Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - تصمیم‌گیری‌ در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر چه مبنایی است؟
جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷ Friday, April 20, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۱۵:۳۲
شناسه خبر: ۴۹۲۱۶۹
 
نگاهی به یک کتاب؛
تصمیم‌گیری‌ در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بر چه مبنایی است؟
انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح کرد و برای اولین بار این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردار شد.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، به‌جرأت می‌توان گفت که هیچ‌یک از جنبه‌های سیاست‌سازی مانند سیاست خارجی شگفت‌آور و پیچیده نیست. چراکه سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، تحت تأثیر دو عامل و متغیرِ کاملاً متفاوت است: از طرفی آنچه که درون کشور رخ می‌دهد (عوامل داخلی) و از سوی دیگری هر آنچه در صحنۀ بین‌الملل اتفاق می‌افتد. وجود این دو عامل متقابل، منجر می‌شود به اینکه سیاست‌ خارجی یکی از پویاترین و حساس‌ترین و پیچیده‌ترین چهره‌های دنیای سیاست باشد.

پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برای نخستین‌بار پس از انقراض صفویه این امکان را فراهم کرد تا حاکمان ایران تصمیم‌های مستقل در حوزۀ تعاملات بین‌المللی بگیرند. از سوی دیگر انقلاب اسلامی ایدۀ سیاست خارجی «حکومت اسلامی» را در عرصۀ عمل مطرح و اسلام را به‌عنوان جوهرۀ نظام سیاسی مطرح نمود و پس از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای اولین‌بار طی 14 قرن گذشته، این اسلام بود که به‌عنوان تعیین‌کنندۀ منافع و اهداف و راهبردهای سیاست خارجی از محوریت برخوردارد شد.

اما اسلام بر اساس کدامین الگوی عینی و کاربردی قرار است در این عرصه تعیین‌کننده باشد؟ منطق اسلام در این عرصه دقیقاً چیست؟ آیا می‌توان الگویی طراحی کرد که از طرفی مبتنی بر مبانی نظری اسلام و انقلاب باشد و از سوی دیگر کاربردِ عملی روشن و مشخصی داشته باشد؟ این پرسش‌ها که پس از گذشت نزدیک به چهار دهه از انقلاب اسلامی، هنوز هیچ پاسخ روشن و علمی بدانها داده نشده، موضوع اصلی کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران» است که توسط یکی از اندیشمندانِ آشنا با مبانی اسلام و معتقد به مبانی انقلاب اسلامی و متخصص در تئوری‌های تصمیم در سیاست‌خارجی، به تحقیق و پژوهش گذاشته شده و در قالب یک کتاب در چهار فصل اصلی تدوین گردیده است.

فصل اول کتاب به بررسی الگوهایی پرداخته است که در میان اندیشمندانِ علوم سیاسی دنیا تا امروز برای تصمیم‌گیریِ سیاست‌خارجی طرح گردیده است. در این فصل پس از تشریح چیستی و ابعاد «الگوی عقلانیِ تصمیم‌گیری» که مبتنی بر عقلانیت ابزاریِ ماکس‌وبر است، توضیح داده می‌شود که به‌دلیل عوامل متعددی این الگو به گفتمان مسلط در نظریات تصمیم‌گیریِ سیاست خارجی تبدیل شد؛ اما به‌دلیل مشکلات و کاستی‌های جدیِ هستی‌شناختی و روش‌شناختی ای که داشت، دیدگاه‌های دیگری مطرح شد. نویسنده پنج دیدگاهِ رقیب را یک‌به‌یک طرح کرده و مفصلاً توضیح می‌دهد تا نهایتاً به این پرسش برسد که «دلالت‌ها و اشاره‌های این الگوها برای سیاست‌خارجیِ جمهوری اسلامی ایران چه می‌تواند باشد؟»

