یکشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۶ Sunday, January 21, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱۰/۱۱ - ۱۷:۳۱
شناسه خبر: ۵۴۵۵۶۳
 
پیامدهای فرهنگی و اقتصادی فاصله طبقاتی
نخستین پیامد اختلاف طبقاتی، فشارهای روانی است که از قیاس افراد نسبت به همدیگر سرچمشه می گیرد.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، فاصله طبقاتی یا گسل طبقاتی؟ خوب است انسان از بلایای طبیعی مانند سیل، خشکسالی و زلزله درس های را بگیرد. شاید گسل طبقاتی واژه ای ناموس باشد، اما اگر زلزله های اخیر در ایران را به یادآوریم شاهد هستیم که این گسل ها در صورت بی توجهی، چه خسارت هایی را می تواند برای ما در برداشته باشد.

به نظر می رسد بتوان دو نوع گسل را برشمرد؛ گسل زمین و گسل طبقاتی که اولی مربوط به جامعه زمین شناسی است و در زیر زمین روی می دهد و دوم مربوط به جامعه شناسی بوده و در سطح زمین روی می دهد که نادیده گرفتن آن خود می تواند پیامد گسل نوع اول را در بر داشته باشد.

 با تسامح می توان گسل طبقاتی را به جای تضاد طبقاتی به کار برد. تضاد وقتی روی می دهد که اختلاف ها در سطحی از شناخت، و عینی باشد، اما گسل کلمه ای که بسیار عمقی تر بوده و حالتی ذهنی در بر دارد. در واقع گسل وقتی اتفاق می افتد که سطح تضاد ها بسیار زیاد بوده و در ذهن آدمی نیز خطور نکند، اما باید گفت که این اختلاف در جامعه اسلامی ما وجود دارد. بنابراین وقتی از تضاد طبقاتی صحبت به میان می آید در ابتدای امر اقتصاد به ذهن خطور می کند اما باید از عوامل، آثار و پیامدهای «فرهنگی» نیز نام برد، چرا که در علوم انسانی نمی توان بار معنایی واژه ها را به طور کامل تفکیک کرد، و وقتی صحبت از تضاد طبقاتی به میان می آید؛ عوامل، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را در بر خواهد داشت به ویژه اگر این تضاد گسل مانند باشد که بار معنایی آن چند برابر خواهد شد. در اینجا به پیامدهای اقتصادی و فرهنگی تضاد طبقاتی می پردازیم.

در ابتدا باید گفت؛ وجود اختلاف بین انسان ها، امری بدیهی است که لازمه پیشرفت کار بشر می تواند باشد، اما اگر این اختلاف بیش از حد معمول باشد، جای تأمل دارد. همچنین از دو عامل انسانی و طبیعی در به وجود آمدن اختلاف های بین انسان ها می توان نام برد که عامل طبیعی؛ همانطور که از اسمش می آید طبیعت انسان است و چاره گریز از آن نیست و عامل انسانی، که البته برخی از اینگونه اختلاف ها لازمه اجتماع است که بستگی به تلاش انسان ها دارد و برخی دیگر می تواند حالتی افراطی در جامعه داشته باشد که به نظر، اخلاقی نمی توان تصور کرد و بی شک نوعی نقص برای جامعه به شمار می رود و مانند گسل در زمین شناسی عمل می کند و بعضاً عواقب آن بسیار برای جامعه انسانی خطرناک بوده و عدم بلوغ بشری را می رساند.

