Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - بر سر ِسفره آنها که رفتند
پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ Thursday, June 21, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۱۲/۳۰ - ۲۳:۵۸
شناسه خبر: ۴۸۸۰۴۱
 
یادداشت؛
بر سر ِسفره آنها که رفتند
ناصر فکوهی، استاد دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان شناسی و فرهنگ در یادداشتی، یاد و خاطره چند چهره برجسته که در سال ۱۳۹۵ از دنیا رفته اند را گرامی داشته است.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از مهر، متن پیش رو نوروزنامه ای از ناصر فکوهی، استاد دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان شناسی و فرهنگ است که به صورت اختصاصی است؛

هر نوروز که می‌آید و می‌رود، عمری می‌گذرد و سالی می‌آید که شاید نتوانیم به پایانش برسانیم. همچون سالی که گذشت و بسیاری تا به انتهایش نرسیدند. در این نوروز هم، شاید فرصتی باشد که بر سر سفره برخی از آنها که رفتند بنشینیم. آنهایی که از دور یا نزدیک می شناختیمشان و نسبت به آنها  خود را مدیون می دانیم. از این رو،  من از فرصتی که برای نوشتن این نوروزنامه یافتم بهره بردم تا بخشی کوچک از این دین را ادا کنم و چند کلمه ای از آنها، و تنها چند تن از آنها،  که دوستشان داشتم و دارم، بنویسم.

می خواهم از پرویز کلانتری بنویسم. پرویزی که برای من به یک افسانه شباهت داشت، افسانه ای از جنس کاغذ و رنگ و بوی  کتاب های ِ درسی تاریخ و جغرافیای کودکی‌ام: مثل آن کاخ های پرشکوه بود و آن سربازان با جامگان رنگارنگ و خیره‌کنندشان، مثل آن مادر بزرگ های روستایی، با چهره گرد و سیمای روشن و خندان، و مهمان های ناخوانده شان، مثل  آن روستاها که از دل سفیدی کاغذ با رنگ های آجری شان بیرون می آمدند و پسر بچه ها و دختربچه هایی هم سن و سال ما  درونشان بازی می کردند، زیبای چمن زارهایی که گویی بویشان را از صفحات کتاب حس می کردیم، اما  هرگز ندیده بودیم، زیبایی و گرمای سوزان کویری که به دریایی زرین شباهت داشت و باور نکردنی.

با کلانتری برای گفتگویی طولانی بارها و بارها  بر سر یک میز نشستیم، برایم از زندگی اش، از کارهایش، از کودکی و جوانی اش، از دوستانش گفت. از شگفتی هایش در این زندگی، از دوستانش که عاشقانه از آنها سخن می گفت و بسیار اندک و شاید هرگز از دشمنانش. و همیشه با چنان شور و هیجانی که تنها می توان در یک نوجوان یافت. کلانتری، شیفته کارش بود و شیفته زندگی، عاشق جوان ها و کارهایشان،  زندگی را مثل سیب تازه و زیبا و سرخ رنگی گاز می زد و گمان می کردی هرگز نخواهد مُرد. و به گمانم مرگ از او انتقام گرفت که آنقدر، نسبت به او خوش خیال بوده است، مرگی که پیش از آمدنش، دو سال او را بر تخت میخکوب کرد تا سرانجام رهایش کند و برای همیشه، چهره زیبا و دوست داشتنی اش را در کنار تصاویر و نقاشی هایش به بخشی از دل انگیزترین خاطرات ما تبدیل کند؛ به یک کودکی رویایی در شادترین روزهایش.

می خواهم از جمشید ارجمند بنویسم که چهره و زندگی و سادگی و صداقتش در میزبانی از من، وقتی بارها و بارها، با او نشست و برخاست داشتم تا گفتگو کنم، مرا اندوهگین می کرد. می دیدم که بیماری و درد با  وجود او چه می کنند، چطور او را زیر ضربات خود گرفته اند و ذره ذره او را از درون و برون می خُورند. حافظه اش را می دیدم که بر باد می رفت و دستانی را که می لرزیدند و صدایی که دائم نامطمئن تر می شد. می دیدم که چطور برای یافتن یک نام، یک  صحنه و یک روز، به خودش فشار می آورد و این فشارها هر روز بیشتر و بیشتر می شدند. تا روزهای آخری که دیگر تقاضا می کرد صحبت نکنیم. و نمی کردیم. و فقط استراحت می کرد و به سیگارش پکی می زد و چای می خورد و سری تکان می داد و  چشمانش را تیز می کرد و به جایی محو در روبرویش نگاه می کرد.