نویسنده در گفتار پایانی این فصل پس از تحلیل‌های دقیق و واقع‌بینانه بدین نتیجه رهنمون می‌شود که برای طراحی الگوی شاخص تصمیم‌گیری سیاست‌خارجی برای جمهوری اسلامی ایران اولاً از آنجا که قطعاً در دنیای امروز هیچ نظامی را نمی‌توان یافت که به‌لحاظ همۀ متغیرها شبیه نظام‌های سیاسی دیگر باشد و در نظام جمهوری اسلامی ایران هم مؤلفه‌ی «اسلامیت» کلیدی‌ترین ویژگی ماهوی و وجه تمایز این نظام از همۀ دیگر نظام‌های حکومتی است، لذا باید برای طراحی الگو به این شاخصه اهمیت محوری قائل شد. ثانیاً باید روشن شود که در نظام سیاسی ایران، کدامین مؤلفه‌ها و عناصر هستند که در سیاست‌خارجی تأثیرگذارند.

بنابر توضیحاتی که مؤلف در فصل اول می‌دهد، دیدگاه مرکزی خود را در فصل دوم مطرح کرده و در تحلیل نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، الگویی سه‌ سطحی را طراحی می‌کند. در این الگو، سیرِ تصمیم‌گیری‌های سیاست‌ خارجی ایران را در سه لایه باید به تحلیل و بررسی تفصیلی نشست: 1. ابتدا باید روشن شود آن‌کسی که در نظام جمهوری اسلامی به‌عنوان نمایندۀ این دولت و حکومت تصمیم‌گیری می‌کند، بر اساس کدامین مبانی و اصول دست به اقدام و کنش و تصمیم‌گیری می‌زند؟ بنابراین در سطح اول باید مبانی نظری‌ای که در شخص یا سازمانِ «منطق تصمیم‌گیر» تأثیرگذارند، مورد کاوش و تحلیل قرار گیرند تا بتوان الگوی مزبور را به‌خوبی شناخت. 2. سیاست‌خارجیِ هر نظام سیاسی، برآمده از ساختارِ درونیِ آن نظام است که از طرفی تصمیم‌گیر را پشتیبانی می‌کند و از سوی دیگر در تصمیم‌ها نقش بسزائی دارد.

بنابراین در لایۀ دوم ویژگی‌های «ساختار تصمیم‌گیری» در نظام جمهوری اسلامی و همچنین نقش و اهمیت هریک از آن عوامل در تصمیم‌گیری، یک‌به‌یک تحلیل می‌شود. در این بخش نُه مؤلفه مورد بررسی قرار گرفته و نقش و تأثیر هریک روشن می‌گردد.  3. پس از آن‌که مشخص شد تصمیم‌گیر، براساس مبانی نظریِ ویژه‌اش و همچنین برآمده از چارچوبی که ساختار تصمیم‌گیریِ درون نظام تعیین کرده باید به تصمیم برسد، رویکرد‌ها و جهت‌گیری‌های نظام سیاسی نسبت به نظام بین‌الملل و ساختار قدرت و نهاد‌های بین‌المللی و هریک از دولت‌ها مشخص می‌شود. نویسنده در این سطح به‌طور مشخص توضیح می‌دهد که الگوهای دوستی و دشمنی و «جهت‌گیریِ تصمیم»ها در عرصۀ منطقه‌ای و جهانی کدام است.

پس از تشریح الگوی مورد نظر و تبیین همۀ ابعاد آن، نویسنده در فصل سوم براساس الگوی مزبور، به آسیب‌شناسی تصمیم‌گیریِ تا امروزِ سیاست‌خارجیِ جمهوری‌اسلامی‌ایران پرداخته و پس از بیان 5 آسیب راهبردی در این عرصه، ضرورت‌های راهبردی‌ای که در رابطه با تصمیم‌گیری‌های سیاست‌خارجی قابل طرح‌ هستند را تبیین می‌کند. نهایتاً در فصل پایانی کتاب، مبتنی بر مطالب پیش‌گفته و براساس الگوی طراحی‌شده،  به مطالعۀ موردیِ یکی از مهمترین تصمیم‌های تاریخ انقلاب اسلامی یعنی «پذیرش قطعنامۀ 597» می‌پردازد تا از طرفی کارآمدیِ الگو روشن‌تر گردد و ثانیاً اهمیت تصمیم‌گیری‌ها در هر نظام سیاسی نیز مبیّن گردد.