قرآن کریم جامعه ابتدایی را امتی واحد می داند(بقره/ آیه 213) که از آن تعبیر امت واحده می رود که پس از آن(امت واحده) شرایط و وضعیت اقتصاد نقش مهمی را در بردارد که سرچشمه آن می تواند زیاده خواهی برخی نسبت به دیگران باشد که این امر را می توان مهترین عامل اختلاف، تضاد و گسل طبقاتی برشمرد. در حقیقت ازیاد انواع اختلاف ها به صورت افقی و عمودی عاملی جز قدرت گیری برخی و زورگویی بر دیگران نمی توان برنشمرد. علامه طباطبایی با توجه به این مطلب در تفسیر گرانبار خود می آورد: فاصله طبقاتي زياد شد و زورمندان و اولادي كه داشتند حقوق ضعفا را پايمال كردند و زورگويان زيردستان خود را ضعيف شمردند و به دلخواه بر آن حكومت كردند.» (طباطبايي، 10، 248). بنابراین اختلاف و تضاد را صرفاً نمی توان اقتصادی دانست و دیگر عوامل نیز در آن بسیار دخیل هستندٍ، اما امروزه شاید مهترین عامل تضاد و اختلاف ها در سطح جامعه، عامل اقتصادی باشد چرا که با توسعه نظام سرمایه داری بسیاری از فرهنگ های سرمایه دارانه را نیز جایگزین فرهنگ های بومی کرد که پیامدهای فرهنگی و اقتصادی به دنبال خود در جوامع کمتر توسعه یافته پدید آورد.

پیامدهای اختلاف طبقاتی در جامعه

اولین پیامد اختلاف طبقاتی، فشارهای روانی است که از قیاس افراد نسبت به همدیگر سرچمشه می گیرد. در حقیقت افراد در پس ذهن خود، خواه یا ناخواه بسیاری از رفتارهای خود را با توجه به همنوعان خود بروز می دهند. بنابراین اگر فردی از نظر اختلاف فرهنگی در سطح پایین تری باشد، سعی می کند خود را به مرحله بالا برساند و در صورتی که نتواند به آن سطح برسد، پس خشونت می تواند یکی از خالی کردن ناتوانی خود در سطح جامعه باشد  و نوعی بدرفتاری در اجتماع را به بار آورد.

اینگونه بدفتاری ها در جامعه سطح خشونت ها را در جامعه افزایش داده و می تواند عامل دوم یعنی بدبینی به فرهنگ بالاتر را پیش آورد و نوعی تلاش، سعی و کوشش خود را کم کند و دست به بی بند و باری بزند و باعث تحریک به سمت بسیاری از خلاف های اخلاقی، شرعی و قانونی حرکت کند.

پس بدبینی فرهنگی به همراه مقایسه ها و چشم و همچشمی ها خود می تواند باعث طلاق، اعتیاد، دزدی، تکدی گری، فسق و فجور باشد. در واقع باید گفت؛ این معضل های اجتماعی هم ناشی از عوامل اقتصادی است و هم عوامل فرهنگی و مرزبندی مشخصی نمی توان برای آن تعیین کرد. مثال های زیادی را می توان برای این عوامل برشمرد، اما ملموس ترین مثال که بعضاً در بین همه ما یا فامیل های ما می تواند وجود داشته باشد، بی توجهی هایی است که ناشی از پارتی بازی هایی می شود که در هرجایی تا حدودی می توان آن را لمس کرد. همچنین مثال دیگر؛ اینکه بسیاری از جوانان با اینکه دارای شغل هستند اما متاسفانه تورم بالا و دخل با خرج نخواندن درآمدها نیز خود عامل مهمی در تضادهای طبقاتی می تواند باشد، چرا که شخصی که پول و ثروت دارد  و صاحب شرکت است اگر تورم بالا رود به آن اندازه نیز سود می برد، پس این شخص تورم را به آن صورت لمس نخواهد کرد، اما اگر شخصی که حقوق ماهیانه یک میلیون دارد، اگر نان شبش از 800 تومان به 1000 تومان افزایش پیدا کند، حتی در خرید این نان نیز دچار مشکل خواهد شد. پس بی دلیل نمی تواند باشد که بسیاری از معضلات اجتماعی ناشی از اقتصاد و بدبینی های فرهنگی باشد. بنابراین فاصله طبقاتی خود موجب کاهش کارایی افراد (به خصوص افراد کم درآمد) خواهد شد.

