Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - بررسی ابعاد گوناگون فتنه در نهج البلاغه
سه شنبه ۱ آیان ۱۳۹۷ Tuesday, October 23, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱۰/۱۲ - ۱۹:۲۸
شناسه خبر: ۵۴۵۸۴۵
 
بررسی ابعاد گوناگون فتنه در نهج البلاغه
علی (ع) یکی از سیاست های جبهه فتنه را بازگشت جامعه دینی به فرهنگ غیر دینی و جاهلی معرفی می کند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، با توجه به ایجاد آشوب های خیابانی در چند روز گذشته در برخی شهرهای کشور و سوء استفاده دشمنان قسم خورده این انقلاب با حمایت از برخی آشوبگران و فتنه آفرینان، در نوشته پیش رو به مسئله مهم فتنه در نهج البلاغه پرداخته شده است. مسئله ای که بارها به صورت های گوناگون در زمان ایشان به پا شد و حضرت علی (ع) با بصیرت الهی خود چشم همه فتنه ها را کور کرده، جامعه اسلامی را از مشکلات و نتایج زیان بار انها نجات داد. بنابراین در این نوشته به معنای فتنه و ویزگی های فتنه و فتنه گران و در نوشته بعدی به عوامل برون رفت از فتنه پرداخته ایم.

معنای فتنه

فتنه از در لغت به معنای امتحان و آزمایش است. وقتی انسان بر سر دو راهی قرار می گیرد و باید بین این دو یکی را برگزیند در واقع در امتحان قرار گرفته است. این انتخاب باید بر اساس شناخت صحیح انجام یافته و بعد با اراده قوی راه و مسیر انتخاب شده طی گردد. این ابتلائات گاه در حوزه مسایل فردی است و گاهی در حوزه مسایل اجتماعی. در مسایل سیاسی و اجتماعی نیز گاه دو مسیر بر سر راه آدمی و جامعه قرار می گیرد که باید بر اساس معیارهای دقیق و شناخت صحیح یکی از راه ها انتخاب گردد. آزمایش های سیاسی و اجتماعی را فتنه به معنای خاص می توان دانست.
امام علی (ع) در یکی از خطب خود در نهج البلاغه می فرمایند:
«آنگاه که خداوند آیه «احسب الناس ان یترکوا ان یقولوا ءامنا و هم لا یفتنون»؛ آیا مردم گمان کردند چون که گفتند ایمان آوردیم، بدون فتنه و آزمایش رها می شوند(عنکبوت\2) را نازل کرد، دانستم که تا پیامبر در میان ماست ازمایش نمی گردیم. پرسیدم: ای رسول خدا! این آزمایش و فتنه کدام است که خدا شما را به آن آگاهی داده است؟ فرمود: ای علی! پس از من امّت اسلامی به فتنه و آزمون دچار می گردد.»(خطبه 156)
همچنین علی (ع) در کلامی سختی، خطرآفرینی و شکنندگی فتنه را برای جامعه دینی و اسلامی روشن ساخته، می فرمایند:
«فتنه ای سربرآورد که سخت لرزاننده، در هم کوبنده و نابود کننده است که قلب هایی پس از استواری می لغزند و مردانی پس از درستی و سلامت گمراه می گردند و افکار و اندیشه ها به هنگام هجوم این فتنه ها پراکنده و عقاید پس از آشکار شدنشان به شک و تردید دچار می گردد. آن کس که به مقابله با فتنه ها برخیزد کمرش را می شکند و کسی که در فرونشاندن آن تلاش می کند، او را در هم می کوبد."(خطبه 151)

ویزگی های فتنه و فتنه گران

از راه های شناخت فتنه، شناخت ویژگی ها و خصوصیات فتنه و فتنه گران است که ابعاد و زوایای مختلف فتنه را برای ما هویدا می سازد. حضرت امیر (ع)، در بخش های مختلفی از خطبه ها، نامه ها و کلمات قصارشان در نهج البلاغه ویزگی های فتنه و فتنه گران را مشخص نموده اند که در ادامه به آنها می پردازیم:

* رجوع به عصر جاهلیت و ارزشهای جاهلی

از ویژگی های فتنه، بازگشت از معیارها، ارزش ها و اصول اسلامی و ایمانی به معیارها ، ارزش ها و اصول غیر دینی و ایمانی است که در یک کلام
می توان آن را "ارزش های جاهلی" و رجعت به "عصر جاهلیت"  نامید. کسانی که در دام فتنه افتاده و صید فتنه گران می شوند به تدریج از آرمان ها و اصول اسلامی و دینی خود فاصله می گیرند و زمینه سلطه تفکرات و فرهنگ غیر ایمانی و اسلامی متناسب با زمانه خویش را بر جامعه دینی فراهم می آورند.
علی (ع) یکی از سیاست های جبهه فتنه را همین بازگشت جامعه دینی به فرهنگ غیر دینی و جاهلی معرفی می کند. علی (ع) در نامه ای به معاویه که سردمدار این سیاست بود، می نویسد:
«ای معاویه! گروه بسیاری از مردم را به هلاکت کشاندی و با گمراهی خود فریبشان دادی و در موج سرکش دریای جهالت غرقشان کردی که تاریکیها آنان را فراگرفت و در امواج شبهات غوطه ور گردیدند که از راه حق به بیراهه افتادند و به دوران جاهلیّت گذشتگانشان روی آوردند و به ویژگی های جاهلی خاندانشان نازیدند.»(نامه 32)

*تخریب پایه های دین و اصول و ارزش های دینی

امام علی (ع)در کلمات گوناگون به این موضوع می پردازند. حضرت در جایی فتنه را باعث تخریب نشانه های دین (خطبه 151) و در جای دیگر آغاز فتنه ها را بر اساس بدعت گذاری در احکام آسمانی و سیطره آرمان ها، اصول و ارزش هایی که با قرآن در تضاد است، معرفی می نماید.(خطبه 50)

نکته جالب توجه در اینجا این است که جبهه فتنه برای ضربه به اصول و ارزش های اصلی و اصیل دینی، خود را به لباس دین و ایمان در می آورد تا در جامعه دینی مورد پذیرش قرار گرفته و بتواند در این جامعه با اغوای افراد، یارگیری کند. امام (ع)در خطبه 151 نهج البلاغه پس از تشریح ابعاد مختلف فتنه، در چگونگی یارگیری فتنه گران می فرمایند: «با سوگندها افراد را می فریبند و با تظاهر به ایمان آنها را گمراه می کنند.»(خطبه 151)

*در هم آمیختگی حق و باطل

در فتنه، حق و باطل در هم آمیخته می شود و به وضوح چهره باطل فتنه گر مشخص نیست. در این فضاست که فتنه گران می توانند به گمراهی انسان های بی بینش و کم بینش دست یابند و از آنان یارگیری کنند؛ از این رو بهترین موقعیت برای فتنه گران چنین موقعیتی است و آنان خود به تداوم این فضا و مشتبه بودن چهره حقیقی حق و باطل کمک می کنند. امام علی (ع)در سال 38 ق در خطبه ای که پس از فتنه نهروان ایراد فرمودند، به این مسأله چنین اشاره می کنند:
«فتنه ها آن گاه که روی آورند با حق شباهت دارند و چون پشت کنند حقیقت چنانچه هست نشان داده می شود. فتنه ها چون می آیند شناخته نمی شوند و چون می گذرند شناخته می شوند.»(خطبه93)
ایشان در جای دیگر در اهمیّت این موضوع و در تأثیرگذاری درهم آمیختگی حق و باطل در گمراهی و اغوای افراد گوناگون چنین می فرمایند:
«اگر باطل با حق مخلوط نمی شد، حق بر طالبان حق پوشیده نمی ماند و اگر حق از باطل جدا و خالص می گشت، زبان دشمنان قطع می گردید. امّا قسمتی از حق و قسمتی از باطل را می گیرند و به هم می آمیزند؛ آنجاست که شیطان بر دوستان خود چیره می گردد و تنها آنان که مشمول لطف و رحمت پروردگارند نجات خواهند یافت.»(خطبه 50)