در این بخش می‌خوانیم: «دو عامل ناهماهنگی‌های بین سپاه و ارتش در عملیات‌های نظامی و همچنین وجود دو استراتژی بین جبهه و جنگ از یک‌طرف و دولت و دستگاه دیپلماسی از سوی دیگر، بیانگر عدم نهادینه شدنِ ساختارهای مؤثر در تصمیم‌گیری سیاست خارجی هستند که در دوران جنگ با توجه به حساسیت موضوع، می‌توانست از اهمیت خاصی در تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی برخوردار باشد.»

کتاب «الگوی تصمیم‌گیری در سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران» تألیف «غلامعلی سلیمانی» توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در 391 صفحه به‌قیمت 30000 تومان منتشر شده است./۱۳۲۵//۱۰۲/خ

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۳ + ۹
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۱۶:۳۴
یادداشت؛
شکست های کدخدا
تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، راهبرد اصلی کاخ سفید، عبارت بود از بهره‌برداری حداکثری از سفره‌های نفت و گاز غرب آسیا در ازای فروش امنیت و بالانس کردن جریان قدرت اما روی کار آمدن جمهوری اسلامی این معا...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۷:۱۵
تلگرام | ارتش خصوصی چند ملیتی
شهبازی: دولت ترامپ در پی این است که با پول سعودی و امارات و قطر ارتش چندملیتی تشکیل دهد که با کمک کردها و نیروهای ‌معارض نگذارند مناطق تحت سلطه داعش وسایر گروه‌های معارض شکست‌خورده تحت کنترل ایران قرا...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۶:۵۰
گزارش خبری تحلیلی از راه‌های مقابله با جنگ ارزی دشمن؛
پیمان‌های مشترک پولی باطل‌السحر وابستگی به دلار
از چند ماه قبل که ماجرای افزایش پلکانی قیمت دلار آغاز شد تا همین چند روز پیش که به رکورد بی‌سابقه و تاریخی ۶ هزار و ۳۰۰ تومان رسید، روز به روز ثروت مردم کمتر شد و ارزش پول ملی افت کرد.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۶:۳۵
دیدگاه؛
خشم غربی ها از آزادی غوطه شرقی دمشق
نیروهای سوری در حالی که آخرین مواضع تروریست ها را در غوطه شرقی دمشق پاکسازی کردند کشورهای غربی به بهانه استفاده ارتش سوریه از سلاح های شیمیایی دمشق را تهدید به حمله نظامی کردند.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۵:۵۰
دیدگاه؛
از صربستان به سوریه؛ چگونه آمریکا سازمان ملل را جایگزین پلیس جهانی کرد؟
آمریکا خود هم نقش مجری و هم قاضی و هم هیأت منصفه را بازی کرد و سازمان ملل متحد در حمله ۱۹۹۹ که ناتو به رهبری آمریکا انجام داد و منجر به اشغال کوزوو شد هیچ نقشی ایفا نکرد.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۴:۴۵
تلگرام | جشن هم‌خونی در شبانگاه میرجاوه
یارضوی: وقتی به برجک مرزی ناجا در میرجاوه حمله می‌شود، بچه‌های سپاه هم می‌روند کمک برادرهای مرزبانشان.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۳:۵۵
یادداشت؛
وقتی اراده ای برای حرکت نیست
از زمان شروع مذاکرات و بررسی خروجیها زنگ هشدار برای منتقدین به صدا درآمده بود و به خوبی انحراف از مسیر استقلال اقتصادی را گوشزد می کرد. دولت اما نه تنها اعتقادی به چنین واقعیتی نداشت بلکه کمر همت به م...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۳:۴۰
یادداشت؛
اینها از آل‌سعود بدترند!
سعودی‌ها خوب می‌دانند «امضای کری تضمین نیست» یعنی چه!؟ ولی چاره‌ای جز دوشیده شدن ندارند. چرا؟! چون می‌دانند در صورت شیر ندادن، ایستگاه آخر گاوهای شیری هم همان کشتارگاه گاوهای پرواری است! لذا با کمال م...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۳:۰۵
یادداشت؛
غروب برجام در راه است؟
