Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - یادداشت | فرهنگ آزادی
پنج شنبه ۳ خرداد ۱۳۹۷ Thursday, May 24, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۷/۲/۱۶ - ۲۲:۲۰
شناسه خبر: ۵۶۳۶۴۹
 
یادداشت | فرهنگ آزادی
واژه آزادی هر تعریفی داشته باشد برای اینکه بروز و ظهور یابد، در هر سطحی که باشد، محدود می شود. انسان آزاد آفریده می شود، اما در برخورد با محیط، خانواده، جامعه، دولت و دین از آزادی اش به شکل محسوسی کاسته می شود.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، ما در عصری هستیم که بسیاری از واژگان دچار تغییر، وارونگی و حتی انقلاب در معنا و مفهوم هستند. «آزادی» یکی از همان واژگانی است که دستخوش تغیرات معنایی زیادی شده است به گونه ای که در بیان چیستی آزادی سخن واحدی وجود ندارد بلکه برداشتها و تفاسیر متعددی موجود است که باید علت این تعدد تفاسیر از یک مفهوم واحد را در نوع هستیشناسی، جهانبینی و راه و روش و مسلک هر اندیشمندی جستجو کرد. مفهومی که همگان آن را تقدیس، و برای رسیدن به مطلوب خویش بدان چنگ می اندازند. هم موافقان دین خود را مدافع آزادی میدانند و هم مخالفان دین. هم موافقان اختلاط روابط پسر و دختر، منتقدین مسئله حجاب و مروجین بیقیدیهای اجتماعی و لاابالی‌گری های اخلاقی استناد به آزادی میکنند، و هم مخالفان این ولنگاری‌ها و مدافعان ترویج احکام الهی و اصول اخلاقی. هم ایالات متحده به خود حق داده که به بهانه دفاع از آزادی، به ملت‌های دیگر تجاوز کند و هزاران جنایت انجام دهد، هم ملت‌های مبارز در مقابل آنان با نام آزادی ایستادگی می‌کنند.

اختیار و آزادی

در این که انسان موجودی است مختار شکی نیست و این اختیار و اراده لازمه جوهر ذات وی، و تکلیف بیانگر این اراده و اختیار است چراکه اگر اختیار نباشد تکلیف لغو و بیهوده است، همچنین نفی آزادی از انسان مستلزم نفی اختیار وی است، چرا که اساسا آدمی در محیطی آزاد مختار به انتخاب است. اسلام به مسئله آزادی بسیار توجه نموده و در آیات متعددی به این مسئله توجه شده. از جمله آیاتی که بحث آزادی را بسیار زیبا بیان فرموده آیه 64 سوره آل عمران میباشد: «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‏ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ» بگو: اى اهل كتاب! به سوى سخنى بياييد كه ميان ما و شما مشترك است. جز خداوند را نپرستيم و چيزى را شريك او قرار ندهيم و بعضى از ما بعضى ديگر را بجاى خدا ارباب نگيرد. پس اگر (از اين پيشنهاد) سرباز زدند، بگوييد: گواه باشيد كه ما مسلمان و تسليم خدائيم.

در این آیه خداوند متعال تمام انسانها را با هر آئین و مسلکی و هر نژاد و قومی دعوت به یک حقیقت واحد میکند «تَعالَوْا إِلى‏ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ»، که آن حقیقت واحد و شریف مرکب از دو جزء است، جزء نخست آن توحید و دوری از شرک «أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً»، و جزء بعدی آن آزادی در جامعه میباشد «وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ».
 
حدود و ثغور آزادی

باید دانست که واژه آزادی هر تعریفی داشته باشد برای اینکه بروز و ظهور یابد، در هر سطحی که باشد، محدود می شود. انسان آزاد آفریده می شود، اما در برخورد با محیط، خانواده، جامعه، دولت، دین و.... از آزادی اش به شکل محسوسی کاسته می شود و محدود و مقید به قوانین پذیرفته شده می گردد. به دیگر سخن، آزادیِ مطلق محال است.(آزادی سیاسی در اندیشهی مطهری و بهشتی، شریف لکزایی، ص: 25) علت مطلق نبودن آزادی را باید در تابعیت وصف از موصوف چه در موجودیتش و چه در شئون و ویژگیهایش، جست، چه اینکه آزادی وصف انسان است، بنابر این اگر موصوف مقید به قید محدودیت باشد حتما وصف نیز به همان قید مقید میشود و از آنجا که انسان چه در مرحله هستی خویش و چه در اوصاف و افعالش محدود است، آزادی وی نیز که وصف او به شمار میآید محدود می شود و ذات لایتناهی حق تعالی به حکم «إِنَّا كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ»( قمر:  49) تنها مرجع شایسته برای این حدگذاری است.

