Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - یادداشت | از حرز تا آمولِت
یکشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۷ Sunday, December 16, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۴۹
شناسه خبر: ۵۸۶۷۸۲
 
یادداشت | از حرز تا آمولِت
خَلط شدن آمولت با تفکر مقدس حرز و تعویذ، در این رهگذر، باعث شیادی عده ای برای خالی کردن جیب مردم شده و متاسفانه عدم علم مردم نیز بر این قضیه صحه گذاشته است.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، ابو الصّلت هروى روايت كرده: مولايم على بن موسى الرّضا عليه السّلام روزى‏ در منزلش نشسته بود، فرستاده مأمون بر او وارد شد، و گفت امير تو را مى‏ طلبد، امام برخاست، و به من گفت: مأمون‏ در اين وقت مرا نمى‏ طلبد مگر براى كارى سخت، و به خدا نمى ‏تواند به من آسيبى برساند، به خاطر اين كلمات، كه از جدّم‏ رسول خدا صلى اللّه عليه و آله ‏و سلّم به من رسيده.

ابو الصّلت گفت: همراه امام نزد مأمون رفتم، چون نظر حضرت به مأمون افتاد، اين حرز را تا آخر خواند، وقتى كه حضرت برابر مأمون قرار گرفت، مأمون به جانب آن بزرگوار نگريست و گفت: اى ابو الحسن دستور داده ‏ام صدهزار درهم به حضرتت بدهند، و هر حاجتى دارى بنويس، چون امام برگشت، مأمون نظر در قفاى امام كرد و گفت: اراده كردم من، و اراده كرده است خدا، و آنچه خدا اراده كرده بهتر بوده.

روایت بالا که به رقعه الجیب مشهور شده است. مسمی این اسم آن است که چون کنیز حُمَیدبن قحطبه به هنگام شستن جامه امام آن را در جیب وی یافته، به این‌نام خوانده شده است.

 درباره استفاده و به کارگیری نوشته ای به نام حرز است. حرز در لغت به معنای محصور و محکم و در اصطلاح به پاره‌ای از آیات، اذکار، اوراد و ادعیه مأثوری که برای حفظ جان و مال از آسیب‌ها می‌خوانده یا به ‌صورت مکتوب با خود حمل می‌کرده‌اند، گفته می‌شود.

نام دیگر حرز را تعویذ هم می گویند؛ البته درباره تفاوت حرز و تعویذ و دعا باید گفت اینها مفاهیمی متداخل‌اند و مرز آنها با یکدیگر چندان مشخص نیست. در برخی از کتاب‌های حدیث حرزها و تعویذها در یک باب و یک ردیف جمع شده‌اند.

ابن‌طاووس دعای منسوب به امام جواد علیه‌السلام را که گویند برای مصون ماندن از آسیب‌ها برای مأمون نوشت، در مُهَج‌الدعوات «حرز» و در الامان «عوذه» نامیده است.

در ادبیات محدّثان و اهل دعا، حرز و تعویذ و تحرّز و تعوّذ غالباً در یک سیاق و به یک معنا به‌کار رفته‌اند. شاید بتوان گفت تعویذ تنها خواندنی‌ها و نوشتنی‌ها (از قبیل اسم اعظم یا اذکار و ادعیه) است، اما حرز افزون بر اینها شامل اشیا هم می‌گردد.

تعاریف بالا پیرامون حرز و تعویذ در ادبیات مسلمانان بوده و از لحاظ سندی و روایی قابل اعتنا است؛ اما نکته قابل توجه این جاست که در ادبیات دیگر کشورها و حتی ادیان، کارکردهای حرز نیز وجود دارد.

مثلا در ادیان ابراهیمی نظیر مسیحیت و یهودیت و حتی ادیان غیرالهی و ابراهیمی مانند بودایی البته در مفهومی دیگر، حرز وجود دارد. در مناطق مختلفی نیز درباره آمولِت – که تعبیر نزدیک به آن حرز است- کاربرد دارد.

در تعریف آمولِت گفته شده است شگفتی یک جسم است که معمولا در فرد به وجود می آید، که برخی معتقدند که قدرت جادویی یا معجزه آسایی برای محافظت از مالک آن است، یا برای محافظت از آنها به طور کلی و یا حفاظت از آنها از برخی چیز خاص؛ اغلب به عنوان یک تزئین استفاده می شود، گرچه ممکن است هدف مورد نظر از آن نباشد.

