یکشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ Sunday, August 20, 2017 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۱۲/۲۹ - ۱۶:۱۲
شناسه خبر: ۴۸۷۹۳۹
 
همراهی 5 مرجع تقلید با ملی شدن صنعت نفت
29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است. امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، 29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است؛ امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

پس از اشغال ایران توسط انگلیس و شوروی و سپس آمریکا در جنگ جهانی دوم، رقابت استعمارگران بر سر منافع ملت ایران، خصوصا نفت، تشدید شد. دولت ایران بعد از مواجهه با تقاضای شرکت‌های نفتی هر سه کشور، اعلام کرد که دادن هرگونه امتیاز به این شرکتها باید به بعد از جنگ موکول شود، زیرا در زمان حاضر و به دلیل وجود جنگ، وضعیت اقتصادی کشورها روشن نیست و در نتیجه تقاضای هر سه دولت رد شد.

پس از اعلام موضع رسمی دولت ایران، روزنامه‌های حزب توده، از رد پیشنهاد شوروی به خشم آمده و دولت را به باد انتقاد گرفتند.

دکتر محمد مصدق هم چند روز بعد در مجلس شورای ملی نطق مفصلی ایراد کرد و پاسخ روزنامه‌ها و کشورهای خواستار امتیاز را داد و طرحی به مجلس پیشنهاد کرد. که به موجب آن پس از پایان جنگ جهانی دوم، انگلیس و شوروی موظف بودند ظرف مدت شش ماه پس از خاتمه جنگ، نیروهای خود را از خاک ایران خارج کنند اما شوروی نه تنها از خاک ایران خارج نشد، بلکه نیروهای دیگری را هم وارد نقاط شمالی ایران کرد.

در این زمان قوام، نخست وزیر ایران بود، در نتیجه سیاستی که وی در قبال شوروی‌ها اتخاذ کرد موجب شد نیروهای شوروی خاک ایران را ترک کردند، یکی از اقدامات قوام، عقد قراردادی بود که بین دولت ایران و سفیر شوروی در تهران به امضا رسید.

براساس این قرارداد، نیروهای شوروی می‌بایست ظرف یک ماه و نیم خاک ایران را ترک کنند و قرار شد شرکت مختلط نفت ایران و شوروی ایجاد شود و اساسنامه آن ظرف هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد شود.

اما در هنگام تصویب این پیشنهاد نمایندگان مجلس شورای ملی ماده واحده‌ای را به تصویب رساندند که منتفی شدن قرارداد نفت ایران و شوروی هدف اصلی آن بود. همچنین در این ماده واحده تاکید شده بود که دادن هرگونه امتیازی به خارجی‌ها ممنوع است.

 تحرکات انگلیس و قرارداد گس - گلشاییان

دولت انگلستان از تصویب این ماده واحده ناراضی نبود، زیرا این طرح موجب شده بود که دست شوروی‌ها از منابع نفتی ایران کوتاه شود اما دولت انگلستان به منظور حفظ سلطه خویش بر نفت جنوب و جلوگیری از استیفای حقوق ملت ایران با مقامات کشور وارد مذاکره شد تا قراردادی را به تصویب برساند که قرارداد 1933 را مورد تایید و تاکید قرار دهد.

در پی این قرارداد که به قرارداد "گس- گلشاییان" یا قرارداد الحاقی  (الحاقی به قرارداد 1933) مشهور شد،  مخالفت‌ها و اعتراض‌های شدیدی از سوی بعضی از نمایندگان و همچنین از سوی علما ایران بالا گرفت.

بر اساس قرارداد گس – گلشاییان سلطه انگلیس بر منابع نفتی ایران تا سال 1361 شمسی تضمین می شد.

آیت الله کاشانی که رهبری ملی شدن نفت را برعهده دارد تلاش کرد تا ضمن آگاهی بخشیدن به ملت ایران مبارزه برای خروج کشورهای استعمارگر از صنعت نفت ایران را هدف‌دارتر کند.

ایشان در آن زمان اعلامیه شدید اللحنی علیه شرکت نفت صادر کرد و در آن خواهان لغو این امتیاز شد. طرح لغو امتیاز نفت در بین مردم، برای انگلیس و دولت ایران بسیار گران بود و برای خود آیت‌الله کاشانی هم تبعید به لبنان را در پی داشت.

روند ملی شدن صنعت نفت

در آن زمان کارگران نفت جنوب در خوزستان دست به اعتصاب عمومی زدند. به تحریک شرکت نفت انگلیس و ایران که در ید و سلطه انگلیسی ها بود، پلیس و فرمانداری نظامی حکومت پهلوی دوم 83 نفر از کارگران را کشتند.