از سوی دیگر، آزادی باید به سمت تکامل و تعالی نفس انسانی حرکت کند اما اگر برای رهایی نفسانیات حیوانی باشد و باعث لطمه زدن به نفس انسانی و یا به تعبیر شهید مطهری در کتاب آزادی معنوی، «لطمه زدن به خود عالی» شود باید محدود گردد، و این محدودیت، درحقیقت تحدید توحش و شهوات نفسانی است. این لطمه زدن به نفس انسانی، گاه به واسطه تجاوز به حقوق و کرامت دیگران حاصل می شود و گاه به واسطه تجاوز به کرامت خویش، و در هر دو حالت «خود عالی» یا همان نفس انسانی فرد تنزل کرده و لطمه می خورد که این خود، آزادی را محدود می کند.

تحصیل آزادی

راه تحصیل آزادی چیست؟ آیا «آزادی» حیثیتی اعطایی دارد به این معنا که باید آزادی را اعطا کرد و داد؟ یا اینکه ماهیتی اکتسابی دارد به این شکل که باید آزادی را مطالبه کرد و ستاند؟ و یا آنکه حقیقتی آموختنی است بدین سخن که دارای آدابی است که باید آن را آموزش داد و آموخت؟ در پاسخ باید گفته شود که هر سه معنا در راه تحصیل آزادی صادق است. یعنی حقیقت آزادی هم حیثیت اعطایی دارد، به این بیان که حکومتها به عنوان یک تکلیف و نه لطف نمی توانند حق آزادی را از افراد سلب کنند. بلکه با نظر به وظایف ذاتی حکومت که یکی از آنها فراهم آوردن بستری برای سیر استکمالی انسانهاست، اعطاء آزادی به افراد جزئی از وظایف حکومت محسوب میگردد، چرا که «آزادی» انسان خود یکی از لوازم این سیر است.

همچنین حقیقت آزادی ماهیتی اکتسابی نیز دارد به این بیان که، هر انسان عاقل و آگاه باید نسبت به حقوق خویش از جمله حق آزادی آگاهی لازم را داشته باشد و آن را مطالبه کند. آزادی انسان ها از برنامه های مهم اسلام و یکی از اهداف بلند انبیاء الهی بوده است.

و نیز حقیقتی آموختنی به شمار میآید. به این معنا که دارای آداب و فرهنگی است و نیاز به آموزش و فراگرفتن دارد. در واقع این بخش مهمترین بُعد آزادی است. مادامی که فرهنگ و آداب آزادی در جامعهای به فعلیت نرسد مطالبه آزادی یا شکل نخواهد گرفت و یا به نحو صحیح ظهور نمییابد. در نتیجه گوهر آزادی در آن جامعه یا معدوم میماند که ثمره معدومیت آزادی چیزی جزء موجودیت دیکتاتوری نیست، و یا به نحو توحش در قالب آزادی شکل خواهد گرفت که محصول آن چیزی جزء فساد، از بین رفتن عدالت، تنازل انسانیت و از میان رفتن سیر استکمالی در آن جامعه نیست. بدیهی است که مقدمه ظهور و بروز فرهنگ آزادی، معرفت و شناخت نسبت به خدا، انسان، جهان و نیز به حقیقت و ماهیت آزادی، لوازم و قلمرو آن است. در واقع نوع بینش و جهانبینی ما تعیین کننده ماهیت تعریف ما از مفهوم آزادی و لوازم آن است.