نگاهی که ادیان و یا مکان های جغرافیایی مختلف به مقوله آمولت دارند با تعاریفی که مسلمانان در تعویذ و حرز استفاده می کنند متفاوت است.

این تفاوت را می توان در روایت پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم و دایه ایشان حضرت حلیمه اتفاق افتاد به وضوح عیان است.

مقوله حرز و تعویذ همان طور که در تعاریف آن گذشت، در واقع نوشته ای است که انسان یا آن را همراه خود حمل و یا آن را قرائت می کند؛ اما آمولت و یا شبیه آن، عمدتا در قالب سنگ و یا مانند آن هاست که هم جنبه زینتی و هم جنبه جادویی دارد.

در تعریف آمولت و نحوه استفاده و اثرات آن آمده است که آمولِت (amulet) شيئي كوچك كه براي خوش‌ا‌قبالي، باطل‌كردن طلسم، يا دفع چشم‌زخم به‌كار مي‌رفت و معمولاً بر گردن‌بند يا دستبند مي‌بستند.

 آمولِت در مصر باستان بسيار رواج داشت؛ سوسك سِرگين غَلتانازجملة آمولِت‌هاي مصريان بود كه نماد خِفرَع، خداي خورشيد، و حيات جاويد بود.

تصور مي‌رفت كه استفاده‌كنندة آن صاحب ويژگي‌هاي موجودي مي‌شود كه آمولِت تجسم آن بود؛ يا اين‌كه صرفاً چون نماد يك خدا بود، از آن استفاده مي‌كردند. نشان سَنت كريستوفر، شَبدَر چهاربرگ، و پاي خرگوش از‌جملة آمولِت‌هاي امروزي‌اند.

خلط شدن آمولت با تفکر مقدس حرز و تعویذ، در این رهگذر، باعث شیادی عده ای برای خالی کردن جیب مردم شده و متاسفانه عدم علم مردم نیز بر این قضیه صحه گذاشته است.

مساله چشم زخم یکی از مسائلی است که در روایات وجود دارد. می توان گفت یکی از عللی که مردم به طرف این گونه شیادی‌ها رخ نشان می دهند همین مساله باشد و عده ای سوءاستفاده گر نیز بار خود را از عدم علم مردم پر می کنند!

یکی از موارد استفاده و بهره بردن از حرز مساله چشم زخم است. در روایات برای برطرف کردن چشم زخم و یا دفع خطرات از حرز و تعویذ حرف به میان آمده است.

نمونه آن در روایتی از امام رضا علیه السلام آمده است که از ایشان پرسیدند آیا چشم زخم واقعیت دارد؟ ایشان فرمودند: آری، هرگاه تو را چشم زنند،کف دستت را مقابل صورتت قرار ده و سوره حمد و قل هو الله احد و معوذتین را قرائت کن و هر دو کف را به صورتت بکش .خداوند تو را از گزند آن حفظ می کند.

در روایات دیگری نیز وجود دارد؛ اما بحث ما این است که چرا در جامعه برای دفع آنان برخی مردم به طرف نسخه های تحریفی و ساختگی می روند.

چند حرز معروف در بین مردم رایج است که به آن ها توصیه شده است که می توان به حرزهای امام رضا علیه السلام و امام جواد علیه السلام اشاره کرد.

تعویذ شرف شمس نیز جزئی این حرزهاست. البته باید گفت کیفیتی که امروزه مرسوم است در اصل این قضیه مستند نیست بلکه این روایت در کتاب مصباح کفعمی در قسمتی به نام اسماءالحسنی، دعاها و ذکرهایی که در مورد اسم اعظم هست را شمرده است که مورد پنجاه و نهم شرف شمس است.

روایت ابن عباس از امیرمومنان علیه السلام درباره این حرز بدین مضمون فرموده اند این شمایل –شمایل حرز شرف شمس- رمزی از اسم اعظم خداوند متعال است.

که البته کیفیتی که امروزه مرسوم شده که در روز خاص و یا روی عقیقی با رنگ خاص این حرز نگاشته شود در این منبع وجود ندارد و توسط دیگران طول و تفسیر داده شده است. کتاب مفاتیح منبع خوبی برای شناخت و استفاده حرز و تعویذ هاست.

