چهارشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۶ Wednesday, October 18, 2017 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۱۲/۲۹ - ۱۶:۱۲
شناسه خبر: ۴۸۷۹۳۹
 
همراهی 5 مرجع تقلید با ملی شدن صنعت نفت
29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است. امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، 29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است؛ امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

پس از اشغال ایران توسط انگلیس و شوروی و سپس آمریکا در جنگ جهانی دوم، رقابت استعمارگران بر سر منافع ملت ایران، خصوصا نفت، تشدید شد. دولت ایران بعد از مواجهه با تقاضای شرکت‌های نفتی هر سه کشور، اعلام کرد که دادن هرگونه امتیاز به این شرکتها باید به بعد از جنگ موکول شود، زیرا در زمان حاضر و به دلیل وجود جنگ، وضعیت اقتصادی کشورها روشن نیست و در نتیجه تقاضای هر سه دولت رد شد.

پس از اعلام موضع رسمی دولت ایران، روزنامه‌های حزب توده، از رد پیشنهاد شوروی به خشم آمده و دولت را به باد انتقاد گرفتند.

دکتر محمد مصدق هم چند روز بعد در مجلس شورای ملی نطق مفصلی ایراد کرد و پاسخ روزنامه‌ها و کشورهای خواستار امتیاز را داد و طرحی به مجلس پیشنهاد کرد. که به موجب آن پس از پایان جنگ جهانی دوم، انگلیس و شوروی موظف بودند ظرف مدت شش ماه پس از خاتمه جنگ، نیروهای خود را از خاک ایران خارج کنند اما شوروی نه تنها از خاک ایران خارج نشد، بلکه نیروهای دیگری را هم وارد نقاط شمالی ایران کرد.

در این زمان قوام، نخست وزیر ایران بود، در نتیجه سیاستی که وی در قبال شوروی‌ها اتخاذ کرد موجب شد نیروهای شوروی خاک ایران را ترک کردند، یکی از اقدامات قوام، عقد قراردادی بود که بین دولت ایران و سفیر شوروی در تهران به امضا رسید.

براساس این قرارداد، نیروهای شوروی می‌بایست ظرف یک ماه و نیم خاک ایران را ترک کنند و قرار شد شرکت مختلط نفت ایران و شوروی ایجاد شود و اساسنامه آن ظرف هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد شود.

اما در هنگام تصویب این پیشنهاد نمایندگان مجلس شورای ملی ماده واحده‌ای را به تصویب رساندند که منتفی شدن قرارداد نفت ایران و شوروی هدف اصلی آن بود. همچنین در این ماده واحده تاکید شده بود که دادن هرگونه امتیازی به خارجی‌ها ممنوع است.

 تحرکات انگلیس و قرارداد گس - گلشاییان

دولت انگلستان از تصویب این ماده واحده ناراضی نبود، زیرا این طرح موجب شده بود که دست شوروی‌ها از منابع نفتی ایران کوتاه شود اما دولت انگلستان به منظور حفظ سلطه خویش بر نفت جنوب و جلوگیری از استیفای حقوق ملت ایران با مقامات کشور وارد مذاکره شد تا قراردادی را به تصویب برساند که قرارداد 1933 را مورد تایید و تاکید قرار دهد.

در پی این قرارداد که به قرارداد "گس- گلشاییان" یا قرارداد الحاقی  (الحاقی به قرارداد 1933) مشهور شد،  مخالفت‌ها و اعتراض‌های شدیدی از سوی بعضی از نمایندگان و همچنین از سوی علما ایران بالا گرفت.

بر اساس قرارداد گس – گلشاییان سلطه انگلیس بر منابع نفتی ایران تا سال 1361 شمسی تضمین می شد.

آیت الله کاشانی که رهبری ملی شدن نفت را برعهده دارد تلاش کرد تا ضمن آگاهی بخشیدن به ملت ایران مبارزه برای خروج کشورهای استعمارگر از صنعت نفت ایران را هدف‌دارتر کند.

