چهارشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۶ Wednesday, January 24, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۱۵:۳۲
شناسه خبر: ۴۹۲۱۶۹
 
نگاهی به یک کتاب؛
تصمیم‌گیری‌ در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر چه مبنایی است؟
انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح کرد و برای اولین بار این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردار شد.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، به‌جرأت می‌توان گفت که هیچ‌یک از جنبه‌های سیاست‌سازی مانند سیاست خارجی شگفت‌آور و پیچیده نیست. چراکه سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، تحت تأثیر دو عامل و متغیرِ کاملاً متفاوت است: از طرفی آنچه که درون کشور رخ می‌دهد (عوامل داخلی) و از سوی دیگری هر آنچه در صحنۀ بین‌الملل اتفاق می‌افتد. وجود این دو عامل متقابل، منجر می‌شود به اینکه سیاست‌ خارجی یکی از پویاترین و حساس‌ترین و پیچیده‌ترین چهره‌های دنیای سیاست باشد.

پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برای نخستین‌بار پس از انقراض صفویه این امکان را فراهم کرد تا حاکمان ایران تصمیم‌های مستقل در حوزۀ تعاملات بین‌المللی بگیرند. از سوی دیگر انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح نمود و پس از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای اولین‌بار طی 14 قرن گذشته، این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردارد شد.

اما اسلام بر اساس کدامین الگوی عینی و کاربردی قرار است در این عرصه تعیین‌کننده باشد؟ منطق اسلام در این عرصه دقیقاً چیست؟ آیا می‌توان الگویی طراحی کرد که از طرفی مبتنی بر مبانی نظری اسلام و انقلاب باشد و از سوی دیگر کاربردِ عملی روشن و مشخصی داشته باشد؟ این پرسش‌ها که پس از گذشت نزدیک به چهار دهه از انقلاب اسلامی، هنوز هیچ پاسخ روشن و علمی بدانها داده نشده، موضوع اصلی کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران» است که توسط یکی از اندیشمندانِ آشنا با مبانی اسلام و معتقد به مبانی انقلاب اسلامی و متخصص در تئوری‌های تصمیم در سیاست‌خارجی، به تحقیق و پژوهش گذاشته شده و در قالب یک کتاب در چهار فصل اصلی تدوین گردیده است.

فصل اول کتاب به بررسی الگوهایی پرداخته است که در میان اندیشمندانِ علوم سیاسی دنیا تا امروز برای تصمیم‌گیریِ سیاست‌خارجی طرح گردیده است. در این فصل پس از تشریح چیستی و ابعاد «الگوی عقلانیِ تصمیم‌گیری» که مبتنی بر عقلانیت ابزاریِ ماکس‌وبر است، توضیح داده می‌شود که به‌دلیل عوامل متعددی این الگو به گفتمان مسلط در نظریات تصمیم‌گیریِ سیاست خارجی تبدیل شد؛ اما به‌دلیل مشکلات و کاستی‌های جدیِ هستی‌شناختی و روش‌شناختی ای که داشت، دیدگاه‌های دیگری مطرح شد. نویسنده پنج دیدگاهِ رقیب را یک‌به‌یک طرح کرده و مفصلاً توضیح می‌دهد تا نهایتاً به این پرسش برسد که «دلالت‌ها و اشاره‌های این الگوها برای سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران چه می‌تواند باشد؟»

نویسنده در گفتار پایانی این فصل پس از تحلیل‌های دقیق و واقع‌بینانه بدین نتیجه رهنمون می‌شود که برای طراحی الگوی شاخص تصمیم‌گیری سیاست‌خارجی برای جمهوری اسلامی ایران اولاً از آنجا که قطعاً در دنیای امروز هیچ نظامی را نمی‌توان یافت که به‌لحاظ همۀ متغیرها شبیه نظام‌های سیاسی دیگر باشد و در نظام جمهوری اسلامی ایران هم مؤلفه‌ی «اسلامیت» کلیدی‌ترین ویژگی ماهوی و وجه تمایز این نظام از همۀ دیگر نظام‌های حکومتی است، لذا باید برای طراحی الگو به این شاخصه اهمیت محوری قائل شد. ثانیاً باید روشن شود که در نظام سیاسی ایران، کدامین مؤلفه‌ها و عناصر هستند که در سیاست‌خارجی تأثیرگذارند.