تحریف آزادی

آیا آزادی قابلیت تحریف دارد؟ پیامدهای تحریف آزادی چیست؟ در اینکه مفهوم آزادی همانند مفاهیم و ارزش های دیگر قابلیت تحریف دارد تردیدی نیست. یکی از تحریف هایی که در آزادی بوجود می آورند وارد کردن هرج و مرج به دایره معنایی آزادی است. به این معنا که با سوء استفاده از جهل مردم نسبت به فرهنگ آزادی و با ایجاد هرج و مرج به نام آزادی، مردم را نسبت به این مفهوم بدبین و در تقدیس آن تردید وارد کرده تا بدانجا که این باور غلط در اذهان شکل گیرد که برای فرار از وضع موجود و هرج و مرج و نابسامانی ناگزیرند از رجوع به یک استبداد قدرتمند.(برای مطالعه بیشتر ر.ک: بیانات مقام معظم رهبری در مورخ؛ 9/12/1379)

از دیگر تحریفات آزادی حمله به مقدسات و ارزش های جامعه است که با ژست های منورالفکری از جمله آزادی بیان و آزادی قلم صورت می گیرد. جریان های منورالفکری و قلم به دستان منتسب به آنها که در تناقضی آشکار بین اصول مدعایی خویش همچون احترام به عقاید مختلف، آزادی اندیشه، حقوق شهروندی ... و عملکردشان به سر میبرند در حالی داعیه احترام به عقاید و آرای گوناگون و مخالف را دارند که بارها به عقاید مسلم اکثریت مطلق هم وطنان خویش بلکه همه شیعیان تعرض کرده اند. در مسلک اینان هر نوع اهانت به مقدسات و ارزش ها و آرمان های ملت در حیطه آزادی اندیشه و آزادی بیان تفسیر و توجیه می شود؛ اما هرگونه مخالفت با آرای آنان و نقدشان مساوی است با تحجر و واپسگرائی! اینان درحالی شعار «زنده باد مخالف من» سر میدهند، که آزادی را جادهای یک طرفه و اختصاصی به خویش و افکارشان میدانند و شعار «زنده باد مخالف من» به شرط بسته بودن دهان مخالفان است!

در واقع اینگونه رفتارهای متناقض خود تحریف آزادی و تفسیر آن در راستای اهداف و امیال شخصی و حزبی است که متمسکان این سلوک از آزادی به مثابه ابزاری در راستای مشروعیت بخشیدن به هتک و تعرضاتشان و نیز چماقی بر سر منتقدانشان بهره می جویند.

از دیگر مصادیق تحریف آزادی میتوان به قائله «حجاب اجباری» اشاره کرد. در اینجا نیز «آزادی» دست مایه ای است در تحقق بیبند و باری و نقض شئونات اسلامی و اجتماعی، که با تحریف و توسعه نامعقول معنایی آن و تسری دادن مفهوم آن به بیبند و باری و رفتارهای خلاف عرف، مذهب و قوانین کشور صورت میپذیرد. چگونه میتوان حجاب اختیاری را پذیرفت در حالی که نقض فاحش یک دستور و واجب دینی و قانونی است. لازمه این اختیاری دانستن حجاب، سرایت اختیار در همه قوانین و همه واجبات دینی است و ثمرهای جزء هرج و مرج، لغویت در وضع قوانین الزام آور و لغویت در امر شارع و قانون گذار با توجه به علم به الزامی بودن بسیاری از قوانینش از جمله حجاب ندارد. به دیگر سخن، با پذیرش اختیاری بودن حجاب باید اختیاری بودن تمامی واجبات دینی و تمامی قوانین الزام آور حقوقی و اجتماعی را نیز پذیرفت چراکه پذیرش اختیاری بودن یکی و نپذیرفتن اختیاری بودن دیگری ترجیح بلامرجح است. اگر با وجود مناط الزامی بودن در حوزه حجاب رأی به اختیار دهیم، چرا نتوان این اختیار را در دیگر حوزه های الزام آور همانند قوانین راهنمایی و رانندگی، قوانین حقوقی و... نیز تسری داد، و اگر آنجا نمی توان حکم به اختیار کرد چگونه اینجا می توان چنین حکم کرد؟!/۸۴۱/ی۷۰۲/س