ایشان در آن زمان اعلامیه شدید اللحنی علیه شرکت نفت صادر کرد و در آن خواهان لغو این امتیاز شد. طرح لغو امتیاز نفت در بین مردم، برای انگلیس و دولت ایران بسیار گران بود و برای خود آیت‌الله کاشانی هم تبعید به لبنان را در پی داشت.

روند ملی شدن صنعت نفت

در آن زمان کارگران نفت جنوب در خوزستان دست به اعتصاب عمومی زدند. به تحریک شرکت نفت انگلیس و ایران که در ید و سلطه انگلیسی ها بود، پلیس و فرمانداری نظامی حکومت پهلوی دوم 83 نفر از کارگران را کشتند.

موج مخالفت با سلطه انگلیس بر نفت ایران از سوی ملی گراها و علماء در ایران گسترش یافت به طوری که به جز آیت الله کاشانی که علمدار نهضت ملی شدن صنعت نفت بود، آیات عظام سیدمحمدتقى خونسارى،بهاءالدین محلاتى، عباسعلى شاهرودى، سید محمود روحانى‏ قمى و کلباسى از جمله روحانیونی بودند که در موفقیت و همگانی شدن نهضت ملی شدن نفت در کنار دکتر مصدق نقش آفرینی کردند.

به طوری که هر کدام از این علما در پاسخ به استفتاعاتی که از مردم می رسید حمایت از آیت الله کاشانی را تایید می کردند.

ورود دکتر مصدق به مجلس

در انتخابات مجلس شانزدهم( 1328) در پی تقلبات  گسترده و مداخلات شاه و دربار، صندوقهای ساختگی آراء تهران باطل شد. عبدالحسین هژیر وزیر دربار بقتل رسید و در نوبت دوم انتخابات، دکتر مصدق به مجلس راه یافت.

مجلس شانزدهم در 20 بهمن 1328 آغاز به کار کرد و دولت ساعد به دلیل عدم رای اعتماد در 27 اسفند ماه همین سال ساقط شد و علی منصور به خواست سفارت انگلیس بر شاه تحمیل و مامور تشکیل کابینه گردید. منصور برای جلب رضایت نیروهای مذهبی از آیت‌الله  کاشانی که در لبنان در تبعید به سر می‌برد دعوت کرد تا به ایران بیاید. ورود آیت الله کاشانی نه تنها به نفع منصور نبود، بلکه تظاهرات خود جوش مردمی را نیز درپی داشت.

آیت الله کاشانی یک هفته پس از ورود، در 28 خرداد ماه پیامی به مجلس شورا فرستاد که توسط دکتر مصدق در صحن مجلس قرائت شد. این پیام در واکنش به طرح دوباره قرارداد الحاقی در مجلس شورا، توسط منصور بود. منصور که از یک طرف با از دست دادن پشتوانه خود، یعنی انگلیس مواجه شد و از طرف دیگر با مخالفت‌های پی در پی آیت‌الله  کاشانی روبرو بود به ناچار در پنجم تیرماه ، پس از سه ماه حکومت، مجبور به استعفا شد و رزم آرا جایگزین وی شد و به نخست وزیری رسید.

مساله مهمی که رزم آرا مامور آن شد، تصویب لایحه الحاقی گس– گلشاییان بود که در زمان منصور به مجلس تقدیم شده و در کمیسیون نفت تحت بررسی بود. کمیسیون موظف بود قرارداد الحاقی را بررسی و نظرات خود را به مجلس اعلام کند. پس از بحث‌های فراوان، کمیسیون در 19 آذر ماه، گزارش و نتیجه کار خود را به این شرح به مجلس تقدیم کرد: «چون قرارداد الحاقی کافی برای استیفای حقوق ایران نیست، لذا مخالفت خود را با آن اظهار می‌دارد.»