*دنیاطلبی و هواپرستی

از مسایلی که موجب ایجاد فتنه در جامعه دینی می گردد، دنیاطلبی و هواپرستی فتنه گران و اصحاب فتنه است. در واقع، برخی برای دستیابی به منافع و مقامات دنیوی و ارضای هوا و هوس خویش به فتنه انگیزی می پردازند.
امام علی (ع)در خطبه 50 نهج البلاغه که پس از پایان فتنه صفین و حکمیّت ایراد شده، آغاز پدید آمدن فتنه ها را هواپرستی می داند.(خطبه (50)
روزی مغیره با عمار بر سر مسایلی به بحث و جدل پرداخت. امام علی (ع)وقتی این صحنه را مشاهده کردند، عمار را از این کار بازداشته و در توصیف شخصیت مغیره فرمودند:«مغیره را رها کن، زیرا او از دین به مقداری که او را به دنیا نزدیک کند برگرفته و به عمد حقایق را بر خود پوشیده داشته تا شبهات را بهانه لغزش هایش قرار دهد.»(حکمت 405)

*شک و جهالت

جریان فتنه با درهم آمیختن حق و باطل، ظاهرسازی و تظاهر به دین و اصول انسانی، ذهن ها را دچار شک و تردید می سازد و از این شک و تردید برای نقویت جبهه خود و تضعیف جبهه حق بهره می برد. امام علی (ع)در کلمات خویش به این حربه فتنه و فتنه گران اشاره می کند و فتنه را موجب از بین رفتن یقین (خطبه 151) و سبب به وجود آمدن شک و تردید در افکار و عقاید می خواند.(همان) از منظر علی (ع)، از این مسیر افرادی از جامعه دینی ریزش کرده، از جبهه حق جدا شده و به جبهه باطل می پیوندند.(همان)
همچنین امام علی (ع)جریان فتنه را کاهنده حکمت و دانش و خردورزی می داند (همان) و در فتنه ها جاهلان و عقل های سست و افکار سفیهانه را "نشانه ای برای تیرانداز و لقمه ای برای خورنده و صیدی برای صیاد" فتنه گر معرفی می نماید.(خطبه 14)

*ستمگری و اخلاق فاسد

امام علی (ع)از جمله ویژگی هایی که برای جریان فتنه و فتنه گران بر می شمارد، ستمگری آنان و وجود اخلاقیات پست و فاسد در این جریان است. ستمگری و خوی ظالمانه جریان فتنه، حتی از ریختن خون انسان های بیگناه برای رسیدن به اهداف دنیوی ابایی ندارد.
امام علی (ع)در خطبه ای که در سال 36 ه.ق پس از جنگ جمل در مسجد جامع بصره ایراد فرمودند، یکی از خصوصیات ناکثین و مردم بصره که به یاری آنان پرداختند را "اخلاق پست" آنان می داند.(خطبه 13) و در جای دیگر آنان را گروهی "سرکش و ستمگر" می داند که دل هایشان از "خشم و کینه" آکنده است.(خطبه 22)

*بهانه تراشی

از ویژگی های جریان فتنه، بهانه تراشی برای توجیه فتنه گری خودشان است. فتنه گران از اموری که مورد پسند عامه جامعه دینی به عنوان اصلی صحیح و مشروع است استفاده کرده و آن را علم می کنند تا با توجیه فتنه گریشان، از میان آحاد مردم یارگیری نمایند.
امام علی (ع)در خطبه ای که پیش از جنگ جمل ایراد فرمودند، اینگونه به بهانه تراشی اصحاب جمل پاسخ دادند:
«آگاه باشید که همانا شیطان حزب و یارانش را بسیج کرده و سپاه خود را از هر سو فراهم آورده است تا بار دیگر ستم را به جای خود نشاند و باطل را به جایگاه خویش پایدار سازد. سوگند به خدا، ناکثین هیچ گناهی از من سراغ ندارند و انصاف را بین من و خودشان رعایت نکردند. آن ها حقی را می طلبند که خود ترک کردند و انتقام خونی را می خواهند که خود ریختند. اگر شریک آن ها بودم پس آن ها نیز در این خونریزی سهم دارند و اگر تنها خودشان خون عثمان را ریختند، پس کیفر مخصوص آنهاست. مهمترین دلیل آنها به زیان خودشان است. می خواهند از پستان مادری شیر بدوشند که خشکیده، بدعتی را زنده می کنند که مدّت هاست مرده.»/
۹۲۵/ ت ۳۰۳/ش


