یکشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۶ Sunday, January 21, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱۰/۱۲ - ۱۹:۲۸
شناسه خبر: ۵۴۵۸۴۵
 
بررسی ابعاد گوناگون فتنه در نهج البلاغه
علی (ع) یکی از سیاست های جبهه فتنه را بازگشت جامعه دینی به فرهنگ غیر دینی و جاهلی معرفی می کند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، با توجه به ایجاد آشوب های خیابانی در چند روز گذشته در برخی شهرهای کشور و سوء استفاده دشمنان قسم خورده این انقلاب با حمایت از برخی آشوبگران و فتنه آفرینان، در نوشته پیش رو به مسئله مهم فتنه در نهج البلاغه پرداخته شده است. مسئله ای که بارها به صورت های گوناگون در زمان ایشان به پا شد و حضرت علی (ع) با بصیرت الهی خود چشم همه فتنه ها را کور کرده، جامعه اسلامی را از مشکلات و نتایج زیان بار انها نجات داد. بنابراین در این نوشته به معنای فتنه و ویزگی های فتنه و فتنه گران و در نوشته بعدی به عوامل برون رفت از فتنه پرداخته ایم.

معنای فتنه

فتنه از در لغت به معنای امتحان و آزمایش است. وقتی انسان بر سر دو راهی قرار می گیرد و باید بین این دو یکی را برگزیند در واقع در امتحان قرار گرفته است. این انتخاب باید بر اساس شناخت صحیح انجام یافته و بعد با اراده قوی راه و مسیر انتخاب شده طی گردد. این ابتلائات گاه در حوزه مسایل فردی است و گاهی در حوزه مسایل اجتماعی. در مسایل سیاسی و اجتماعی نیز گاه دو مسیر بر سر راه آدمی و جامعه قرار می گیرد که باید بر اساس معیارهای دقیق و شناخت صحیح یکی از راه ها انتخاب گردد. آزمایش های سیاسی و اجتماعی را فتنه به معنای خاص می توان دانست.
امام علی (ع) در یکی از خطب خود در نهج البلاغه می فرمایند:
«آنگاه که خداوند آیه «احسب الناس ان یترکوا ان یقولوا ءامنا و هم لا یفتنون»؛ آیا مردم گمان کردند چون که گفتند ایمان آوردیم، بدون فتنه و آزمایش رها می شوند(عنکبوت\2) را نازل کرد، دانستم که تا پیامبر در میان ماست ازمایش نمی گردیم. پرسیدم: ای رسول خدا! این آزمایش و فتنه کدام است که خدا شما را به آن آگاهی داده است؟ فرمود: ای علی! پس از من امّت اسلامی به فتنه و آزمون دچار می گردد.»(خطبه 156)
همچنین علی (ع) در کلامی سختی، خطرآفرینی و شکنندگی فتنه را برای جامعه دینی و اسلامی روشن ساخته، می فرمایند:
«فتنه ای سربرآورد که سخت لرزاننده، در هم کوبنده و نابود کننده است که قلب هایی پس از استواری می لغزند و مردانی پس از درستی و سلامت گمراه می گردند و افکار و اندیشه ها به هنگام هجوم این فتنه ها پراکنده و عقاید پس از آشکار شدنشان به شک و تردید دچار می گردد. آن کس که به مقابله با فتنه ها برخیزد کمرش را می شکند و کسی که در فرونشاندن آن تلاش می کند، او را در هم می کوبد."(خطبه 151)

ویزگی های فتنه و فتنه گران

از راه های شناخت فتنه، شناخت ویژگی ها و خصوصیات فتنه و فتنه گران است که ابعاد و زوایای مختلف فتنه را برای ما هویدا می سازد. حضرت امیر (ع)، در بخش های مختلفی از خطبه ها، نامه ها و کلمات قصارشان در نهج البلاغه ویزگی های فتنه و فتنه گران را مشخص نموده اند که در ادامه به آنها می پردازیم:

* رجوع به عصر جاهلیت و ارزشهای جاهلی

از ویژگی های فتنه، بازگشت از معیارها، ارزش ها و اصول اسلامی و ایمانی به معیارها ، ارزش ها و اصول غیر دینی و ایمانی است که در یک کلام
می توان آن را "ارزش های جاهلی" و رجعت به "عصر جاهلیت"  نامید. کسانی که در دام فتنه افتاده و صید فتنه گران می شوند به تدریج از آرمان ها و اصول اسلامی و دینی خود فاصله می گیرند و زمینه سلطه تفکرات و فرهنگ غیر ایمانی و اسلامی متناسب با زمانه خویش را بر جامعه دینی فراهم می آورند.
علی (ع) یکی از سیاست های جبهه فتنه را همین بازگشت جامعه دینی به فرهنگ غیر دینی و جاهلی معرفی می کند. علی (ع) در نامه ای به معاویه که سردمدار این سیاست بود، می نویسد:
«ای معاویه! گروه بسیاری از مردم را به هلاکت کشاندی و با گمراهی خود فریبشان دادی و در موج سرکش دریای جهالت غرقشان کردی که تاریکیها آنان را فراگرفت و در امواج شبهات غوطه ور گردیدند که از راه حق به بیراهه افتادند و به دوران جاهلیّت گذشتگانشان روی آوردند و به ویژگی های جاهلی خاندانشان نازیدند.»(نامه 32)