پس، همانطور که قبلا اشاره آن رفت، باید پذیرفت عامل اقتصادی مهترین عامل تضاد طبقاتی است که از جمله مهترین دلایل آن را می توان چنین برشمرد؛ عدم یکسانی توزیع منابع اقتصادی در سطح جامعه، فراهم نبودن شرایط برای رشد اقتصادی برای همه افراد جامعه در یک سطح، نامناسب بودن بسیاری از بخش های اقتصادی با توجه به نوع نیاز کشور، بی توجهی به خواسته ها و تقاضاهای مردمی، بی توجهی مرفهین به دردها که خود حاکی از نوعی بی اخلاقی در جامعه هست، بی توجهی به فرامین الهی و انسانی نزد بسیاری از مرفهین و در نهایت که گزینه مهمی هست، رفاه زدگی بین مسئولین کشوری است.

اما چاره کار چیست

شاید اولین کار این باشد که مسئولین کشوری به این حدیث یا ضرب المثل اعتقاد عملی داشته باشند که «الناس علی دین ملوکهم». به عبارتی؛ هرگاه مسئولی اعتقاد عملی به کاری داشت در صورتی حرف آن مقام به جان و دل می نشیند که قبل از گفتنش، خود، به آن جامه عمل بپوشاند و نه صرفاً لقلقه زبانی باشد.

دومین چاره، توجه به نیازسنجی های کشور طبق برنامه ریزی بلند مدت و هدفمند است که این امر خود می تواند بسیاری از مشکلات را حل کند.

سومین چاره توزیع مناسب منابع بین ملت هست، زیرا اگر اینکار به صورت شفاف انجام شود، سطح توقع مردم به نوعی پایین می آید و در واقع فرهنگ کار و تلاش رونق خواهد گرفت.

چهارمین چاره اندیشی؛ تقویت، تبلیغ عملی و اعتقادی و گسترش فرهنگ های الهی، شرعی، اخلاقی، پسندیده و انسانی از جمله فرهنگ زکات، انفاق، هبه، خمس، صدقه، و... در جامعه است که به نظر می رسد در جامعه ما با توجه به وجود پیشنه ای اینگونه فرهنگ ها، شاید بتوان گفت، این چاره چهامی اگر به صورت دقیق در نزد افراد جایی بگیرد، بی شک بسیاری از مشکلات و معضلات جامعه رخت خواهد بست و گسل های طبقاتی به مرور به تضاد تبدیل شده و تضاد ها نیز به اختلاف های جزئی تبدیل خواهد شد که البته این کار در صورتی جامعه روی خواهد داد که همزمان با سه چاره جویی در سطح اعلی رخ دهد و گرنه اولاً نه «مجری» برای این چاره چهارم خواهد بود و نه کار به صورت دلسوزانه و همراه با تعهد پیش خواهد رفت و مشکلات یکی پس از دیگری رفع خواهد شد./841/ی۷۰۲/س

هادی ترکی

منابع:

قرآن کریم.

تفسیر المیزان.