سرانجام روز 26 آذر ماه، گزارش کمیسیون در مجلس طرح شد و مجلس به آن رای مثبت داد و بدین ترتیب قرارداد گس – گلشاییان از دور خارج شد.

29 اسفند نفت ایران ملی شد

پس از کشته شدن نخست‌وزیر وقت سپهبد رزم‌آرا در روز چهارشنبه 16 اسفند 1329 از سوی خلیل طهماسبی از اعضای جمعیت فدائیان اسلام ، 24 اسفند ماه طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری دکتر مصدق در مجلس ملی تصویب شد.

متن پیشنهاد تصویب شده:

“به‌نام سعادت ملت ایران و به‌منظور کمک به تأمین صلح جهانی، امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نمائیم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثنا ملی اعلام شود یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری در دست دولت قرارگیرد”.

به موجب این ماده واحده:

 

«1ـ تصدیق و قبول اصل ملی شدن نفت و حاکم بودن آن بر کلیه شئون صنعت نفت ایران.

2 ـ قرار گرفتن همه عملیات صنعت نفت در دست دولت ایران با پیش بینی تشکیل شرکت ملی نفت ایران و با این تفاهم که هیچ قسمت از عملیات مزبور به سازمانی واگذار نشود که به تمام معنی مجری تصمیمات دولت ایران نباشد.

3 ـ مجاز بودن استفاده از کارشناسان خارجی به شرط اجرای ترتیباتی برای گماشتن تدریجی ایرانیان بجای آنها.

4 ـ فروش نفت به مشتریان شرکت سابق به مقادیری که قبلاً مورد معامله بوده با این شرط که مشتریان نسبت به مقادیر زاید بر آن با تساوی شرایط حق تقدم خواهند داشت.

5 ـ تعلق کلیه درآمد نفت و فرآورده های نفتی به دولت ایران با این تفاهم که تحویل گیرنده نفت ایران هیچگونه انتفاعی جز تحت عنوان معامله خرید نخواهد داشت.

6 ـ رسیدگی به دعاوی و مطالبات حقه شرکت سابق و دعاوی و مطالبات متقابل دولت ایران با پیش بینی تودیع 25درصد از عایدات خالص نفت به منظور پرداخت غرامت به شرکت سابق .

چند روز بعد یعنی 29 اسفند 1329 نمایندگان مجلس سنا نیز به آن رسمیت داده و به موجب آن نفت ایران پس از 42 سال از فوران نخستین چاه نفت در مسجد سلیمان به عنوان ثروت ملی ایرانیان ملی اعلام شد.

کمیسیون مخصوص نفت کمیسیونی بود که در اول تیر 1329 در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد.

اعضای کمیسیون عبارت بودند از:

دکتر مصدق، دکتر علوی، ناصر ذوالفقاری، جواد گنجه‌ای، فقیه‌زاده، اللهیار صالح، حسین مکی، خسرو قشقائی، سرتیپ‌زاده، جمال امامی، جواد عامری، دکتر نصرت‌الله کاسمی، حائری‌زاده، عبدالرحمن فرامرزی، دکتر محمدعلی هدایتی، دکتر شایگان، میرسیدعلی بهبهانی و پالیزی.

مجلس سنا نیز این پیشنهاد را در 29 اسفند 1329 تصویب کرد و پیشنهاد قانونی شد.

منابع:

سایت شرکت ملی نفت ایران. سایت KHAMENEI.IR

کتاب موج نفت نوشته راسخی لنگرودی

/1325//102/خ

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۸ + ۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۱۹:۱۵
نماینده تام الاختیار آیت‌الله سیستانی:
ماجرای فتوای آیت‌الله سیستانی در خصوص صرف وجوهات توسط خود مقلدان
محمدتقی اختیاری گفت: این فتوا مختص به مقلدان عراقی و هر کشور بسیار فقیر و بدون امنیت است و شامل کشورهایی که داری امنیت و شرایط رفاهی مطلوب هستند، از جمله ایران نمی‌شود.
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۱۷:۱۵
مشارکت ۳ هزار نیروی «حشد الشعبی» در طرح امنیتی ویژه اربعین حسینی در کربلا
در طرح امنیتی ویژه اربعین حسینی در کربلای معلی، ۳ هزار نیروی حشد الشعبی نیز مشارکت خواهند داشت.
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۱۳:۱۵
ماحصل هشتاد و هفتمین جلسه مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی؛
یک تذکر، یک انتخاب و دو دستور معوق
به گفته دبیر مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی در هشتاد و هفتمین جلسه این مجمع ۲ صاحب نظر ستاد راهبری طرح ملی حفظ انتخاب و به کمیسیون‌های شورا نیز تذکراتی داده شده و دو دستور این جلسه نیز به جلسه بع...
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۱۲:۲۰
گزارش تحلیلی؛
عملیات نظامی «کرکوک» برگ برنده دولت بغداد
عملیات نظامی بغداد در استان کرکوک و کنترل کامل نیروهای عراقی بر این استان عملا «مسعود بارزانی» را مستأصل کرد؛ بدین ترتیب خواب اجرای نتایج همه‌پرسی نیز برای وی تعبیر نشد.
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۱۰:۳۵
یادداشت؛
بازسازی معنوی جامعه
حتی نبردهای خشن تاریخ میان دینداران، همچون جنگ‌های صلیبی یا جنگ‌های ۳۰ ساله میان کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها یا خشونت‌های امروزین داعش و طالبان، آشکارا ریشه در مطامع قدرت در نهادهای سیاسی سکولار داشته اس...
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۰۷:۲۰
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت:
همایش ابعاد انسانی نهضت امام حسین در کربلا برگزار می‌شود
آیت‌الله اختری از برگزاری همایش ابعاد انسانی نهضت‌ امام حسین(ع) در کشور عراق خبر داد.
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۰۵:۰۵
در گفت وگو با دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی مطرح شد؛
رساله حقوق امام سجاد منشور تدوین قوانین حقوقی
رساله حقوقی به یادگار مانده از چهارمین پیشوای برحق شیعه درباره حقوق انسان در برابر خدا، خود و سایر مخلوقات است.
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۰۴:۳۰
عضو مجلس خبرگان رهبری:
رسالت امام سجاد افشای ظلم وفساد حاکمان جور بود
آیت الله عالمی گفت: صحیفه مبارکه سجادیه که اثری ماندگار از آن امام همام است آنقدر ارزشمند است که در کنار نهج البلاغه که برادر قرآن ناکیده می شود ،خواهر قرآن نامیده می شود واین لقب بیانگر عظمت صحیفه م...
۱۳۹۶/۷/۲۶ - ۰۲:۰۵
آیت الله اراکی:
فرهنگ غربی فرهنگ تخریب‌گر است
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با تأکید بر تخریب‌گر بودن فرهنگ غربی خاطرنشان کرد: فرهنگ غربی در همه جا باعث فساد و تغییر فرهنگ و عادات و رسوم ملت ها می شود.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۲۳:۴۵
مقدم فر:
ترامپ اهداف رژیم صهیونیستی را دنبال می‌کند
مشاور فرهنگی رسانه‌ای فرمانده کل سپاه گفت: تنها حامیان سخنان ضدایرانی ترامپ رژیم جعلی صهیونیستی و آل سعود بودند این نشان می‌دهد ترامپ در این مواضع اش اهداف اسرائیل را دنبال می‌کند.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۲۱:۴۰