ضرب‌الاجل ترامپ در مورد برجام تا کمتر از یک ماه دیگر به پایان می‌رسد و حالا موگرینی می‌گوید رهبران اروپایی تلاش می‌کنند تا قبل از فرارسیدن این ضرب‌الاجل با انجام گفت‌وگو‌‌‌هایی با امریکایی‌ها، هر چه ک...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۲:۴۰
سرمقاله؛
آمادگی همیشگی
تعرض‌های مستقیم و غیرمستقیم رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است. ‌تعبیر دبیرکل شجاع حزب الله لبنان این است که حمله به T۴ وضعیت منازعه میان ایران با دشمن دیرینه‌اش را وارد مرحله‌ای جدی...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۲:۱۰
یادداشت؛
جنگ در دو جبهه ارضی و ارزی
در هفته‌های اخیر دو اتفاق مهم و کلیدی در داخل و خارج ایران رخ داد که در یک نگاه کلان و اصولی در اصل یک اتفاق است اما در دو سیرت مختلف خود را به ما نشان داده است.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۱:۰۰
توئیت | نفوذ جاسوسان
علیزاده: در شرایطی چنین نیمه جنگی فقط ساده لوحان نفوذ را امری تخیلی می دانند.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۰۰:۱۰
یادداشت؛
وخامت وضعیت حقوق بشری در بحرین با نقش‌آفرینی آمریکا و انگلیس
رژیم آل‌خلیفه دامنه اقدامات وحشیانه و سرکوبگرانه خود علیه انقلابیون و شهروندان را به حدی گسترده کرده که حتی زنان بحرینی نیز دیگر از این دست اقدامات در امان نیستند. به همین دلیل است که اخیرا کمپینی به ...
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۲۳:۰۵
یادداشت؛
حمله به سوریه؛ جنایت برای حفظ جنایتکاران
حمله نظامی به نقاطی از یک کشور گرفتار جنگ داخلی که در حاشیه یا نزدیک آن شهروندان غیرنظامی ساکن هستند و امکان فرار چندانی برایشان وجود ندارد، به تنهایی برای جنایت نامیدن این حمله و آن هم در سحرگاه که م...
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۲۲:۳۵
یادداشت؛
شیمیایی بهانه است؛ اصل دمشق نشانه است!
همیشه استفاده قدرتمند از دیپلماسی عمومی و جنگ رسانه­‌ای، مکمل تمام حملات و جنگ‌­های آمریکا و متحدان‌شان بوده به‌گونه‌­ای که ابتدا با طرح یک «بهانه»، از به وجود آمدن «خطر بزرگی» خبر داده شده و از مقابل...
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۲۱:۵۵
توئیت | ناتوانی آمریکایی‌ها در منطقه
نقوی حسینی: حضور در منطقه خسارات جبران ناپذیری را برای غربی‌ها و به ویژه آمریکایی ها در پی خواهد داشت.
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۲۱:۴۰
توئیت | تعبیر سخنان رهبر انقلاب درباره برجام
نقوی حسینی: هیچ پاراگرافی به برجام اضافه نخواهد شد و زیر بار اضافه کردن پیوست در این توافقنامه نمی‌رویم.
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۱۹:۵۰
سرمقاله؛
ترقه بازی سه یاغی جهانی
حمله آمریکا، انگلیس و فرانسه به سوریه موجی از نفرت را در جهان برانگیخت. این حمله بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل و بدون اتکا به هیچ منطقی صورت گرفته است.
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۱۲:۲۹
یادداشت؛
ظرفیت صفر برای توقف مقاومت
نبض جنگ سوریه طی یک هفته گذشته به بالا‌‌‌‌ترین سرعت خود رسید تا حدی که بعضی‌‌‌‌ها از احتمال «جنگ جهانی سوم‌» حرف زدند اما حملات روز جمعه سه کشور غربی برای همگان مشخص کرد آمریکا و متحدانش در این جنگ پی...
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۱۲:۲۵
سرمقاله؛
چالش ذهنی یا چالش عینی؟
در سال ۲۰۰۰ میلادی برای حذف اسلوبودان میلوشویچ، رییس‌جمهور شرق‌گرای صربستان – که البته قابل دفاع نیست- هر قدر تلاش کردند نتوانستند از طریق انتخابات مردمی اقدام کنند.