*تخریب پایه های دین و اصول و ارزش های دینی

امام علی (ع)در کلمات گوناگون به این موضوع می پردازند. حضرت در جایی فتنه را باعث تخریب نشانه های دین (خطبه 151) و در جای دیگر آغاز فتنه ها را بر اساس بدعت گذاری در احکام آسمانی و سیطره آرمان ها، اصول و ارزش هایی که با قرآن در تضاد است، معرفی می نماید.(خطبه 50)

نکته جالب توجه در اینجا این است که جبهه فتنه برای ضربه به اصول و ارزش های اصلی و اصیل دینی، خود را به لباس دین و ایمان در می آورد تا در جامعه دینی مورد پذیرش قرار گرفته و بتواند در این جامعه با اغوای افراد، یارگیری کند. امام (ع)در خطبه 151 نهج البلاغه پس از تشریح ابعاد مختلف فتنه، در چگونگی یارگیری فتنه گران می فرمایند: «با سوگندها افراد را می فریبند و با تظاهر به ایمان آنها را گمراه می کنند.»(خطبه 151)

*در هم آمیختگی حق و باطل

در فتنه، حق و باطل در هم آمیخته می شود و به وضوح چهره باطل فتنه گر مشخص نیست. در این فضاست که فتنه گران می توانند به گمراهی انسان های بی بینش و کم بینش دست یابند و از آنان یارگیری کنند؛ از این رو بهترین موقعیت برای فتنه گران چنین موقعیتی است و آنان خود به تداوم این فضا و مشتبه بودن چهره حقیقی حق و باطل کمک می کنند. امام علی (ع)در سال 38 ق در خطبه ای که پس از فتنه نهروان ایراد فرمودند، به این مسأله چنین اشاره می کنند:
«فتنه ها آن گاه که روی آورند با حق شباهت دارند و چون پشت کنند حقیقت چنانچه هست نشان داده می شود. فتنه ها چون می آیند شناخته نمی شوند و چون می گذرند شناخته می شوند.»(خطبه93)
ایشان در جای دیگر در اهمیّت این موضوع و در تأثیرگذاری درهم آمیختگی حق و باطل در گمراهی و اغوای افراد گوناگون چنین می فرمایند:
«اگر باطل با حق مخلوط نمی شد، حق بر طالبان حق پوشیده نمی ماند و اگر حق از باطل جدا و خالص می گشت، زبان دشمنان قطع می گردید. امّا قسمتی از حق و قسمتی از باطل را می گیرند و به هم می آمیزند؛ آنجاست که شیطان بر دوستان خود چیره می گردد و تنها آنان که مشمول لطف و رحمت پروردگارند نجات خواهند یافت.»(خطبه 50)

*دنیاطلبی و هواپرستی

از مسایلی که موجب ایجاد فتنه در جامعه دینی می گردد، دنیاطلبی و هواپرستی فتنه گران و اصحاب فتنه است. در واقع، برخی برای دستیابی به منافع و مقامات دنیوی و ارضای هوا و هوس خویش به فتنه انگیزی می پردازند.
امام علی (ع)در خطبه 50 نهج البلاغه که پس از پایان فتنه صفین و حکمیّت ایراد شده، آغاز پدید آمدن فتنه ها را هواپرستی می داند.(خطبه (50)
روزی مغیره با عمار بر سر مسایلی به بحث و جدل پرداخت. امام علی (ع)وقتی این صحنه را مشاهده کردند، عمار را از این کار بازداشته و در توصیف شخصیت مغیره فرمودند:«مغیره را رها کن، زیرا او از دین به مقداری که او را به دنیا نزدیک کند برگرفته و به عمد حقایق را بر خود پوشیده داشته تا شبهات را بهانه لغزش هایش قرار دهد.»(حکمت 405)