منبع:http://rasekhoon.net(نقل با تصرف در متن)








 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۴ + ۱۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۱۹:۳۸
ایجاد سامانه جدید «صدور مجوز چاپ و نشر کتاب»
دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سامانه جدیدی را به منظور در دسترس ناشران قرار داده است.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۱۹:۳۷
با تجلیل از کتاب برتر؛
دومین همایش ملی خیر ماندگار برگزار می‌شود
دومین همایش ملی خیر ماندگار برگزار و در این جشنواره از کتاب منتخب با عنوان «مطالعات امور خیر ـ ترویج دانش خیر» تقدیر می‌شود.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۱۹:۳۳
رئیس مرکز فرهنگ اسلامی فرانکفورت مطرح کرد؛
تاسیس انتشارات و مرکز توزیع کتاب در آلمان
حجت الاسلام خلیل‌زاده،‌ حضور نمایندگان نشر ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۱۸ را کیفی‌تر از دوره‌های قبل ارزیابی و بر لزوم ایجاد مرکز ویژه توزیع کتاب‌های ایرانی در آلمان تاکید کرد.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۱۹:۳۰
در برنامه «شب روایت» مطرح شد؛
منت به سر نشر دنیا می‌گذاریم!/ از ما روایت ایرانی می‌خواهند
مدیر آژانس ادبی و ترجمۀ پل در برنامه «شب روایت» گفت: خارجی‌ها در کتاب‌های ما به دنبال ادبیات بومی، پایداری و مفاهیم ضداستکباری می‌گردند. ما منت به سر دنیا می‌گذاریم که این روحیه را به آنها ارائه می‌د...
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۰۸:۱۸
ناگفته‌هایی درباره صدام از زبان پزشک مخصوصش
علاء بشیر در کتاب «خاطرات پزشک مخصوص صدام» قصد داشت تصویری نزدیک‌تر به واقعیت از برهه اسف‌بار تاریخ عراق را به نسل آینده منتقل کند.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۰۸:۱۳
در سومین سالگرد شهید مدافع حرم؛ مصطفی صدرزاده:
انتشار کتاب «در مکتب مصطفی»
در سومین سالگرد شهید مدافع حرم «مصطفی صدرزاده»، کتاب «در مکتب مصطفی»؛ الگوی تربیت نیروی انسانی در تشکل‌های مردمی توسط انتشارات «مجله راه» منتشر شد.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۰۷:۳۷
تمدید ارسال اثر به جشنواره «کتاب و رسانه»
مهلت ارسال اثر به هفدهمین دوره جشنواره کتاب و رسانه تا چهارم آبان‌ماه تمدید شد.
۱۳۹۷/۷/۲۹ - ۰۷:۲۸
نقد کتاب «درباره نظام دانش»
نشست نقد و بررسی کتاب «درباره نظام دانش» به همت پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی در دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌شود.
۱۳۹۷/۷/۲۷ - ۱۶:۳۵
کتاب «کوچه پس‌کوچه‌های روزمرگی» راهی بازار نشر شد
کتاب «کوچه پس‌کوچه‌های روزمرگی» دربردارنده ۶۰ یادداشت است که نویسنده آن را در ۶ سال اخیر نوشته شده‌اند.
۱۳۹۷/۷/۲۷ - ۱۶:۳۲
شرکت ۵۰۰ فرد و نهاد در جشنواره تقدیر از مروجان کتابخوانی
مرحله اولیه داوری پنجمین دوره تقدیر از مروجان کتابخوانی با حضور شرکت ۵۰۰ فرد و نهاد در این جشنواره آغاز شد.