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۳ + ۱۳
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۳:۲۲
با هدف پخش در کشورهای مختلف؛
مستند«حقیقت پنهان» به زبان عربی ترجمه شد
کارگردان مستند«حقیقت پنهان» از ترجمه و دوبله این اثر به زبان عربی خبر داد و گفت: این اثر نخستین مستند ایرانی پیرامون عقل گرایی و نقش اجتماعی این پدیده شگرف است.
۱۳۹۶/۱۱/۱ - ۱۳:۰۰
در نشست «تحولات جامعه و خانواده» مطرح شد؛
"هویت بازاندیشانه" ویژگی انسان مدرن
عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی هویت بازاندیشانه را ویژگی انسان مدرن دانست و گفت: در زندگی مدرن هنجارها، نحوه زندگی و ارزش ها تغییر یافته و معیارها دگرگون شده است.
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۹:۵۹
حجت الاسلام والمسلمین کلباسی:
مسؤولان به پیامدهای بی عدالتی فکر کنند
رییس مرکز تخصصی مهدویت با بیان اینکه قانون گذار باید ابتدا مفهوم عدالت را بشناسد و همچنین دغدغه ایجاد عدالت داشته باشد، گفت: اگر معیار قانون، ایجاد عدالت باشد، قطعا در مسیر تحقق عدالت اجتماعی گام های...
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۸:۵۸
شکست امپراطوري جنگ نرم دشمن
همانند جنگ سخت و به‌رغم پیچیدگی جنگ نرم دشمن، فرصت‌‌ها و راهکارهای زیادی برای خنثی‌سازی، مقابله و شکست دشمن وجود دارد که به گوشه‌ای از آن اشاره می‌شود.
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۷:۰۰
پیام مشاور؛
مانع تراشی بزرگ‌ترها از عوامل تأخیر ازدواج
هنگامی که با جوانان، در باب ازدواج، سخن گفته می شود بسیاری از آنان می گویند «ما که مشکلی نداریم و حاضر به ازدواجیم، این حرفها باید به بزرگترها گفته شود که همراهی کنند و مانع تراشی نکنند تا مسأله حل...
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۶:۲۹
استاد پارسانیا تبیین کرد؛
پوپر و فوکو؛ پیامبران شبه لیبرال‌های ایرانی
اگر پیامبران برای تحقق رسالت و اجرای عدالت و قسط در یک دست کتاب و در دست دیگر آهن داشتند، شبه لیبرال های ایرانی نیز در یک دست خود آثار پوپر یا هابرماس را دارند و دست دیگر خود را به سوی آثار فوکو، درید...
۱۳۹۶/۱۰/۳۰ - ۱۳:۲۹
حکمت نیا بررسی کرد؛
آزادی بیان با رویکرد آفرینش های هنری
عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق پژوهشکده نظام های اسلامی گفت: : آزادی بیان یکی از نهادهای حقوقی است که به عنوان یکی از حق های بشری مطرح بوده است.
۱۳۹۶/۱۰/۲۸ - ۱۶:۱۲
یادداشت؛
نفاق؛ ویروس خزنده این روزها
نفاق خوفی، شامل جریانی می شود که هرگاه قدرتشان کاهش پیدا کند تشکیلاتشان را زیرزمینی می کنند.
۱۳۹۶/۱۰/۲۸ - ۱۵:۵۸
دبیر ستاد امر به معروف استان قم خبر داد؛
آموزش ۵ هزار نیروی طلایه‌دار در عرصه امر به معروف
حجت‌الاسلام معرفت درباره آموزش طلایه‌داران نیز گفت: نزدیک به ۵۰۰۰ نیروی طلایه‌دار آموزش دیده داریم این آموزش ها در قالب آشنایی با احکام و روانشناسی مخاطب پیگیری می شود.
۱۳۹۶/۱۰/۲۷ - ۱۴:۲۹
پژوهشگر حوزوی:
تقسیم ناصحیح سرمایه‌ها به اختلاف طبقاتی دامن می‌زند
حجت الاسلام مرتضوی هشترودی گفت: مسؤولان افزون بر تقواپیشگی، وظیفه دارند خودشان را خدمتگزار مردم ببینند، نه اینکه به هنگام رسیدن به مقام، فخر فروشی کنند.