موج مخالفت با سلطه انگلیس بر نفت ایران از سوی ملی گراها و علماء در ایران گسترش یافت به طوری که به جز آیت الله کاشانی که علمدار نهضت ملی شدن صنعت نفت بود، آیات عظام سیدمحمدتقى خونسارى،بهاءالدین محلاتى، عباسعلى شاهرودى، سید محمود روحانى‏ قمى و کلباسى از جمله روحانیونی بودند که در موفقیت و همگانی شدن نهضت ملی شدن نفت در کنار دکتر مصدق نقش آفرینی کردند.

به طوری که هر کدام از این علما در پاسخ به استفتاعاتی که از مردم می رسید حمایت از آیت الله کاشانی را تایید می کردند.

ورود دکتر مصدق به مجلس

در انتخابات مجلس شانزدهم( 1328) در پی تقلبات  گسترده و مداخلات شاه و دربار، صندوقهای ساختگی آراء تهران باطل شد. عبدالحسین هژیر وزیر دربار بقتل رسید و در نوبت دوم انتخابات، دکتر مصدق به مجلس راه یافت.

مجلس شانزدهم در 20 بهمن 1328 آغاز به کار کرد و دولت ساعد به دلیل عدم رای اعتماد در 27 اسفند ماه همین سال ساقط شد و علی منصور به خواست سفارت انگلیس بر شاه تحمیل و مامور تشکیل کابینه گردید. منصور برای جلب رضایت نیروهای مذهبی از آیت‌الله  کاشانی که در لبنان در تبعید به سر می‌برد دعوت کرد تا به ایران بیاید. ورود آیت الله کاشانی نه تنها به نفع منصور نبود، بلکه تظاهرات خود جوش مردمی را نیز درپی داشت.

آیت الله کاشانی یک هفته پس از ورود، در 28 خرداد ماه پیامی به مجلس شورا فرستاد که توسط دکتر مصدق در صحن مجلس قرائت شد. این پیام در واکنش به طرح دوباره قرارداد الحاقی در مجلس شورا، توسط منصور بود. منصور که از یک طرف با از دست دادن پشتوانه خود، یعنی انگلیس مواجه شد و از طرف دیگر با مخالفت‌های پی در پی آیت‌الله  کاشانی روبرو بود به ناچار در پنجم تیرماه ، پس از سه ماه حکومت، مجبور به استعفا شد و رزم آرا جایگزین وی شد و به نخست وزیری رسید.

مساله مهمی که رزم آرا مامور آن شد، تصویب لایحه الحاقی گس– گلشاییان بود که در زمان منصور به مجلس تقدیم شده و در کمیسیون نفت تحت بررسی بود. کمیسیون موظف بود قرارداد الحاقی را بررسی و نظرات خود را به مجلس اعلام کند. پس از بحث‌های فراوان، کمیسیون در 19 آذر ماه، گزارش و نتیجه کار خود را به این شرح به مجلس تقدیم کرد: «چون قرارداد الحاقی کافی برای استیفای حقوق ایران نیست، لذا مخالفت خود را با آن اظهار می‌دارد.»

سرانجام روز 26 آذر ماه، گزارش کمیسیون در مجلس طرح شد و مجلس به آن رای مثبت داد و بدین ترتیب قرارداد گس – گلشاییان از دور خارج شد.

29 اسفند نفت ایران ملی شد

پس از کشته شدن نخست‌وزیر وقت سپهبد رزم‌آرا در روز چهارشنبه 16 اسفند 1329 از سوی خلیل طهماسبی از اعضای جمعیت فدائیان اسلام ، 24 اسفند ماه طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری دکتر مصدق در مجلس ملی تصویب شد.

متن پیشنهاد تصویب شده:

“به‌نام سعادت ملت ایران و به‌منظور کمک به تأمین صلح جهانی، امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نمائیم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثنا ملی اعلام شود یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری در دست دولت قرارگیرد”.

به موجب این ماده واحده:

 

«1ـ تصدیق و قبول اصل ملی شدن نفت و حاکم بودن آن بر کلیه شئون صنعت نفت ایران.

2 ـ قرار گرفتن همه عملیات صنعت نفت در دست دولت ایران با پیش بینی تشکیل شرکت ملی نفت ایران و با این تفاهم که هیچ قسمت از عملیات مزبور به سازمانی واگذار نشود که به تمام معنی مجری تصمیمات دولت ایران نباشد.

3 ـ مجاز بودن استفاده از کارشناسان خارجی به شرط اجرای ترتیباتی برای گماشتن تدریجی ایرانیان بجای آنها.

4 ـ فروش نفت به مشتریان شرکت سابق به مقادیری که قبلاً مورد معامله بوده با این شرط که مشتریان نسبت به مقادیر زاید بر آن با تساوی شرایط حق تقدم خواهند داشت.