۱۳۹۷/۷/۲۷ - ۱۶:۲۸
انتشار کتاب «صلح بخشش و رضایت در آیینه قرآن و روایات»
انتشارات دارالحدیث کتاب «صلح بخشش و رضایت (صبر) در آیینه قران و روایات» برگرفته از میزان الحکمه را در تابستان ۹۷ منتشر کرد.
۱۳۹۷/۷/۲۶ - ۰۵:۴۵
حجت‌الاسلام صادقی آرمان:
غلبه بر دستگاه تبلیغاتی غرب آرمان ما در جریان حماسه اربعین است
مدیر سابق کتابخانه آستان مقدس با اشاره به هدف اربعین در نگاه رهبری گفت: آرمان ما درباره‌ی اربعین این است که بزرگ‌ترین راهپیمایی عالم را به بزرگ‌ترین تجمع عالم تبدیل کنیم.
۱۳۹۷/۷/۲۶ - ۰۵:۳۵
در قالب کتابخوان همراه پژوهان؛
نسخه الکترونیکی کتاب «مکاتب فقهی» منتشر شد
این کتاب نوشته محمدحسن ربانی است که در دانشگاه علوم اسلامی رضوی تهیه شده و در انتشارات این دانشگاه به چاپ رسیده است.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۱۴:۲۳
کتابی درباره شهید محمد اسلام‌نسب؛
«ستاره سهیل»
سردار شهید محمد اسلام‌نسب در تاریخ چهارم دی‌ماه ۱۳۶۵ در منطقه شلمچه و در جریان عملیات کربلای ۴، فرماندهی گردان امام رضا (ع) را برعهده داشت.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۲۹
برشی از کتاب «مکاتب صهیونیستی»(۲۱)؛
ناسیونالیسم و اسلام‌ستیزی در رژیم پهلوی
تلاش ناسیونالیسم در دوره رضاشاه، برای جایگزین کردن لغات فارسی به‌جای عربی شکست خورد و سعی ملی‌گرایان برای القای این تفکر غلط که اسلام موجب عقب‌ماندگی ایران است، از همین توهمات شیطانی سرچشمه می‌گیرد.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۲۵
رونمایی از دانشنامه حافظ در دانشگاه شهید بهشتی
مراسم بزرگداشت یادروز حافظ و رونمایی از دانشنامه حافظ با حضور جمعی از اساتید ادبیات فارسی و مسؤولان فرهنگی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌شود.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۲۲
انتشار کتاب «روش‌شناسی تدوین اسناد ملی فناوری‌های راهبردی»
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در این کتاب بررسی روش‌‌شناسی تدوین اسناد ملی فناوری‌های راهبردی پرداخته‌ است.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۱۹
برشی از کتاب «مکاتب صهیونیستی»(۲۲)؛
بررسی تفکر ناسیونالیستی از دیدگاه اسلام
بی‌شک اسلام ملّی گرایی اگر به معنای علاقه به ملت و تلاش برای عمران و آبادانی وطن و حفظ آن باشد، نه‌تنها مذموم نمی‌شمارد، بلکه آن را عملی ارزشمند و شایسته می‌داند.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۱۷
«ادبیات دینی؛ چیستی، اصول و عناصر» بررسی می‌شود
نشست «ادبیات دینی؛ چیستی، اصول و عناصر»، با سخنرانی سیدعلی‌محمد رفیعی در تهران برگزار می‌شود.
۱۳۹۷/۷/۲۵ - ۰۸:۱۵
در قالب کتابخوان همراه پژوهان؛
انتشار نسخه الکترونیکی کتاب «مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن»
این کتاب نوشته حسین علوی مهر است که در جامعه المصطفی العالمیه تهیه شده و در انتشارات مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص) به چاپ رسیده است.