هرگز از یاد نمی برم خاطره دردناکی را که از صحنه مرگ مادرش روایت می کرد و به زحمت می توانست ضربه ای را که تمام عمر گرفتارش کرد، پنهان کند، اما اصرار داشت آن را در ریزترین جزئیاتش روایت کند و خنده هایش زمانی که از روزهای شیرین  شروع کار روزنامه نگاری اش، از مدیرانی که به او حرفه اش را آموختند صحبت می کرد. از  عدالت خواهی اش از روزنامه های دیواری مدرسه اش و از جبهه ملی و از ایرانی که به آن عشق می ورزید و برای آن، تمام زندگی اش را گذشته بود و از سینما که برایش همه چیز بود. به گمانم می توان  ایران و سینما را  همچون او، مثل یک معشوق زیبا رو و  دلربا تصور کرد که هوش از سرش می برد. کودکی بود که کودکی اش چندان خوش نبود و آرزویش اینکه کودکان دیگر بسیار بهتر و  خوش تر از او باشند و در جهانی بسیار عادلانه تر و زیباتر سر کنند.   

می خواهم از عباس کیارستمی بنویسم که هرگز این شانس را نداشتم از نزدیک ببینمش و با او گفتگو کنم. اما سینمایش را از  سال های دور می‌شناختم، دوست داشتم  و دنبال می‌کردم. سینمایی به غایت انسانی و شعر گونه؛ سینما به مثابه غزلی عاشقانه، به مثابه روایتی کودکانه با همه بازیگوشی‌ها و ظرافت‌های پیش بینی ناشده‌اش؛ روایتی رنگین از تصاویری نقاشی شده در یک ذهن ظریف. کیارستمی که به گمانم  هیچ‌چیز برایش دوست داشتنی‌تر و احترام برانگیزتر از بچه ها و  رفتارهای بی دغدغه و  خودانگیخته آنها نبود. کیارستمی که می‌توانست با صحبت‌های آنها، با حرکات کوچکشان، با خندیدن‌ها و گریه‌هایشان، با داد و فریادهایشان، با ترس و واهمه‌های کوچکشان، با دغدغه‌های پیش پا افتاده‌شان سینمایی باورنکردنی بسازد. 

کیارستمی که می‌توانست تا آخرین فیلم‌هایش هرگز خود را تکرار نکند. گاه از برخی از  تجربه‌های سینمایی او  و به خصوص از برخی تجربه‌های غیرسینمایی‌اش، چندان دلخوش نبودم، اما همواره گمان می‌کنم که جسارت بالایی لازم است که کسی از خودش تقلید نکند و همیشه بتواند برغم همه به ظاهر دوستانی که تمجید و تقدیر و ستایش‌هایشان از هر  زهری بدتر است،  صرفا به خلاقیت خود فکر کند و به تعهد بالایی که به هنر دارد. کیارستمی به ناحق و با جهالت کسانی از این جهان رفت که شاید هر روز صدها نفر دیگر را که شهرت او را ندارند، به همین سرنوشت دچار می‌کنند و هیچ کسی خبردار نمی‌شود. کیارستمی قربانی تصاویری شد که پس از مرگش و در کنار مرگش  ساخته شدند و بی‌شک زشت‌ترین تصاویری بودند که هرگز نمی‌خواست  وجود داشته باشند، اما به هررو، او برای همیشه به میراثی فرهنگی برای ما بدل شد و  همواره همان انسانی می‌ماند که توانست با سینما شعر بگوید و  تصویر معصومیت از دست رفته ما را در قالب کودکان به نمایش بگذارد.

می خواهم از توران میرهادی بنویسم. زنی که روزگاری آغاز به کار کرد که کمتر  زنی در عرصه عمومی مشغول به فعالیت  بود و حضور زنانه هنوز به زحمت پذیرفته می‌شد. توران از خانواده‌ای بسیار فرهیخته بیرون آمده بود و از دوران کودکی شانس‌های بزرگی داشت که  شاید یک در صد کودکان ایرانی هنوز هم از آنها برخوردار نیستند: پرورش یافتن در آغوش خانواده‌ای فرهنگی،  قابلیت به گذراندن یک کودکی شادمان و آکنده از دانش و فرهنگ و تحصیلات درخشان در ایران و خارج از ایران.  هم از این‌رو وقتی  در سال ۱۳۳۰ به ایران بازگشت، همه درها می‌توانست برای یک زندگی بدون هیچ گونه دغدغه و زحمتی برویش باز باشد. اما  توران، همتی بالا و  دیدگاهی چنان گسترده داشت که او را به گسترش مفهوم ارزش کودک و کودکی در جامعه ما کشاند. جامعه‌ای که شاید هنوز هم  ارزش بالای این  دوران  را درست درک نکرده باشد. توران میرهادی ده ها سال  خود به مثابه یک معلم و مدیر کار کرد و  در دوران پختگی بود که شورای کتاب کودک را بنیان گذاشت و  کاری عظیم را در قالب  دانشنامه کودک و نوجوان آغاز کرد. بنابراین اینکه گفته شود  او یکی از  بنیانگزاران اصلی  نهادهای پایه ای برای  آموزش و پروزش مدرن کودکان در ایران است،  به هیچ رو گزاف نیست. توران که هنگام رفتنش در سنی بسیار بالا،  آنچنان در اندیشه و ذهن همه مردم فرهیخته عزیز بود که  هر اندازه هم بگوییم، کم گفته‌ایم.