نتیجه این بحث دو نکته بسیار مهم است که باید به آن توجه کرد اول اینکه فرق مهم و بزرگ حرز و تعویذ با آمولت در این است که وسیله دفع خطرات و رسیدن به آرامش از طریق اسمای الهی و راه دین است که مبنای معنویت واقعی است که در آمولت وجود ندارد.

نکته مهم بعدی این است که بهترین راه برای رسیدن به حرز و تعویذ، فقط از طریق ثقلین امکان پذیر است و عده ای که تفکر آمولتی را با حرز ترکیب کرده و به خورد مردم می دهند به هیچ اعتباری نداشته و ندارند./829/ی۷۰۲/س

محمدمهدی مرادی

منابع

قرآن کریم

مفاتیح الجنان

مصباح کفعمی

مرکز ملی پاسخگویی

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۳ + ۱۲
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۷:۵۰
یادداشت؛
زن یا مرد؛ برتری جنبه‌ها و جهت‌ها
زن که جلوه ای از صفات جمالیه خداوند است در مواجهه با وقایع و پدیده ها جنبه عطوفت و دلسوزیش بر نظرِ خرد او غلبه پیدا می کند.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۷:۴۱
یادداشت | "تلاش و تخریب" برای دیده شدن
برای دیده شدن بیشتر و تخریب نگاه سیاسی و فرهنگی طیف مقابل، نیاز نیست دست به هر تخریب و بهتان و دروغ و تهمتی زد که اثرات سوء آن روزی دامان خود شما سیاستمداران را می گیرد.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۶:۴۶
دعانویسی و مراجعه به دعانویس چه حکمی دارد
مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی به ارائه پاسخ‌های مخاطبان درباره موضوع " دعانویسی و احکام مراجعه مردم به دعانویس " پرداخته است.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۴:۴۱
در مسیر ملت‌سازی و امت‌سازی؛
یادداشت | تبیین وظایف راهبردی دولت‌های مدرن و علمای جهان اسلام
یکی از ابزارهای نرمی که در عرصه ملت‌سازی و امت‌سازی می تواند یاری رسان دولت های مدرن باشد، صدور فتاوایی واحد و یکپارچه در یک واحد سیاسی خاص و مسلمین در واحدهای سیاسی متکثر است.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۴:۱۱
در گفت‌و‌گو با استاد دانشگاه قم مطرح شد؛
وقت اصلاح دانشگاه | "حذف کنکور" راه حل مشکلات نظام آموزشی
عضو هیأت علمی دانشگاه قم گفت: معتقدم باید در محتوای نظام آموزشی کشور، یک بازنگری کلی صورت گیرد و در واقع محتوای آموزشی باید کاربردی شود.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۳:۱۴
بخش چهارم؛
گفت‌و‌گو | بررسی ۳ جریان روحانیت در دوران مشروطه
پژوهشگر عرصه جریان‌شناسی گفت: لفظ «مشروطه» را هر کس یک جوری تفسیر می‌کند؛ مثل کلمه «جمهوری» است؛ می‌شود پنجاه پسوند برای آن آورد.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۱:۴۲
یادداشتک | پس پرده "شل حجابی"
نکته این جاست که به راحتی نمی‌شود انگ بی‌دینی به طیفی از مردم زد؛ هر چند که منکری آشکار است و به هیچ عنوان زیبنده یک مسلمان و جامعه اسلامی نیست.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۵:۱۸
سرپرست شبکه قرآن و معارف سیما:
"استاد و شاگردی" آری، "مریدبازی" خیر
حجت الاسلام والمسلمین عرفاتی گفت: علمای حوزه از گذشته تاکنون نسبت به برگزاری درس‌های اخلاق مقید بوده‌اند و این تأییدی بر شیوه استاد و شاگردپروری بر مبنای پرسش و پاسخ در حوزه است.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۴:۵۰
یادداشت طلبگی | کتابخوانی " ترک موتور"