*شک و جهالت

جریان فتنه با درهم آمیختن حق و باطل، ظاهرسازی و تظاهر به دین و اصول انسانی، ذهن ها را دچار شک و تردید می سازد و از این شک و تردید برای نقویت جبهه خود و تضعیف جبهه حق بهره می برد. امام علی (ع)در کلمات خویش به این حربه فتنه و فتنه گران اشاره می کند و فتنه را موجب از بین رفتن یقین (خطبه 151) و سبب به وجود آمدن شک و تردید در افکار و عقاید می خواند.(همان) از منظر علی (ع)، از این مسیر افرادی از جامعه دینی ریزش کرده، از جبهه حق جدا شده و به جبهه باطل می پیوندند.(همان)
همچنین امام علی (ع)جریان فتنه را کاهنده حکمت و دانش و خردورزی می داند (همان) و در فتنه ها جاهلان و عقل های سست و افکار سفیهانه را "نشانه ای برای تیرانداز و لقمه ای برای خورنده و صیدی برای صیاد" فتنه گر معرفی می نماید.(خطبه 14)

*ستمگری و اخلاق فاسد

امام علی (ع)از جمله ویژگی هایی که برای جریان فتنه و فتنه گران بر می شمارد، ستمگری آنان و وجود اخلاقیات پست و فاسد در این جریان است. ستمگری و خوی ظالمانه جریان فتنه، حتی از ریختن خون انسان های بیگناه برای رسیدن به اهداف دنیوی ابایی ندارد.
امام علی (ع)در خطبه ای که در سال 36 ه.ق پس از جنگ جمل در مسجد جامع بصره ایراد فرمودند، یکی از خصوصیات ناکثین و مردم بصره که به یاری آنان پرداختند را "اخلاق پست" آنان می داند.(خطبه 13) و در جای دیگر آنان را گروهی "سرکش و ستمگر" می داند که دل هایشان از "خشم و کینه" آکنده است.(خطبه 22)

*بهانه تراشی

از ویژگی های جریان فتنه، بهانه تراشی برای توجیه فتنه گری خودشان است. فتنه گران از اموری که مورد پسند عامه جامعه دینی به عنوان اصلی صحیح و مشروع است استفاده کرده و آن را علم می کنند تا با توجیه فتنه گریشان، از میان آحاد مردم یارگیری نمایند.
امام علی (ع)در خطبه ای که پیش از جنگ جمل ایراد فرمودند، اینگونه به بهانه تراشی اصحاب جمل پاسخ دادند:
«آگاه باشید که همانا شیطان حزب و یارانش را بسیج کرده و سپاه خود را از هر سو فراهم آورده است تا بار دیگر ستم را به جای خود نشاند و باطل را به جایگاه خویش پایدار سازد. سوگند به خدا، ناکثین هیچ گناهی از من سراغ ندارند و انصاف را بین من و خودشان رعایت نکردند. آن ها حقی را می طلبند که خود ترک کردند و انتقام خونی را می خواهند که خود ریختند. اگر شریک آن ها بودم پس آن ها نیز در این خونریزی سهم دارند و اگر تنها خودشان خون عثمان را ریختند، پس کیفر مخصوص آنهاست. مهمترین دلیل آنها به زیان خودشان است. می خواهند از پستان مادری شیر بدوشند که خشکیده، بدعتی را زنده می کنند که مدّت هاست مرده.»/
۹۲۵/ ت ۳۰۳/ش


منبع:http://rasekhoon.net(نقل با تصرف در متن)