سال ۹۶ را در حالی آغاز می کنیم که هر یک از این سه تن، در میان بسیاری دیگر از عزیزانی که از میان ما رفتند، بر سر سفره ما نیستند و دوست دارم از آنها  در زیباترین و  پر معنا ترین موقعیت و لحظات زندگی‌شان، در زمانی که کودکانی شاد و پر جنب و جوش و پر هیجان  بوده اند، یاد کنم: سه پسر و یک دختر شاد و شاداب و پر شور و نشاط که در حیاط یک مدرسه پر از سبزی و درخت بازی می کنند، برون از زمان و برون از مکان‌هایی واقعی، و هر کدام از آنها  را تا پایان عمرشان می توان با مضمون کودک و کودکی همراه کرد: یک کودکی بازیگشوانه و رنگین در وجود کلانتری، یک کودکی غم بار اما  بازیافته در وجود ارجمند، یک کودکی  شعرگونه و روایت شده در وجود کیارستمی، و یک کودکی فرهیخته و پرورش یافته در وجود  میرهادی.

یادشان همیشه زنده وعزیز باقی خواهد ماند و جایشان هر سال بر سر سفره نوروزی ما./1325//102/خ

ارسال به شبکه های اجتماعی
کلید واژه های مطلب:
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۷ + ۱۲
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۱۶:۵۳
دیدگاه؛
به جای «تحریم خرید کالا»؛ «به هم رحم کنیم»!
مطالعات اقتصادی نشان می‌دهد «خط فقر مطلق» برای یک خانواده ۴ نفره شهری در سال ۹۶ حدود ۴ میلیون تومان و برای مناطق محروم حدود ۲ میلیون تومان است که این به معنای سبد مشخصی است که باید حداقل کالاهای اساسی...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۱۶:۵۰
۱۱ راه حل پیشنهادی به قوای سه‌گانه؛
گره مشکلات کور نیست اگر ۳ قوه تماشاچی نباشند
جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی قوا در دفتر رییس‌جمهور برگزار شد، فارغ از اینکه در این جلسه چه گفته شده، بایستی به این نکته تاکید و تصریح کرد که مشکلات امروز کشور بدون راهکار و یا غیرقابل حل نیست به ش...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۶:۱۵
سلسله دروس خارج فقه فرهنگ؛
موارد استثناء حرمت کذب
آیت الله اراکی گفت: موارد استثناء حرمت کذب، مثل کذبی که در مقام اصلاح ذات البین شود، مثل کذبی که از باب خُدعه در حرب باشد و... است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۵:۱۰
آیت الله میرباقری:
الگوی پیشرفت اسلامی باید کارآمدی خود را در مقیاس جهانی ثابت کند
آیت الله میرباقری گفت: الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی با برنامه ریزی و تقویت بنیان‌ها و ساختارهای اجتماعی، باید کارآمدی خود را در مقیاس جهانی ثابت کند.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۴:۲۰
فضای مجازی | چهارگانه خروج آمریکا
عبدالله گنجی: مدیرآمریکا بر جهان به سبک کدخدایی پیش نمی‌رود و این شروع یک روند در جهان چند قطبی است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۴:۱۰
یادداشت؛
مرجعیت از دیروز تا امروز و چالش‌های پیش رو
آینده مرجعیت پویا و تأثیرگذار، از آنِ مرجعیتی است که فرا فرقه‌ای، وحدت‌گرا، دارای زبان تفاهمی و ارتباطی مناسب، آشنا با تحولات فکری - اجتماعی و فرهنگی جهان و مستقل از نهاد قدرت‌ باشد.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۲۵
ساداتی‌نژاد:
بیانات رهبر انقلاب درباره کنوانسیون‌ها حجت را بر مجلس تمام کرد
عضو فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس، با اشاره به بیانات رهبر انقلاب درباره بررسی معاهدات بین‌المللی گفت: با این بیانات، تقریباً وضعیت آینده روشن و حجت برای ما تمام شده است.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۳:۱۵
یادداشت؛
منطقِ فرهنگی و انقلاب در عقلانیت مصرف
رفتارهای عمومِ مردم، تا حدّ زیادی، متأثّر از رفتارهای «گروه‌های مرجع» است از این‌رو، باید برای تغییرِ رفتارهای مصرفیِ گروه‌های مرجع، چاره اندیشید.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۲:۲۰
دیدگاه؛
اروپا نه «می خواهد» و نه «می تواند» مقابل آمریکا بایستد