به قول یکی از اساتید، کسانی که گول استعدادشان را خوردند باختند. باید تلاش مستمر داشت و این که بدانیم نظم و مداومت ورزی بر یک کار مشخص عامل مهم پیروزی‌هاست.
۱۳۹۷/۹/۲۰ - ۱۴:۰۴
پژوهشگر عرفان های نوظهور تأکید کرد؛
ساحت اخلاق "دکان‌داری" را تاب نمی‌آورد
حجت الاسلام حاج‌آقازاده با بیان این‌که حرکت رو به پیشرفت، نیازمند ارتقای عقلانیت، بصیر بودن و بالا بودن تراز نگاه است، گفت: وقتی یک نفر به جای دیگران فکر کند، یقینا آن جمع توانایی حرکت را نخواهد داشت.
۱۳۹۷/۹/۲۰ - ۱۲:۵۹
عضو هیأت علمی فرهنگستان تبیین کرد؛
گفت‌وگو | نقش "گرایش معرفتی" در کنشگری مدیران نظام اسلامی
حجت الاسلام والمسلمین حسینیان با بیان این که مسأله تأثیر معرفتی، بحث عمیقی در عرصه فرهنگ و اعتقاد است، گفت: همه افعالی که از سوی کارشناسان انجام می‌شود، حقیقتا متأثر از رویکردهای معرفتی و نگاه‌های اع...
۱۳۹۷/۹/۱۹ - ۱۸:۱۴
داد مدیر "ایتا" درآمد: حمایت دولت واقعی نیست
غفاری در خصوص رویکردهای دولتی در حمایت از پیام رسان های داخلی گفت: ما در ایتا وام حمایت از پیام رسان ها را بدلیل بهره هشت درصدی نگرفتیم.
۱۳۹۷/۹/۱۹ - ۱۸:۰۲
در گفت‌و‌گو با ایده‌پرداز فرهنگی مطرح شد؛
خلاقیت تبلیغی | "لای" بصیرت یا "وی" ویکتوری
راه خلاق شدن اين است که یک بعدی نگاه نکنيم. من حتي به نشانه‌ها هم گير مي‌دهم. ببينيد براي علامت پیروزی که با دو انگشت نشان می دهند، شهيد حججي در عکسش علامت پیروزی با دو انگشتش نشان داده است، معنای ...
۱۳۹۷/۹/۱۸ - ۱۵:۳۹
سفرنامه هند (بخش پایانی)
سفرنامه | عاشورا به وقت هند
مردم لکنو و البته هند، احترام فوق العاده شان نسبت عقاید یکدیگر است. برایم جالب بود چه مدارای بالایی نسبت به باورها و رفتارهای متفاوت یکدیگر دارند.
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۱:۱۱
حجت الاسلام والمسلمین دانش مطرح کرد؛
گزارش | ساختارها و سازمان‌های صهیونیستی رو به اضمحلال
معنای جمله «اسراییل ۲۵ سال بعد را نخواهد دید» چیست؟ معانی بسیاری برای این جمله ذکر کرده‌اند، آیا رژیم صهیونیستی کشوری مانند هلند و آفریقای جنوبی است.
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۰:۲۹
کمی خودمانی | می‌توانیم یا نمی‌توانیم
ما می توانیم در روابط اجتماعی، ناپایبند یا که با توجه به قانونمندی نظام هستی قواعدی را بپذیریم که با ادراکات و احساسات ما هماهنگ باشد.
۱۳۹۷/۹/۱۶ - ۱۴:۳۶
یادداشت | ارتباط کلامی و نقش آن در سلامت خانواده
برای اینکه بتوان یک زندگی موفق برای خود و اطرافیان ایجاد کرد، لازم است چکونگی ارتباط کلامی خود و انتخاب و استخدام واژه‌ها توجه و دقت کرد.
۱۳۹۷/۹/۱۵ - ۲۲:۴۹
یادداشت | نمایی از "سکولاریسم" بدون سیاه نمایی
نفوذ در کشور ما بیشتر از روزهای قبل خود را نشان می‌دهد و درگیری بر سر واقعیت‌های اجتماعی بیشتر از اینکه برای حل شدن باشد، برای فیصله یافتن تقریبی صورت می‌پذیرد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۴۹
یادداشت | از حرز تا آمولِت
خَلط شدن آمولت با تفکر مقدس حرز و تعویذ، در این رهگذر، باعث شیادی عده ای برای خالی کردن جیب مردم شده و متاسفانه عدم علم مردم نیز بر این قضیه صحه گذاشته است.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۳۷
حجاب؛ دوگانه آرامش و نزاع
بر اساس تحقیقات انجام‌شده بدحجابی عامل ۷۵ درصد بروز آسیب‌های اجتماعی در جامعه بوده و فرهنگ‌سازی یکی از عوامل تأثیرگذار در حل این معضل است.