مرکز تخصصی مهدویت:
لقمه حرام دست انسان را از دست امام زمان جدا می کند
کارشناس مرکز تخصصی مهدویت گفت: مال حرام دست انسان را از دست ولی خدا و امام زمان جدا می کند؛ لقمه سالم و حلال هویت منتظرانه واقعی را در انسان ایجاد می کند وگرنه چشم دل آدمی را کور و او را مقابل امام زم...
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۹:۳۰
مشاور سنای آمریکا :
پیش بینی واکنش کنگره در خصوص برجام دشوار است
مشاور مجلس سنای آمریکا معتقد است پیش بینی این موضوع که کنگره در مقابل برجام چه اقدامی انجام خواهد داد بسیار سخت است و ممکن است تحریمهایی را علیه ایران در نظر بگیرد که برجام را نقض نکند.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۷:۳۵
گفتگویی با عامری:
چاه و چاله را به دولت تذکر می‌دهیم
دبیر کل جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی با بیان اینکه چاله و چاه مقابل پای دولت را با شفافیت تذکر می‌شویم، گفت: دولت با مشورت دلسوزان داخلی هزینه تخلفات آمریکا نسبت به برجام را بالا ببرد.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۵:۳۵
آیت‌الله مجتهد شبستری:
مواضع اخیر ترامپ بسیار سخیف بود/ مسأله بانک‌ها حل نشود مجمع ورود می‌کند
عضو کمیسیون تحقیق مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه ربوی بودن دیرکرد مسلم است، گفت: موضوع بانک‌ها یکی از مهم‌ترین مسائل کشور است که اگر توسط مجلس حل نشود قطعاً مجمع تشخیص وارد می‌شود.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۳:۱۵
معاون وزارت خزانه‌داری آمریکا؛
دیگر ارگان‌های دولتی ایران را نیز تحریم خواهیم کرد
معاون وزارت خزانه‌داری آمریکا با بیان اینکه راهبرد جدید واشنگتن علیه ایران ۴ هدف دارد، تأکید کرد دیگر ارگان‌های دولتی ایران را نیز هدف تحریم قرار خواهند داد.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۱:۳۹
رسانه های امروز در یک نگاه؛
کرکوک آزاد شد!
بمب صوتی برجام!، سیاهچاله!، اندر مصائب در برجام ماندگي، فلسفه سیاسی رییس جمهور، الان یا الان؟، فتح کرکوک در ۲۰ساعت، استقبال کرکوک از عراق متحد بخشی از عناویم مهم رسانه های امروز است.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۱:۲۰
ترامپ تاکید کرد: گام دوم؛ لغو برجام
دوربرگردان یک توافق
«مقامات آمریکایی نباید اظهارات منفی درباره برجام داشته باشند و ناسزاگویی کنند»،موضع گیری جدیدی است که وزیرامورخارجه در برابر آخرین تیرهای ترامپ به برجام نشان داده است.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۰:۴۵
بغداد بدون تقابل نيروهاي کرد بر بخش نفت‌خيز شمال عراق استيلا يافت
استقبال کرکوک از عراق متحد
با پایان یافتن ضرب‌الاجل بغداد به رهبران اقلیم برای عقب‌نشینی از كركوك، حیدر العبادی، نخست‌وزیر عراق روز دو‌شنبه فرمان پیشروی برای كنترل این منطقه نفت‌خیز را صادر كرد.
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۰:۳۰
توطئه بارزانی شکست خورد؛
فتح کرکوک در ۲۰ساعت
نشست دوکان‌ در سلیمانیه عراق با حضور احزاب اتحادیه میهنی و دموکرات کردستان بدون نتیجه به پایان رسید و در پی آن، نیروهای حشد الشعبی به دستور حیدرالعبادی موظف شدند تا سرعت غیرمجاز بارزانی در جاده تجزیه ...
۱۳۹۶/۷/۲۵ - ۱۰:۲۵
یادداشت؛
بمب صوتی برجام!
فهم این نکته که امروزه آمریکا از برجام به عنوان یک بمب صوتی یا نارنجک دودزا علیه کشورمان استفاده می‌کند نه پیچیده است که درک آن به اذهان ژرف‌اندیش محتاج باشد و نه پنهان است که برای فهم آن به اسناد محر...