تحریم های ثانویه آمریکا، شرکت های کشورهای دیگری را در بر می گیرد که اصالتا آمریکایی نیستند، اما قوانین تحریمی آمریکا آن ها را برای ورود و تجارت با بازار ایران دچار انسداد می کند.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۲:۰۵
یادداشت؛
نتانیاهو و ناکامی‌های سریالی در پروژه شوم «خروج ایران از سوریه»
نتانیاهو در جریان سفرهای خود به پایتخت های کشورهای اروپایی شعار «نه به ایران در سوریه» را سَر داد و تلاش کرد تا سران غربی و همچنین ملت های اروپایی را نیز با این شعار خود همراه سازد.
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۱:۰۰
سرمقاله؛
تحریم‌های فلج‌کننده
تاریخ به ما می‌گوید که روسای جمهورآمریکا همواره می‌خواسته‌اند ایران را در شعب‌ابی‌طالب محصور کنند و به لطف خدا و همراهی مردم، کشور اکنون در فردای جنگ اُحُد است و این وظیفه ماست که این تصویر را بازنمای...
۱۳۹۷/۳/۳۱ - ۰۰:۰۰
یادداشت؛
نقشه دفاع در ستاد فرماندهی اقتصاد
نمی توان با سبک زندگی مصرف‌زده و ولنگارانه، چه در میان مردم و چه در میان مدیران، بنیه اقتصادی قدرتمند و شکست‌ناپذیر داشت.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۲:۳۵
دیدگاه؛
نقش فناوری اطلاعات در پیشرفت قضایی
پس از انتصاب آیت‌الله آملی لاریجانی به سمت ریاست قوه‌قضاییه و توجه ایشان به حوزه فناوری اطلاعات، «دفتر آمار و فناوری اطلاعات» با ارتقا جایگاه، به «مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه‌قضاییه» تغییر نام پیدا...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۱:۵۵
یادداشت؛
درباره مهار بحران‌های ارزی
قیمت‌ها در دریای مواج و طوفانی تصمیمات کوتاه‌مدت، غوطه می‌خورند، موج‌سواران از آب گل‌آلود شرایط موجود، به هر میزان و به هر شکلی که بخواهند ماهی می‌گیرند و به این وسیله، چشم‌اندازی نامطمئن را در برابر ...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۶
یادداشت؛
متجاوزان در باتلاق الحدیده
ناکامی یک هفته‌ای سعودی و متحدانش برای اشغال یمن آن قدر سنگین است که چاره‌ای جز این برای آن‌ها نمی‌ماند تا با استفاده از دستگاه رسانه‌ای خود به نحوی این ناکامی را توجیه کنند.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۲
یادداشت؛
با تحریم باید چه کرد؟
تحریم‌های اقتصادی به شیوه امروزی پس از جنگ جهانی اول و ایجاد نظم نوین اقتصادی و سیاسی و پس از آن در دوران جنگ سرد آغاز شد و هدف از آن، غلبه اراده یک قدرت سیاسی بر کشور و ملتی دیگر بود.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۲۰:۰۰
یادداشت؛
ضرورت آرایش جنگی در سازمان اقتصادی کشور
امروز آنچه مطرح است برای دشمنان ما، جنگ اقتصادی است. اتاق جنگ امریکا علیه ما عبارت است از وزارت خزانه‌داری امریکا که همان وزارت اقتصاد و دارایی‌شان است؛ آنجا اتاق جنگ با ما است.
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۴۹
یادداشت؛
نقض اصل ۴۷ قانون اساسی
مالكین سهام عدالت كه حدود دو میلیون نفر از آنها فوت و با ۷/۸ میلیون نفر از آنها که جمعا ۹/۸ میلیون نفر می باشند، شماره شبا به سازمان خصوصی اعلام نكرده اند؛ آیا عدم اعلام یك شماره حساب موجب سلب حق مالك...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۴۲
در اتاق فکر اقتصاد دولت چه می گذرد؟
یادداشت | روی من حساب نکنید!
آقای روحانی در ایام تبلیغات انتخاباتی و پس از آن حداقل یکصد وعده برای بهبود اوضاع اقتصادی داد. این وعده های اقتصادی از اتاق فکری که به ریاست مسعود نیلی و جمعی از وزرای اقتصادی و برخی اقتصاددانان تشکیل...
۱۳۹۷/۳/۳۰ - ۱۹:۳۹
سرمقاله؛
ماجرای قاتلی که قهرمان شد!
این یک داستان دراماتیک یا قصه نیست. این بخشی از یک گزارش خبری هم نیست. این روایت رسانه‌های غیررسمی، شبکه‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های اجتماعی از محمد ثلاث است.