پنج شنبه ۴ خرداد ۱۳۹۶ Thursday, May 25, 2017 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۱۲/۲۹ - ۱۶:۱۲
شناسه خبر: ۴۸۷۹۳۹
 
همراهی 5 مرجع تقلید با ملی شدن صنعت نفت
29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است. امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فارس، 29 اسفند سالروز حرکت عظیم ملت ایران با پیشقدمی علما به سمت خارج شدن از زیر سلطه نظام های شرق و غرب است؛ امروز سالروز ملی شدن صنعت نفت ایران است.

پس از اشغال ایران توسط انگلیس و شوروی و سپس آمریکا در جنگ جهانی دوم، رقابت استعمارگران بر سر منافع ملت ایران، خصوصا نفت، تشدید شد. دولت ایران بعد از مواجهه با تقاضای شرکت‌های نفتی هر سه کشور، اعلام کرد که دادن هرگونه امتیاز به این شرکتها باید به بعد از جنگ موکول شود، زیرا در زمان حاضر و به دلیل وجود جنگ، وضعیت اقتصادی کشورها روشن نیست و در نتیجه تقاضای هر سه دولت رد شد.

پس از اعلام موضع رسمی دولت ایران، روزنامه‌های حزب توده، از رد پیشنهاد شوروی به خشم آمده و دولت را به باد انتقاد گرفتند.

دکتر محمد مصدق هم چند روز بعد در مجلس شورای ملی نطق مفصلی ایراد کرد و پاسخ روزنامه‌ها و کشورهای خواستار امتیاز را داد و طرحی به مجلس پیشنهاد کرد. که به موجب آن پس از پایان جنگ جهانی دوم، انگلیس و شوروی موظف بودند ظرف مدت شش ماه پس از خاتمه جنگ، نیروهای خود را از خاک ایران خارج کنند اما شوروی نه تنها از خاک ایران خارج نشد، بلکه نیروهای دیگری را هم وارد نقاط شمالی ایران کرد.

در این زمان قوام، نخست وزیر ایران بود، در نتیجه سیاستی که وی در قبال شوروی‌ها اتخاذ کرد موجب شد نیروهای شوروی خاک ایران را ترک کردند، یکی از اقدامات قوام، عقد قراردادی بود که بین دولت ایران و سفیر شوروی در تهران به امضا رسید.

براساس این قرارداد، نیروهای شوروی می‌بایست ظرف یک ماه و نیم خاک ایران را ترک کنند و قرار شد شرکت مختلط نفت ایران و شوروی ایجاد شود و اساسنامه آن ظرف هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد شود.

اما در هنگام تصویب این پیشنهاد نمایندگان مجلس شورای ملی ماده واحده‌ای را به تصویب رساندند که منتفی شدن قرارداد نفت ایران و شوروی هدف اصلی آن بود. همچنین در این ماده واحده تاکید شده بود که دادن هرگونه امتیازی به خارجی‌ها ممنوع است.

 تحرکات انگلیس و قرارداد گس - گلشاییان

دولت انگلستان از تصویب این ماده واحده ناراضی نبود، زیرا این طرح موجب شده بود که دست شوروی‌ها از منابع نفتی ایران کوتاه شود اما دولت انگلستان به منظور حفظ سلطه خویش بر نفت جنوب و جلوگیری از استیفای حقوق ملت ایران با مقامات کشور وارد مذاکره شد تا قراردادی را به تصویب برساند که قرارداد 1933 را مورد تایید و تاکید قرار دهد.

در پی این قرارداد که به قرارداد "گس- گلشاییان" یا قرارداد الحاقی  (الحاقی به قرارداد 1933) مشهور شد،  مخالفت‌ها و اعتراض‌های شدیدی از سوی بعضی از نمایندگان و همچنین از سوی علما ایران بالا گرفت.

بر اساس قرارداد گس – گلشاییان سلطه انگلیس بر منابع نفتی ایران تا سال 1361 شمسی تضمین می شد.