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۳ + ۲
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۳/۲ - ۱۳:۴۹
برکات اجتماعی روزه
روزه و روزه داری در کنار آثار و برکات اخلاقی و تربیتی، دارای آثار و برکات اجتماعی نیز هست که مهم ترین آن درس مساوات و برابری است.
۱۳۹۷/۳/۲ - ۱۲:۱۰
حجت الاسلام گواهی تأکید کرد؛
"اعتماد اجتماعی" سرمایه تبلیغی حوزویان
رییس سازمان بسیج طلاب و روحانیون کشور نخستین ویژگی یک مبلغ دینی را «جلب اعتماد عمومی و اجتماعی» دانست و گفت: مردم باید باور کنند که روحانیت امین و محرم اسرار آن ها است.
۱۳۹۷/۲/۳۱ - ۱۶:۳۲
یادداشت؛
تعهدات اجتماعی از روغن نجس تا "روغن پالم"
چطور عدّه اي در گذشته آنقدر به جزئيات دقّت داشتند و بحث معامله و استفاده روغن نجس، برای استفاده غیرغذایی را نزد فقها می بردند تا تکلیفش روشن شود، امّا امروزه عده ای محصولات لبنیاتی را از پالم پر کردند...
۱۳۹۷/۲/۳۰ - ۱۹:۳۴
حجت الاسلام موسوی:
"انتظار منفعل" تمدن ساز نیست
پژوهشگر حوزه علمیه قم با اشاره به اینکه انتظار منفعل هیچ گونه زمینه ای برای ایجاد تمدن اسلامی فراهم نمی کند، گفت: در نقطه مقابل انتظار فعال مثبت باید گفت هنگامی که انتظار فعالِ منفی باشد با پدیده ای ب...
۱۳۹۷/۲/۲۴ - ۱۹:۳۶
یادداشت؛
حجاب؛ امان اجتماعی
نفس آدمی دریایی از خواستنی‌ ها و تمایلات است. زمانی‌ که‌ به چیزی رغبت پیدا کند همانند دریا، طوفانی می ‌شود.
۱۳۹۷/۲/۲۴ - ۱۸:۳۹
یادداشت؛
سلبریتی ما، سلبریتی آنها
سلبریتی های هالیوودی و آمریکایی با وجود فالوئرهای زیاد و طرفدارانی که منتظر پست ها و استوری های آنان هستند، خصوصیات فردی بعضا عجیبی دارند.
۱۳۹۷/۲/۲۳ - ۱۲:۴۷
بد نگوییم به مهتاب اگر "بیکاریم"
خلاصه با نمره‌هایی ناپلئونی مدرک کارشناسی را می‌گیرد درحالی‌که نه از رشته‌اش چیزی حالی‌اش هست، نه رفته مهارتی یادگرفته، نه با استادی لینک شده که دستش را بگیرد.
۱۳۹۷/۲/۲۲ - ۲۲:۲۳
مدیر موسسه انفاق و تبلیغ امام زمان:
کسی که منتظر مصلح است باید صالح باشد
حجت الاسلام زنگنه گفت: اخلاق علمی و مبنایی و اخلاق رفتاری، هم در دوره غیبت و هم در دوره ظهور حرف اول را می زند.
۱۳۹۷/۲/۲۲ - ۱۷:۳۹
روشنفکری در ایران(۱۶)
چرا بیشتر روشنفکران ایرانی پرورش یافته غرب و مستخدمین افکار آن هستند
حجت الاسلام والمسلمین مریجی گفت: جبهه ملی اگرچه در ظاهر تمایلات غیر استعماری و ناسیونالیستی داشت، اما هیچ گاه به مقابله با مظاهر داخلی وابستگی و عناصر وابسته به بیگانگان نپرداخت.
۱۳۹۷/۲/۱۹ - ۱۴:۴۴
نظر قهرمان تیراندازی آسیا درباره"به وقت شام"
بازیکن رشته تیراندازی تیم ملی بانوان بعد از تماشای «به وقت شام» گفت: داعش نه تنها با مسلمانان بلکه با انسانیت مشکل دارد و تک تک لحظات این فیلم از صحنه های بتاثیرگذاری تشکیل شده که موجب ماندگاری آن شد...
۱۳۹۷/۲/۱۷ - ۲۲:۰۷
قلدر بی شاخ و دم؛
یادداشت | خان رؤيايي