۱۳۹۶/۱۰/۲۶ - ۱۳:۱۱
نفاق معاصر؛
جو فروشان گندم نما
از شخصیت هایی که ابن ابی الحدید معتزلی شارح نهج البلاغه درباره او معتقد است ریشه تمام نابسامانی های خلافت علی(ع) از این شخص است، او کسی نیست جز اشعث بن قیس.
۱۳۹۶/۱۰/۲۵ - ۱۸:۵۵
حجت الاسلام لطفی نیاسر تشریح کرد؛
رسانه‌های معاند به دنبال مصادره مطالبات مردم
مدیرکل صدا و سیمای مرکز قم، مصادره اتفاقاتی که در اجتماعات محدود رخ می دهد، را ترفند رسانه‌های معاند برای ضربه زدن به نظام اسلامی دانست.
۱۳۹۶/۱۰/۲۵ - ۱۸:۰۴
یادداشت؛
فاصله طبقاتی؛ فرزند "اشرافیت نوظهور"
خوی اشرافی گری و فاصله طبقاتی همچون موریانه پایه های اعتماد مردم را می جود و اگر نسبت به برخورد با مظاهر فساد اقتصادی، خوی اشرافی گری، رانت خواری و ویژه خواهی، فکر عاجلی نشود، دودش به چشم جامعه اسلام...
۱۳۹۶/۱۰/۲۵ - ۰۸:۱۵
رییس سازمان بسیج طلاب کشور تأکید کرد؛
عدالت و امنیت رمز پویایی و تداوم انقلاب اسلامی
حجت الاسلام گواهی عدالت، امنیت و ارزانی را سه عامل برای جلب رضایت مردم خواند و گفت: اگر این سه عنصر در جامعه محقق شود، مردم در هر شرایطی مدافع انقلاب اسلامی خواهند بود.
۱۳۹۶/۱۰/۲۴ - ۲۰:۴۴
رییس مجمع عالی بسیج استان قم:
دولت به جای واردات حامی تولیدکنندگان داخلی باشد
حجت الاسلام جوشقانیان با بیان اینکه یکی از اهداف انقلاب اسلامی این است که همه مردم در نگاه مسؤولان برابر باشند از تصویب برخی قوانین که میان طبقات اجتماعی تبعیض قائل می شود انتقاد کرد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۳ - ۱۹:۰۹
"نقد" با زبان خوش؛
اعتراض معیشتی؛ بهانه‌ای برای آشوب طلبان/ مردم را دریابید
مسئولان باید در قبال مردم واقعا مسئول باشند و حقیقتا به فکر مردم و برطرف کردن مشکلات آن‌ها باشند؛‌ نه اینکه با تصمیمات نسنجیده مشکلی را به مشکلات آن‌ها اضافه کنند.
۱۳۹۶/۱۰/۲۳ - ۱۵:۳۳
استاد درس خارج حوزه:
تمدن سازی اسلامی مبتنی بر نهادینه سازی مکارم اخلاق در جامعه است
آیت الله امین خراسانی گفت: اگر حوزه های علمیه مکارم اخلاق را میان آحاد مردم نهادینه کنند، کشور در مسیر تمدن سازی اسلامی گام برمی دارد.
۱۳۹۶/۱۰/۲۱ - ۱۸:۲۹
استاد حوزه علمیه:
بازار جامعه اسلامی مرکز امر به معروف باشد
حجت الاسلام مداحی با تأکید بر اینکه بازار جامعه اسلامی باید مرکز امر به معروف و نهی از منکر باشد، گفت: کسبه باید همواره در حال خرید و فروش به اقامه این امر دینی بپردازند و خود را در برابر آن مسئول بدا...
۱۳۹۶/۱۰/۲۱ - ۱۸:۱۳
پژوهشگر حوزوی هشدار داد؛
آپارتمان نشینی؛ مظهر ترویج فردگرایی
حجت الاسلام معین زاده با بیان این که آپارتمان‌نشینی روحیه فردگرایی را گسترش می دهد گفت: این نوع زندگی سبب افسردگی بانوان شده و مراقبت از پدران و مادران سالمند را در این آپارتمان‌ها سخت تر کرده است.
۱۳۹۶/۱۰/۲۱ - ۱۷:۰۲
به مناسبت اربعین نظام اسلامی؛
دهه چهارم انقلاب اسلامی و چهار ستون اصلی
در نگاه رهبری اگر رفاه مادی و پیشرفت با عدالت گره نخورد ارزش ندارد، اگر این دو به تقویت روحیه انقلابی و جهادی نینجامد باز هم ارزش ندارد و اگر این سه تأمین شده و اصول ارزش‌های اخلاقی اسلام کم‌رنگ شود ...