آیت الله کاشانی که رهبری ملی شدن نفت را برعهده دارد تلاش کرد تا ضمن آگاهی بخشیدن به ملت ایران مبارزه برای خروج کشورهای استعمارگر از صنعت نفت ایران را هدف‌دارتر کند.

ایشان در آن زمان اعلامیه شدید اللحنی علیه شرکت نفت صادر کرد و در آن خواهان لغو این امتیاز شد. طرح لغو امتیاز نفت در بین مردم، برای انگلیس و دولت ایران بسیار گران بود و برای خود آیت‌الله کاشانی هم تبعید به لبنان را در پی داشت.

روند ملی شدن صنعت نفت

در آن زمان کارگران نفت جنوب در خوزستان دست به اعتصاب عمومی زدند. به تحریک شرکت نفت انگلیس و ایران که در ید و سلطه انگلیسی ها بود، پلیس و فرمانداری نظامی حکومت پهلوی دوم 83 نفر از کارگران را کشتند.

موج مخالفت با سلطه انگلیس بر نفت ایران از سوی ملی گراها و علماء در ایران گسترش یافت به طوری که به جز آیت الله کاشانی که علمدار نهضت ملی شدن صنعت نفت بود، آیات عظام سیدمحمدتقى خونسارى،بهاءالدین محلاتى، عباسعلى شاهرودى، سید محمود روحانى‏ قمى و کلباسى از جمله روحانیونی بودند که در موفقیت و همگانی شدن نهضت ملی شدن نفت در کنار دکتر مصدق نقش آفرینی کردند.

به طوری که هر کدام از این علما در پاسخ به استفتاعاتی که از مردم می رسید حمایت از آیت الله کاشانی را تایید می کردند.

ورود دکتر مصدق به مجلس

در انتخابات مجلس شانزدهم( 1328) در پی تقلبات  گسترده و مداخلات شاه و دربار، صندوقهای ساختگی آراء تهران باطل شد. عبدالحسین هژیر وزیر دربار بقتل رسید و در نوبت دوم انتخابات، دکتر مصدق به مجلس راه یافت.

مجلس شانزدهم در 20 بهمن 1328 آغاز به کار کرد و دولت ساعد به دلیل عدم رای اعتماد در 27 اسفند ماه همین سال ساقط شد و علی منصور به خواست سفارت انگلیس بر شاه تحمیل و مامور تشکیل کابینه گردید. منصور برای جلب رضایت نیروهای مذهبی از آیت‌الله  کاشانی که در لبنان در تبعید به سر می‌برد دعوت کرد تا به ایران بیاید. ورود آیت الله کاشانی نه تنها به نفع منصور نبود، بلکه تظاهرات خود جوش مردمی را نیز درپی داشت.

آیت الله کاشانی یک هفته پس از ورود، در 28 خرداد ماه پیامی به مجلس شورا فرستاد که توسط دکتر مصدق در صحن مجلس قرائت شد. این پیام در واکنش به طرح دوباره قرارداد الحاقی در مجلس شورا، توسط منصور بود. منصور که از یک طرف با از دست دادن پشتوانه خود، یعنی انگلیس مواجه شد و از طرف دیگر با مخالفت‌های پی در پی آیت‌الله  کاشانی روبرو بود به ناچار در پنجم تیرماه ، پس از سه ماه حکومت، مجبور به استعفا شد و رزم آرا جایگزین وی شد و به نخست وزیری رسید.

مساله مهمی که رزم آرا مامور آن شد، تصویب لایحه الحاقی گس– گلشاییان بود که در زمان منصور به مجلس تقدیم شده و در کمیسیون نفت تحت بررسی بود. کمیسیون موظف بود قرارداد الحاقی را بررسی و نظرات خود را به مجلس اعلام کند. پس از بحث‌های فراوان، کمیسیون در 19 آذر ماه، گزارش و نتیجه کار خود را به این شرح به مجلس تقدیم کرد: «چون قرارداد الحاقی کافی برای استیفای حقوق ایران نیست، لذا مخالفت خود را با آن اظهار می‌دارد.»