بنابر توضیحاتی که مؤلف در فصل اول می‌دهد، دیدگاه مرکزی خود را در فصل دوم مطرح کرده و در تحلیل نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، الگویی سه‌ سطحی را طراحی می‌کند. در این الگو، سیرِ تصمیم‌گیری‌های سیاست‌ خارجی ایران را در سه لایه باید به تحلیل و بررسی تفصیلی نشست: 1. ابتدا باید روشن شود آن‌کسی که در نظام جمهوری اسلامی به‌عنوان نمایندۀ این دولت و حکومت تصمیم‌گیری می‌کند، بر اساس کدامین مبانی و اصول دست به اقدام و کنش و تصمیم‌گیری می‌زند؟ بنابراین در سطح اول باید مبانی نظری‌ای که در شخص یا سازمانِ «منطق تصمیم‌گیر» تأثیرگذارند، مورد کاوش و تحلیل قرار گیرند تا بتوان الگوی مزبور را به‌خوبی شناخت. 2. سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، برآمده از ساختارِ درونیِ آن نظام است که از طرفی تصمیم‌گیر را پشتیبانی می‌کند و از سوی دیگر در تصمیم‌ها نقش بسزائی دارد.

بنابراین در لایۀ دوم ویژگی‌های «ساختار تصمیم‌گیری» در نظام جمهوری اسلامی و همچنین نقش و اهمیت هریک از آن عوامل در تصمیم‌گیری، یک‌به‌یک تحلیل می‌شود. در این بخش نُه مؤلفه مورد بررسی قرار گرفته و نقش و تأثیر هریک روشن می‌گردد.  3. پس از آن‌که مشخص شد تصمیم‌گیر، براساس مبانی نظریِ ویژه‌اش و همچنین برآمده از چارچوبی که ساختار تصمیم‌گیریِ درون نظام تعیین کرده باید به تصمیم برسد، رویکرد‌ها و جهت‌گیری‌های نظام سیاسی نسبت به نظام بین‌الملل و ساختار قدرت و نهاد‌های بین‌المللی و هریک از دولت‌ها مشخص می‌شود. نویسنده در این سطح به‌طور مشخص توضیح می‌دهد که الگوهای دوستی و دشمنی و «جهت‌گیریِ تصمیم»ها در عرصۀ منطقه‌ای و جهانی کدام است.

پس از تشریح الگوی مورد نظر و تبیین همۀ ابعاد آن، نویسنده در فصل سوم براساس الگوی مزبور، به آسیب‌شناسی تصمیم‌گیریِ تا امروزِ سیاست‌خارجیِ جمهوری‌اسلامی‌ایران پرداخته و پس از بیان 5 آسیب راهبردی در این عرصه، ضرورت‌های راهبردی‌ای که در رابطه با تصمیم‌گیری‌های سیاست‌خارجی قابل طرح‌ هستند را تبیین می‌کند. نهایتاً در فصل پایانی کتاب، مبتنی بر مطالب پیش‌گفته و براساس الگوی طراحی‌شده،  به مطالعۀ موردیِ یکی از مهمترین تصمیم‌های تاریخ انقلاب اسلامی یعنی «پذیرش قطعنامۀ 597» می‌پردازد تا از طرفی کارآمدیِ الگو روشن‌تر گردد و ثانیاً اهمیت تصمیم‌گیری‌ها در هر نظام سیاسی نیز مبیّن گردد.

در این بخش می‌خوانیم: «دو عامل ناهماهنگی‌های بین سپاه و ارتش در عملیات‌های نظامی و همچنین وجود دو استراتژی بین جبهه و جنگ از یک‌طرف و دولت و دستگاه دیپلماسی از سوی دیگر، بیانگر عدم نهادینه شدنِ ساختارهای مؤثر در تصمیم‌گیری سیاست خارجی هستند که در دوران جنگ با توجه به حساسیت موضوع، می‌توانست از اهمیت خاصی در تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی برخوردار باشد.»

کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران» تألیف «غلامعلی سلیمانی» توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در 391 صفحه به‌قیمت 30000 تومان منتشر شده است./۱۳۲۵//۱۰۲/خ

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۸ + ۵
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۱۰/۲۷ - ۱۳:۳۰
به همت مساجد استان تهران صورت گرفت؛
ارسال ۱۱۰ جهیزیه به خانه نوعروسان نیازمند
۱۱۰ جهیزیه تهیه شده در قالب طرح «هر مسجد یک جهیزیه» به منازل نوعروسان نیازمند ارسال شد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۴ - ۱۵:۲۹
در گفت وگو با حجت‌الاسلام صداقت؛
جزئیات کاروان «هرمسجد یک جهیزیه» اعلام شد
سرپرست معاونت فرهنگی مرکز رسیدگی به امور مساجد از اعزام کاروان جهیزیه طرح «هر مسجد یک جهیزیه» به سمت مساجدِ مجری این طرح خبر داد و گفت: قریب به ۱۲۰ جهیزیه دوشنبه به سمت خانه نوعروسان خواهد رفت.
۱۳۹۶/۱۰/۱۶ - ۱۳:۵۱
آیت‌الله اعرافی عنوان کرد؛
تشکیل مؤسسه‌های علمی و فرهنگی؛ کلید ترویج اندیشه‌های الهی و معنوی
آیت الله اعرافی، پیش از ظهر امروز در دهمین گردهمایی سراسری دانش آموختگان جامعه المصطفی با بیان اینکه تشکیل مؤسسه‌های علمی و فرهنگی؛ کلید ترویج اندیشه‌های الهی و معنوی اظهار داشت: تعامل علمی، اخلاق...
۱۳۹۶/۱۰/۱۱ - ۱۴:۰۶
یادداشت؛
چیستی و کیستی ناآرامی ها
این روزها هر کس به ناآرامی‌ها در برخی ازشهرها از جمله تهران می نگرد، از چیستی و کیستی آن سوال می کند.
۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۱:۲۶
پژوهشگر قرآنی تاکید کرد؛
در تربیت و جذب جوانان باید جامع نگر باشیم
پژوهشگر و مدرس مرکز تخصصی نماز قم با بیان اینکه در تربیت و جذب جوانان باید جامع نگر باشیم گفت: در برخورد با جوانان و نوجوانان نباید تک بعدی عمل کنیم.
۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۱:۲۰
بیانیه مدیران رسانه های ایران در محکومیت اقدام تروریستی علیه خبرگزاری صدای افغان
در پی اقدام تروریستی علیه خبرگزاری صدای افغان مدیران و دبیران بین الملل رسانه های جمهوری اسلامی ایران در محکومیت این اقدام بی رحمانه بیانیه ای را صادر کردند.
۱۳۹۶/۱۰/۶ - ۱۳:۰۷
پیام تسلیت رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها در پی در گذشت پدرآقاجانی
رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها در پی در گذشت پدر سرپرست دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی پیام تسلیتی ابلاغ کرد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۳:۳۵
در گفت‌وگو با مسیب‌زاده مطرح شد؛
حضور ۷ میلیون دانش‌آموز در مرحله مقدماتی مسابقات قرآن، عترت و نماز
مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش گفت: نزدیک به هفت میلیون دانش‌آموز در رشته‌هایی همچون قرائت، حفظ، مفاهیم قرآن کریم و همچنین در حوزه عترت، مسابقات مداحی، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و در حو...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۲:۳۵
حجت الاسلام قائمی نیا:
پژوهش‌ها در صورتی مثمر ثمر واقع می‌شود که واقع‌بینانه باشند
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: روندی که در زمینه تحقیقات و پژوهش ادامه پیدا کرده به ضرر علوم انسانی تمام خواهد شد و مشکلی را حل نخواهد کرد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۲۰:۲۰
شفیعی سروستانی:
برنامه مفید مهدوی نداریم