5 ـ تعلق کلیه درآمد نفت و فرآورده های نفتی به دولت ایران با این تفاهم که تحویل گیرنده نفت ایران هیچگونه انتفاعی جز تحت عنوان معامله خرید نخواهد داشت.

6 ـ رسیدگی به دعاوی و مطالبات حقه شرکت سابق و دعاوی و مطالبات متقابل دولت ایران با پیش بینی تودیع 25درصد از عایدات خالص نفت به منظور پرداخت غرامت به شرکت سابق .

چند روز بعد یعنی 29 اسفند 1329 نمایندگان مجلس سنا نیز به آن رسمیت داده و به موجب آن نفت ایران پس از 42 سال از فوران نخستین چاه نفت در مسجد سلیمان به عنوان ثروت ملی ایرانیان ملی اعلام شد.

کمیسیون مخصوص نفت کمیسیونی بود که در اول تیر 1329 در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد.

اعضای کمیسیون عبارت بودند از:

دکتر مصدق، دکتر علوی، ناصر ذوالفقاری، جواد گنجه‌ای، فقیه‌زاده، اللهیار صالح، حسین مکی، خسرو قشقائی، سرتیپ‌زاده، جمال امامی، جواد عامری، دکتر نصرت‌الله کاسمی، حائری‌زاده، عبدالرحمن فرامرزی، دکتر محمدعلی هدایتی، دکتر شایگان، میرسیدعلی بهبهانی و پالیزی.

مجلس سنا نیز این پیشنهاد را در 29 اسفند 1329 تصویب کرد و پیشنهاد قانونی شد.

منابع:

سایت شرکت ملی نفت ایران. سایت KHAMENEI.IR

کتاب موج نفت نوشته راسخی لنگرودی

/1325//102/خ

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۰ + ۸
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۲:۴۹
مسؤولیت سنگین نمایندگان مجلس؛
رسانه های امروز در یک نگاه
پرهیز از حاشیه و تلاش برای وفاق و همدلی، نماینده استخدام می‌کنم!، زنگ را اشتباه نزنيد، سهل‌انگاری امروز مجلس ناکارآمدی فردای دولت از مهمترین عناوینی بود که در رسانه های امروز بازتاب داشت.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۱:۴۵
یادداشت؛
گفتنی‌هایی درباره رابطه اخیر تهران و آنکارا
سفر رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به ترکیه که پس از پیروزی انقلاب اسلامی بی‌سابقه خوانده شده است، علامتی مهم در رسیدن دو کشور به نقاط مشترک در پرونده‌های حساس به حساب می‌آید.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۱:۲۵
یادداشت؛
آمریکا قابل اعتماد هست یا نیست؟!
امروز ترامپ با پررویی مقابل ملت ایران ایستاده و می گوید ایران باید به تعهدات خود پایبند باشد اما آمریکا به هیچ وجه نسبت به تعهدات خود پایبند نیست و نخواهد بود. با این حال چگونه است که رییس جمهور می‌گو...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۱:۱۵
یادداشت؛
دلايل پنهان‌كاري در جنايت «ميرزااولنگ»
قضيه «ميرزااولنگ» استان سرپل در افغانستان با همه رمز و راز آن هنوز تازه است.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۱:۱۰
وقتی عزمی برای اجرای سند بومی آموزش و پرورش وجود ندارد؛
سند تحول؛ ۶ سال بی برنامگی!
به فرموده مقام معظم رهبری، امروز آموزش و پرورش سند مکتوبی در دست دارد که شیوه تحول بنیادی در آموزش و پرورش را تعیین کرده است.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۱:۰۰
یادداشت؛
دولت ترامپ ناپایدار است
اختلاف «استیو بنن»، با داماد ترامپ، با مشاور امنیت ملی، با وزیرخارجه و گروهی از نظامیان این کشور کار دستش داد و برکنار شد. او نیز به گروهی از اخراجی‌ها پیوست که از مشاوران نزدیک ترامپ بودند و در رسیدن...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۰:۵۵
امروز تکلیف کابینه دوازدهم مشخص می‌شود
سهل‌انگاری امروز مجلس ناکارآمدی فردای دولت
سکوت نمایندگان مجلس در بررسی برنامه‌های وزرای پیشنهادی و حتی موافق صحبت کردن برخی نمایندگان که در مخالفت با کابینه ثبت نام کرده بودند تا اندازه‌ای عجیب به نظر می‌رسید که روزنامه‌های زنجیره‌ای حامی دول...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۰:۴۰
زنگ را اشتباه نزنيد
وزراي پيشنهادي دولت يازدهم زنگ را اشتباه مي‌زنند.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۱۰:۱۵
زنگنه:
نماینده استخدام می‌کنم!
سربسته می‌گویم اگر نماینده نگران شغل آینده خود باشد، هزاران مفسده دیگر درست می‌شود؛ من هم تعدادی را به کار گرفتم
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۹:۳۵
یادداشت؛
پرهیز از حاشیه و تلاش برای وفاق و همدلی
دولت دوازدهم این امر را باور کند که انگیزه اصلی آنها باید خدمت به مردم باشد، آنها باید بدانند چهار سال فرصت دارند و‌ در برابر مردم و خون‌هایی که برای عزت و استقلال ملت ریخته شده است مسؤول هستند، باید ...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۸:۳۰
مقتدی صدر:
هرگز علیه منافع ایران نخواهیم بود
برخی منابع سیاسی و مطبوعاتی به نقل از «مقتدی صدر» رهبر جریان صدر عراق نقل کردند که سفرهای خارجی او با مشورت نخست‌وزیر این کشور بوده است.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۶:۲۰
امام جماعت سابق مسجد آیت‌الله شاه‌آبادی:
با حضور جوانان در مساجد، محلات بیمه می‌شوند
امام جماعت سابق مسجد آیت‌الله شاه‌آبادی، گفت: هر مسجدی که در آن جوانان حضور چشمگیری داشته باشند و در آن فعالیت کنند، آن مسجد و محله پیرامون آن بیمه می‌شوند.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۵:۲۰
نگاه اسلام به مسأله اوقات فراغت
اگر برای اوقات فراغت به درستی برنامه ریزی نکنیم بدین معنا نیست که تفریح را از دست دادیم؛ به زندگی ما ضربه وارد می شود. اسلام اوقات فراغت را به معنای تفریح نمی داند. باید بررسی شود بزرگان ما چگونه از ز...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۴:۲۰
حجت الاسلام و المسلمین رجبی تصریح کرد؛
تعیین اولویت های فرهنگی و دینی در کانونها، بر اساس نیاز سنجی بصیرتی
عضوجامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت: شناخت دقیق شرایط اجتماعی، سیاسی وسطح فرهنگ دینی نیازمند نیازسنجی بصیرتی و وحیانی است تا بتوان بر اساس آن اولویت های فرهنگی کانونها در مساجد تعیین شود.
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۳:۲۰
یادداشت؛
سه علت بیراهه رفتن‌ها در جامعه
مسؤولان فرهنگی فضا را برای حرکت فکری و سخن جدید و نقد و برخورد افکار باز کنند و خود با طرح و مطلب نو و برداشت‌های به‌روز و کارآمد و با توجه به زندگی و احساسات مردم، به ویژه طبقه جوان راه انحراف و بیرا...
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۱:۰۵
شریعتمداری:
می‌خواستند با قربانی کردن کروبی برای تحریم‌های حقوق بشری آمریکا سند بسازند
مدیر مسؤول کیهان در گفتگویی مطرح کرد؛ ماجرای اعتصاب غذای مهدی کروبی را پروژه‌ای طراحی شده با هدف سند‌سازی برای تحریم‌های حقوق بشری آمریکا علیه ایران اسلامی است!
۱۳۹۶/۵/۲۹ - ۰۰:۲۵
در نشست فرآیند ساخت یابی کودتای آمریکایی – انگلیسی ۲۸ مرداد مطرح شد؛
۲۸ مراد ماه کودتا یا غائله؟!
در نشست فرآیند ساخت یابی کودتای آمریکایی – انگلیسی ۲۸ مرداد، معتضد و عبدخدایی، ۲۸ مرداد ماه را غائله ای نامیدند که منجر به کودتا نشد ولی حقانی این اتفاق را کودتا نامید.
۱۳۹۶/۵/۲۸ - ۲۳:۱۵
ابراهیمی دینانی:
منشأ خشونت عدم آگاهی است
چهره ماندگار فلسفه در برنامه معرفت گفت: منشا خشونت عدم آگاهی است. آنجا که علم حاکم نیست، خشونت حکومت می کند و به مجرد اینکه آگاهی و عقل وارد کار شد و امور را معقول دید خشونت رخت بر می بندد.
۱۳۹۶/۵/۲۸ - ۲۲:۲۰
یادداشت؛
اسارت از نظر اسلام
در دین اسلام جایگاه ویژه‌ای برای آزادگی و حریت انسان در نظر گرفته شده است و در مقابل، هر چیزی که انسانیت انسان را به استثمار خود در بیاورد، محکوم و مذموم است.
۱۳۹۶/۵/۲۸ - ۲۱:۱۵
یادداشت؛
چرا به ایثار «حججی‌»ها مدیونیم؟
ماجرای جانسوز شهادت «محسن حججی» و تنی چند از رزمندگان اسلام، به دوراندیشان و تجربه‌اندوزان یادآور شد که در چه جهانی می‌زی‌اند و با چه کسانی طرفند.