سرانجام روز 26 آذر ماه، گزارش کمیسیون در مجلس طرح شد و مجلس به آن رای مثبت داد و بدین ترتیب قرارداد گس – گلشاییان از دور خارج شد.

29 اسفند نفت ایران ملی شد

پس از کشته شدن نخست‌وزیر وقت سپهبد رزم‌آرا در روز چهارشنبه 16 اسفند 1329 از سوی خلیل طهماسبی از اعضای جمعیت فدائیان اسلام ، 24 اسفند ماه طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری دکتر مصدق در مجلس ملی تصویب شد.

متن پیشنهاد تصویب شده:

“به‌نام سعادت ملت ایران و به‌منظور کمک به تأمین صلح جهانی، امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نمائیم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثنا ملی اعلام شود یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری در دست دولت قرارگیرد”.

به موجب این ماده واحده:

 

«1ـ تصدیق و قبول اصل ملی شدن نفت و حاکم بودن آن بر کلیه شئون صنعت نفت ایران.

2 ـ قرار گرفتن همه عملیات صنعت نفت در دست دولت ایران با پیش بینی تشکیل شرکت ملی نفت ایران و با این تفاهم که هیچ قسمت از عملیات مزبور به سازمانی واگذار نشود که به تمام معنی مجری تصمیمات دولت ایران نباشد.

3 ـ مجاز بودن استفاده از کارشناسان خارجی به شرط اجرای ترتیباتی برای گماشتن تدریجی ایرانیان بجای آنها.

4 ـ فروش نفت به مشتریان شرکت سابق به مقادیری که قبلاً مورد معامله بوده با این شرط که مشتریان نسبت به مقادیر زاید بر آن با تساوی شرایط حق تقدم خواهند داشت.

5 ـ تعلق کلیه درآمد نفت و فرآورده های نفتی به دولت ایران با این تفاهم که تحویل گیرنده نفت ایران هیچگونه انتفاعی جز تحت عنوان معامله خرید نخواهد داشت.

6 ـ رسیدگی به دعاوی و مطالبات حقه شرکت سابق و دعاوی و مطالبات متقابل دولت ایران با پیش بینی تودیع 25درصد از عایدات خالص نفت به منظور پرداخت غرامت به شرکت سابق .

چند روز بعد یعنی 29 اسفند 1329 نمایندگان مجلس سنا نیز به آن رسمیت داده و به موجب آن نفت ایران پس از 42 سال از فوران نخستین چاه نفت در مسجد سلیمان به عنوان ثروت ملی ایرانیان ملی اعلام شد.

کمیسیون مخصوص نفت کمیسیونی بود که در اول تیر 1329 در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد.

اعضای کمیسیون عبارت بودند از:

دکتر مصدق، دکتر علوی، ناصر ذوالفقاری، جواد گنجه‌ای، فقیه‌زاده، اللهیار صالح، حسین مکی، خسرو قشقائی، سرتیپ‌زاده، جمال امامی، جواد عامری، دکتر نصرت‌الله کاسمی، حائری‌زاده، عبدالرحمن فرامرزی، دکتر محمدعلی هدایتی، دکتر شایگان، میرسیدعلی بهبهانی و پالیزی.

مجلس سنا نیز این پیشنهاد را در 29 اسفند 1329 تصویب کرد و پیشنهاد قانونی شد.

منابع:

سایت شرکت ملی نفت ایران. سایت KHAMENEI.IR

کتاب موج نفت نوشته راسخی لنگرودی

/1325//102/خ

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۹ + ۹
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۹:۱۰
بنا بر فتوای مقام معظم رهبری؛
استفتائات جدید پیرامون ماه مبارک رمضان
استفتائات جدید پیرامون احکام ماه مبارک رمضان بنا بر فتوای مقام معظم رهبری منتشر شد.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۸:۱۵
پیام تبریک سردار «قاسم سلیمانی» به «اسماعیل هنیه»
فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران ایران در پیامی انتخاب «اسماعیل هنیه» به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس را تبریک گفت و نسبت به ادامه تلاش‌های این جنبش در امتداد خط جهادی‌اش ابراز امیدواری کرد.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۷:۲۵
قیمت هر کیلو زولبیا و بامیه در ماه مبارک رمضان ۱۲ هزار تومان
رییس اتحادیه دارندگان قنادی، شیرینی فروشی و کافه قنادی با تأکید بر اینکه مردم زولبیا و بامیه را از قنادی‌ها دارای مجوز خریداری کنند از تصویب و ابلاغ قیمت هرکیلو زولبیا و بامیه در ماه مبارک رمضان خبردا...
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۶:۱۵
یادداشت؛
آل خلیفه در سراشیبی سقوط
آ‌ل‌خلیفه بارها برای محاکمه رهبر شیعیان بحرین خیز برداشت اما زمانی به هتک حرمت ایشان مبادرت کرد که سردسته آمریکایی جنایتکاران در اولین سفر خارجی خود به تروریست‌پرورترین کشور دنیا پا گذاشت.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۵:۱۵
گفت وگویی با کارشناس مهدوی به مناسبت سالروز آزادسازی خرمشهر؛
درس بزرگ فتح خرمشهر برای منتظران
برای زمینه سازی ظهور باید خود را به ظرفیت وجودی شهدا برسانیم و از تمام لذت های دنیایی چشم پوشی کنیم تا دیگران بتوانند لذت ببرند یعنی ما نباشیم اما دیگران لذت ببرند که این امر بسیار سخت است.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۴:۳۵
مطهرنیا:
گفتمان سیاست خارجی دولت دوازدهم صلاح در درون و صلح در بیرون باشد
مطهرنیا لازمه موفقیت در سیاست خارجی در دولت دوازدهم را ایجاد وحدت ملی در درون و پرچمداری صلح در نظام بین‌الملل و منطقه عنوان کرد.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۴:۱۵
سردار قاآنی:
فتح خرمشهر درس مقاومت را به مردم منطقه آموخت
جانشین فرمانده نیروی قدس سپاه با بیان اینکه فتح خرمشهر درس مقاومت را به مردم منطقه آموخت، گفت: ایستادگی رزمندگان در عملیات بیت المقدس موجب شد تا سال‌ها پس از آن، حزب الله لبنان بتواند رژیم صهیونیستی ر...
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۳:۳۵
از خانواده‌ای که با شهادت خو گرفت؛
خرمشهر راوی مقاومت‌ها و شهادت‌ها
خرمشهر به این علت پایتخت مقاومت ایران لقب گرفت که مردمش، شهادت ها، مقاومت ها، جان دادن عزیزان و از خودگذشتگی های بی شمار و عذاب آوری را به خود دید.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۳:۱۵
حجت الاسلام نجف لکزایی:
امنیت جوامع به توانمندسازی انسان‌ها بستگی دارد
نجف لکزایی گفت: امام صدر به دلیل آنکه درگیر شر مطلق یعنی اسرائیل بود، راهکارهایی برای مقابله داشت که با تحلیل آن‌ها می‌توان به یک نظریه امنیتی بر اساس مبانی اسلام رسید.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۲:۱۵
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور:
نهادهای فعال در عرصه‌ فرهنگ عمومی از تبلیغات، خوب استفاده نکردند