رضاخانِ پالانيِ ميرپنجِ سپه‌سالارِ پهلوي فقط براي مردم ايران قلدر بود و در مقابل بيگانگان گربه دست آموزي بود كه به هر طريق كه مي‌خواستند او را مي‌رقصاندند.
۱۳۹۷/۲/۱۷ - ۱۹:۳۹
گزارش رسا از نشست علمی صلح عادلانه؛
"صلح" از ارزش تا ضد ارزش | جایگاه "امنیت متعالیه"
چیزی که سازمان ملل با حق وتو مشخص کرده عادلانه نیست چراکه همه کشورهای اسلامی یک حق وتو هم ندارند، بنابراین ساختار سازمان ملل هم عادلانه تنظیم نشده است.
۱۳۹۷/۲/۱۷ - ۰۳:۲۰
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی:
تحقق "دولت اسلامی" با رانت و ربا امکان ناپذیر است
حجت الاسلام موسوی نسب کرمانی گفت: دولت اسلامی زمانی محقق می شود که دولتمردان جلوی مفاسدی همچون رانت ها، رشوه ها، اختلاس ها، رباخواری ها و غیره را که در حال وارد آوردن ضربات شدید به پیکره دین و دینداری...
۱۳۹۷/۲/۱۷ - ۰۲:۲۵
یادداشت | "همسرگزینی" به سبکی بدتر از هفتاد سال پیش
یکی از گونه‌های مرسوم که نه‌چندان سنتی است و نه بیش‌ از حد مدرن، این است که دختر و پسر همدیگر را در جایی مثل محل کار، دانشگاه، مجالس خانوادگی یا دوستانه و... می‌بینند و می‌پسندند.
۱۳۹۷/۲/۱۶ - ۲۲:۴۶
پژوهشگر حوزه علمیه قم تأکید کرد؛
"صداقت دولت"بهترین راهکار عقب راندن استکبار و جلب حمایت مردم
حجت الاسلام مرتضوی هشترودی گفت: اگر دولت و ملت به یکدیگر اعتماد متقابل داشته باشند، بی تردید این اعتماد موجب حمایت مستحکم شده و همین مسأله دشمن را به عقب نشینی وادار خواهد کرد.
۱۳۹۷/۲/۱۶ - ۲۲:۲۰
یادداشت | فرهنگ آزادی
واژه آزادی هر تعریفی داشته باشد برای اینکه بروز و ظهور یابد، در هر سطحی که باشد، محدود می شود. انسان آزاد آفریده می شود، اما در برخورد با محیط، خانواده، جامعه، دولت و دین از آزادی اش به شکل محسوسی کاس...
۱۳۹۷/۲/۱۵ - ۱۳:۲۲
استحاله انقلاب؛
یادداشت | انقلاب مستضعفان آماج حملات مسئولان تجمل گرا
وقتی تفریحگاه برخی مسئولان نظام همان تفرحیگاه‌های پهلوی و لباس و خودرو و مهمانی های برخی ها همچون دوران پهلوی شود، آن وقت انحراف بزرگ و استحاله انقلاب مستضعفان آغاز می شود.
۱۳۹۷/۲/۱۵ - ۱۲:۴۷
یادداشت | مسؤولان سد راه تحقق دولت اسلامی نباشند
برخی مدیران، سد راه دولت اسلامی هستند؛ در این میان نیازمند عزمی انقلابی برای تغییر رویه مدیریتی و تلاش در جهت ورود افرادی معتقد به مبانی انقلاب و متعهد هستیم.
۱۳۹۷/۲/۱۳ - ۲۲:۵۸
استاد جامعه الزهرا تبیین کرد؛
حضور زنان در ورزشگاه مردانه و حواشی آن
استاد حوزه علمیه خواهران با بیان اینکه دولت در حالی از حضور زنان در ورزشگاه‌های مردانه سخن می‌گوید که مسابقات ورزشی بانوان بدون تماشاگر برگزار می‌شود، گفت: برگزاری مسابقات متنوع ورزشی ویژه بانوان، حضو...
۱۳۹۷/۲/۱۳ - ۲۲:۱۹
مدیرکل ورزش و جوانان استان قم:
جشنواره ملی جوانان مدافع حرم برگزار می شود
عابدی از برگزاری جشنواره ملی جوانان مدافع حرم خبر داد و گفت: همه علاقه مندان می توانند آثار خود را اعم از مقاله، فیلم، عکس، انیمیشن، کلیپ و غیره برای نخستین کنگره ملی جوانان مدافع حرم ارسال کنند.