خود همراه سازد.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۱:۰۰
سرمقاله؛
تحریم‌های فلج‌کننده
تاریخ به ما می‌گوید که روسای جمهورآمریکا همواره می‌خواسته‌اند ایران را در شعب‌ابی‌طالب محصور کنند و به لطف خدا و همراهی مردم، کشور اکنون در فردای جنگ اُحُد است و این وظیفه ماست که این تصویر را بازنمای...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۰:۰۰
یادداشت؛
نقشه دفاع در ستاد فرماندهی اقتصاد
نمی توان با سبک زندگی مصرف‌زده و ولنگارانه، چه در میان مردم و چه در میان مدیران، بنیه اقتصادی قدرتمند و شکست‌ناپذیر داشت.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۲:۳۵
دیدگاه؛
نقش فناوری اطلاعات در پیشرفت قضایی
پس از انتصاب آیت‌الله آملی لاریجانی به سمت ریاست قوه‌قضاییه و توجه ایشان به حوزه فناوری اطلاعات، «دفتر آمار و فناوری اطلاعات» با ارتقا جایگاه، به «مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه‌قضاییه» تغییر نام پیدا...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۱:۵۵
یادداشت؛
درباره مهار بحران‌های ارزی
قیمت‌ها در دریای مواج و طوفانی تصمیمات کوتاه‌مدت، غوطه می‌خورند، موج‌سواران از آب گل‌آلود شرایط موجود، به هر میزان و به هر شکلی که بخواهند ماهی می‌گیرند و به این وسیله، چشم‌اندازی نامطمئن را در برابر ...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۶
یادداشت؛
متجاوزان در باتلاق الحدیده
ناکامی یک هفته‌ای سعودی و متحدانش برای اشغال یمن آن قدر سنگین است که چاره‌ای جز این برای آن‌ها نمی‌ماند تا با استفاده از دستگاه رسانه‌ای خود به نحوی این ناکامی را توجیه کنند.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۲
یادداشت؛
با تحریم باید چه کرد؟
تحریم‌های اقتصادی به شیوه امروزی پس از جنگ جهانی اول و ایجاد نظم نوین اقتصادی و سیاسی و پس از آن در دوران جنگ سرد آغاز شد و هدف از آن، غلبه اراده یک قدرت سیاسی بر کشور و ملتی دیگر بود.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۰
یادداشت؛
ضرورت آرایش جنگی در سازمان اقتصادی کشور
امروز آنچه مطرح است برای دشمنان ما، جنگ اقتصادی است. اتاق جنگ امریکا علیه ما عبارت است از وزارت خزانه‌داری امریکا که همان وزارت اقتصاد و دارایی‌شان است؛ آنجا اتاق جنگ با ما است.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۴۹
یادداشت؛
نقض اصل ۴۷ قانون اساسی
مالكین سهام عدالت كه حدود دو میلیون نفر از آنها فوت و با ۷/۸ میلیون نفر از آنها که جمعا ۹/۸ میلیون نفر می باشند، شماره شبا به سازمان خصوصی اعلام نكرده اند؛ آیا عدم اعلام یك شماره حساب موجب سلب حق مالك...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۴۲
در اتاق فکر اقتصاد دولت چه می گذرد؟
یادداشت | روی من حساب نکنید!
آقای روحانی در ایام تبلیغات انتخاباتی و پس از آن حداقل یکصد وعده برای بهبود اوضاع اقتصادی داد. این وعده های اقتصادی از اتاق فکری که به ریاست مسعود نیلی و جمعی از وزرای اقتصادی و برخی اقتصاددانان تشکیل...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۳۹
سرمقاله؛
ماجرای قاتلی که قهرمان شد!
این یک داستان دراماتیک یا قصه نیست. این بخشی از یک گزارش خبری هم نیست. این روایت رسانه‌های غیررسمی، شبکه‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های اجتماعی از محمد ثلاث است.