شفیعی سروستانی گفت: متأسفانه در تلویزیون با این همه امکانات دو ساعت برنامه مفید درباره فرهنگ مهدوی وجود ندارد. حتی رشته ها و گرایش های تخصصی درسی در این زمینه نداریم.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۹:۱۵
گفت‌وگو؛
بودجه‌های قرآنی در مسیر درست مصرف نمی‌شود
استاد قرآن کریم گفت: متأسفانه بودجه‌ها در راه مأنوس کردن مردم با قرآن هزینه نمی‌شود و گزارش‌های ضعیف مسؤولان به دولت سبب می‌شود دولت گمان کند این مبالغ برای فعالیت‌های قرآنی زیاد است.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۷:۳۰
آیت‌الله اراکی:
مردم عامل قدرت‌بخشی حکومت‌اند
آیت‌الله اراکی گفت: شهید صدر از همان دوران اوایل نهضت پایبند به ولایت فقیه بود، با اینکه خود ایشان در آن ایام یک مرجع تقلید تمام‌عیار بود و مقلدین زیادی در سراسر جهان اسلام داشت و با اینکه در عراق بود...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۵:۱۵
ادریس هانی:
پروژه «نقد عقل عربی» جابری واکنش به پروژه فکری عبدالله العروی است
ادریس هانی، اندیشمند مغربی معتقد است پروژه «نقد عقل عربی» جابری در واکنش به پروژه فکری «عبدالله العروی» و نفی کامل میراث اسلامی در آن، شکل گرفته است.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۴:۰۸
مهدی گلشنی:
وحدت حوزه ودانشگاه یعنی جهان‌بینی اسلامی برفضای دانشگاه‌ حاکم شود
گلشنی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: منظور از وحدت حوزه و دانشگاه آن است که جهان‌بینی اسلامی بر فضای دانشگاه‌ها حاکم شود.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۳:۵۵
در گفت‌وگو با آیت الله میرباقری تبیین شد؛
ضرورت توسعه وحدت حوزه و دانشگاه در مبانی پژوهشی و تولید علم
هفته آخر آذر ماه هر سال در تقویم رسمی کشور به نام هفته پژوهش نام گذاری شده است که البته بزرگداشت پژوهش و پژوهشگران در یک هفته انجام می‌شود.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۳:۴۸
محسن پاک‌آیین:
امروز بشریت به گفتمان‌ صلح نیاز دارد
سفیر سابق ایران در آذربایجان گفت: نخبگان مسلمان در حوزه و دانشگاه، در شرایطی که دستگاه‌های تبلیغاتی غرب از تمام فرصت‌ها براى متهم کردن اسلام سوء‌استفاده می‌کنند، باید در ارائه‌ چهره صلح‌دوستانه اسلام ...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۲:۲۰
حجت الاسلام و المسلمين ربانی مطرح کرد؛
آثار دعا و زیارت برای ارتباط با حضرت حجت
پیوند برقرار کردن با امام و میثاق بستن با او ضرورتی انکار ناپذیر است که اثرش به خود ما برمی گردد با این حال امام آن را حقی معرفی می کند تا از آن غافل نبوده و به عهد خود با امام عمل نماییم.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۱۰:۳۵
مهدی موعود پس از ظهور
اطلاع از محل زندگی و حکومت حضرت مهدی(عج) پس از ظهور آن حضرت، موضوع جذابی است که در عین جذابیت می تواند پیام های فراوانی برای ما داشته باشد.
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۰۸:۳۵
در گفت‌وگوی با یثربی موانع پیش روی وحدت حوزه و دانشگاه بررسی شد؛
حوزه و دانشگاه گرفتار مدرک‌گرایی شده‌اند
زمانی‌که تصور می‌شد دانشگاه مظهر «نواندیشی» و حوزه مظهر «جانبداری از سنت» است و رویکردی تقابلی نسبت به‌هم داشتند، برای این‌که در جامعه چنین سوء‌تفاهم‌هایی پیش نیاید، حضرت امام خمینی(ره) بحث «وحدت حوزه...
۱۳۹۶/۹/۲۹ - ۰۸:۲۰
آیت‌الله محمدعلی تسخیری:
آیت‌الله واعظ زاده «دایرة المعارف علوم» بود
آیت‌الله واعظ زاده خراسانی پیش از آنکه تنها یک عالم دینی درگوشه یک پژوهشکده باشد، با اندیشه‌های تقریبی‌اش می‌شناسیم. مردی از تبار اندیشه‌های آیت‌الله العظمی بروجردی و تربیت شده مکتب اهل بیت(ع) است.