 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۶ + ۱۱
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۲۰:۱۹
انتشار کتاب "مدیریت حجاب در جمهوری اسلامی"
نویسنده در این کتاب می‌خواهد به این پرسش اساسی پاسخ دهد كه الگوی حاکم بر تأثیرات تغییرات ارزشی جامعه ایران بر سیاست‌های حجاب در جمهوری اسلامی ایران چیست.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۲۰:۰۷
‍ "خبرهای از نشر هاجر"
شر هاجر کتابهای "حقوق معنوی زوجه و رابطه ی آن با مودت و رحمت"، "داستان های آفرینش" و " آیه های سعادت" را منتشر کرده است.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۴۶
نگاهی بر چند خبر از بازار نشر
تجدید چاپ کتاب‌های «ناقوسها به صدا درمی‌آیند»، «سیزده ساله‌ها»، «وقت جنگ دوتارت را کوک کن» و کتاب «کسی که هیچ وقت گم نمی‌شود» از عناوین اخبار کوتاه بازار نشر هستند.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۴۴
کتاب «وفاق و اتحاد در اندیشه مفسران اجتماعی قرآن» منتشر شد
کتاب «وفاق و اتحاد در اندیشه مفسران اجتماعی قرآن» به همت نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۴۲
سه خبر از نشر شهید کاظمی
نشر شهید کاظمی چاپ اول کتابهای عشق؛ فصل پایان، از ام‌الرصاص تا خان‌طومان و چمروش را منتشر کرده است.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۲۲
نسخه الکترونیکی کتاب «حقیقت حکم شرعی در اصول فقه» منتشر شد
نسخه الکترونیکی کتاب «حقیقت حکم شرعی در اصول فقه» به همت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۱۵
نگاهی بر چند خبر کوتاه از "بازار نشر"
انتشار کتاب‌های «عیار بلور»، «تو شهید نمی شوی»، «غزه این سو و آن سوی مرز» و رونمایی از کتاب «دوستی به مثابه جهان‌بینی» از عناوین اخبار کوتاه دنیای نشر هستند.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۱۳
اختتامیه هفدهمین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع مقدس برگزار می‌شود
مراسم اختتامیه هفدهمین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع مقدس سوم دی ماه ۹۶ با حضور یکی از رؤسای قوا در باغ موزه دفاع مقدس برگزار خواهد شد.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۹:۰۹
چاپ بیست و هشتم کتاب "و آنکه دیرتر آمد"
داستان بلند حاضر بر مبنای یکی از وقایعی که در کتاب نجم الثاقب آمده، نوشته شده است،
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۸:۴۲
"دو خبر از انتشارات دلیل ما+ دانلود"
انتشارات دلیل ما کتابهای "کدام دین؟" و "تفسیر روان بر آیات الاحکام" را منتشر کرده است.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۸:۱۷
مروری بر مهم‌ترین اخبار "دنیای نشر" در هفته‌ای گذشت
در این بسته خبری، به بررسی مهم‌ترین اخبار کتاب و نشر در هفته‌ای که گذشت پرداخته شده است.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۸:۱۰
مروری بر کتاب عرفان و دعا در نهج البلاغه
علم عرفان، منزلت خود را وامدار حیات علمی و معنوی امام متقیان علی ابن ابیطالب است.
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۵:۱۹
"کتاب نماز نوشته آیت‌الله حائری شیرازی(ره) منتشر شد"
کتاب حاضر، مجموعه‌ای از چند گفتار حضرت آیت‌الله حائری شیرازی(ره) دربارۀ نماز و فلسفه و آثار آن است.
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۵:۱۱
"خاطرات مستند استاد خسروشاهی درباره طرح مرکز فرهنگی – اسلامی اروپا منتشر شد"
استاد خسروشاهی: این رساله، گوشه هایی از خاطرات این­جانب مربوط به این طرح است که برای ثبت در تاریخ، همراه اسناد منتشر می­ گردد.
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۳:۲۵
"انتشار چاپ اول کتاب خلق و خوی فاطمه(س)"
نویسنده در این کتاب، با تکیه بر منابع معتبر اسلامی به تبیین مهم‌ترین خصلت‌های اخلاقی آن حضرت، در دو عرصهٔ فردی و اجتماعی می‌پردازد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۹ - ۱۱:۰۶
یادداشتی درباره رمان «بی‌کتابی»
بی‌کتابی به احوالات انسانی می‌پردازد که عشق کتاب و کتابخانه است، اما بی کتاب و لامذهب است، به نماها و نمایش‌ها عشق می‌ورزد و درونی ندارد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۹ - ۱۱:۰۴
نگاهی بر چند کتاب با موضوع دفاع مقدس
آغاز نگارش کتاب شهید محسن حججی، انتشار نسخه الکترونیک «دارساوین» و چاپ کتاب «سربازان نیار» از عناوین خبرهای کتاب‌های دفاع مقدس هستند.
۱۳۹۶/۱۰/۲۹ - ۱۱:۰۱
حجت الاسلام مهدوی‌کنی:
"نخبگان" الگوی ایرانی اسلامی" را برای نسل جوان ترسیم کنند"
رییس دانشگاه امام صادق(ع) جشنواره ملی "کتاب سال سبک زندگی" را بهترین فرصت‌ برای حمایت از پژوهشگران در تبیین " الگوی ایرانی اسلامی" دانست.
۱۳۹۶/۱۰/۲۸ - ۱۸:۳۳
نگاهی بر زندگی و خاطرات طلبه شهید مدافع حرم، در یک اثر
کتاب «سند گمنامی» به زندگی و خاطرات طلبه شهید مدافع حرم، احمد مکیان می‌پردازد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۸ - ۱۷:۴۰
دبیر علمی جشنواره کتاب سال سبک زندگی:
ارسال بیش از ۸۰۰ اثر به جشنواره ملی "کتاب سال سبک زندگی"
دبیر علمی جشنواره کتاب سال سبک زندگی گفت: این تعداد آثار بیش از تصور و انتظار ما بوده است و ۴۰۰ اثر دیگر بعد اتمام از مهلت فراخوان به دبیرخانه رسیده است.