حجت الاسلام شاهمرادی گفت: نهادهای فعال متعدد در عرصه‌ی فرهنگ عمومی به دلیل نداشتن خط‌مشی و سیاست واحد و روشن نتوانسته‌اند حاصل قابل توجهی از تبلیغات خود برداشت کنند.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۱:۴۵
گفت و گو؛
اقتصاد یارانه ای پاشنه آشیل صنعت برق
صنعت برق به عنوان صنعت زیربنایی نقش مهمی در توسعة اقتصادی دارد و اهمیت برق از آن جهت است که به دلیل امکان به‌کارگیری تکنولوژی‌های مدرن‌تر و نیز ملاحظات زیست‌محیطی، در تمامی زمینه‌های فعالیت می‌تواند ب...
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۱:۲۰
یادداشت؛
فرآیند امت سازی و نسبت آن با ملت در دولت مدرن
چارچوبی که اسلام برای فرایند امت‎سازی ارئه می‎دهد چارچوب عقلانی است و اگر بخواهیم به صورت ریشه‎ای به این مسأله پرداخته شود، نیازمند برنامه‎ریزی دقیق در این زمینه می‎باشیم.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۰:۵۰
نوباوه:
تروریسم بدون حمایت غرب و عربستان نمی تواند ادامه حیات دهد
کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به حادثه تروریستی شهر منچستر انگلیس گفت:تروریسم بدون حمایت غرب و رژیم آل سعود نمی تواند ادامه حیات دهد.
۱۳۹۶/۳/۴ - ۰۰:۱۵
محمدی:
ضرورت اصلاح هنجارهای رفتار اقتصادی بر اساس مدل های قرآن کریم
مدیرعامل اتحادیه تشکل های قرآن و عترت با بیان اینکه خداوند با نزول قرآن یک مدل ایده آل از سبک زندگی بشر طراحی کرده، گفت: بر اساس قرآن نمی شود اقتصاد مقاومتی را در جامعه اسلامی پیاده کرد ولی هنجارهای ر...
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۳:۳۵
واكنش وزارت صنعت به افزايش قيمت گوشت، برنج و حبوبات؛
فرمان واردات براي كنترل قيمت‌ها
طي روزهاي گذشته قيمت مواد مصرفي به يكباره افزايش يافت، اين افزايش قيمت در سايه نبود نظارت سازمان حمايت و تعزيرات درآستانه ماه مبارك رمضان اتفاق افتاده.
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۳:۱۵
سردار شریف:
دشمن جرأت نزدیک شدن به مرزهای ایران را ندارد
سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: ملت ما به درجه ای از آگاهی و رشد و از سویی دیگر به توانمندی رسیده است که با اشراف اطلاعاتی نیروهای انقلاب، دشمنان قادر نیستند نگاه چپ به جمهوری اسلامی، مرزهای آ...
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۲:۱۵
یک عضو شورای توسعه فرهنگ قرآنی:
فعالیت‌های خیرخواهانه از مصادیق روحیه ایثارگری در عصر کنونی است
یک عضو شورای توسعه فرهنگ قرآنی، گفت: فرهنگ شهادت و روحیه انقلابی از آموزه‌های اصیل اسلامی و از ابزارهای منحصر به فرد مسلمانان است که در عصر حاضر باید در قالب فعالیت‌های خیرخواهانه و ایثارگرانه در مسا...
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۱:۲۵
سوریه؛
پاس گل جبهه النصره به داعش با کمین جبهه مقاومت به هدف نرسید
جاده راهبردی «اثریا_خناصر» تنها مسیری است که دولت سوریه می تواند از مرکز ( دمشق) به شمال این کشور ( حلب) نیرو و تجهیزات منتقل کند.
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۱:۱۵
گزارش؛
خرمشهر، بنت‌جبیل و حلب؛ یک داستان برای سه شهر
سرنوشت سه شهر در ایران، سوریه و لبنان نشان می‌دهد که برخلاف تمام شعارها و ادعاها، دشمنان اسلام تنها در برابر یک گزینه دست از زورگویی برمی‌دارند و آن هم گزینه «مقاومت» است.
۱۳۹۶/۳/۳ - ۲۱:۱۰
گفت و گو؛
از خاکساری مسیحیان در جلسات قرآن تا تبلیغ تشیع در قلب فن‌آوری دنیا
در محافل قرآنی کالیفرنیا مسیحیان نیز حضور دارند؛ جالب اینجا است که بانوان مسیحی به احترام تلاوت قرآن حجاب سر می‌کنند و اشک‌هایشان جاری می‌شود؛ من در این مجالس مسیحیانی را دیدم که بعد از تلاوت قرآن اذع...