Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - تقدم دولت اسلامی بر جامعه اسلامی
دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷ Monday, December 10, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۹:۳۳
شناسه خبر: ۵۴۲۸۸۷
 
یادداشت؛
تقدم دولت اسلامی بر جامعه اسلامی
دولت ترسیم ­گر هندسه و قالب کلی جامعه خویش است، اگر این هندسه و قالب براساس اندیشه و فرهنگی ناصواب باشد قطعا جامعه­ ای که در چنین قالب و براساس آن هندسه فرم بگیرد به همان فرهنگ و اندیشه نیز مبتلا می ­شود.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، سال‌هاست که رهبر معظم انقلاب بر این نکته مهم که ما مرحله انقلاب اسلامی و تشکیل نظام اسلامی را پشت سر گذاشته و اکنون در مرحله تشکیل دولت اسلامی و سپس جامعه اسلامی و بعد از آن دو، مرحله تمدن عظیم اسلامی را پیش رو داریم، تاکید داشته، بلکه از عدم تشکیل دولت اسلامی و بدنبال آن جامعه اسلامی تاکنون ابراز تاسف نموده­اند. همچنین براینکه این پنج مرحله به همان ترتیب ذکرشده، در پی هم هستند و تشکیل مرحله ماقبل زمینه تشکیل مرحله مابعد است تاکید داشته ­اند. قطعا پاسخ این پرسش که چرا انقلاب با اینکه درحال اتمام دهه سوم عمر خویش است هنوز موفق به تشکیل دولت اسلامی نشده، در گرو مسائل عدیده­ای است که پرداختن به آنها خود مجالی دیگر می­خواهد. اما آنچه که این نوشتار درپی آن است، علت تقدم ساحت دولت اسلامی نسبت به جامعه اسلامی است، که درصورت رسیدن بدان گوشه­ای از جواب پرسش بالا نیز تبیین می­گردد. پس سوال این یادداشت را می­توان اینگونه بیان کرد: چرا در اندیشه مقام معظم رهبری، ساحت دولت اسلامی بر جامعه اسلامی تقدم یافته است؟

پیش­تر باید گفت که هر یک از این پنج مرحله، تعاریف، معیارها و ویژگی­هایی دارند که باعث تمایز ماهوی با مراحل دیگر می­شوند و رهبری معظم انقلاب طی سالیانی این تمایزات را معرفی کرده­اند که در تصویر زیر مختصرا به این ویژگی­ها اشاره می­ شود.

همانگونه که در تصویر بالا مشاهده می­شود، معیار دولت اسلامی عبارت است از: تشکیل منش و روش اسلامی در بدنه دولت و حاکمیت. ذکر این نکته مهم است که دولت در اندیشه مقام معظم رهبری اعم از قوه مجریه و شامل هر سه قوه و مجموعه ­های تحت آنها می­ باشد.[1] و نیز مراد از جامعه اسلامی صرف وجود اعتقاد به اسلام و اکتفا به باورهای ظاهری نیست بلکه منظور ظهور و تجلّی دستورات اسلامی در جامعه همانند استقرار عدالت در تمام ابعاد آن، ازبین رفتن تبعیض، ریشه کن شدن فقر، به ارمغان آمدن عزت حقیقی، و عینیت و فعلیت یافتن دیگر معیارها و آرمانهای اسلامی است.[2]

دولت ترسیم­گر هندسه و الگوی کلی جامعه خویش است از این رو در کلمات معصومین مشاهده می­کنیم که رفتار یک جامعه را انعکاس رفتار حاکمان آن جامعه دانسته و فرموده­اند: «اَلنّاسُ بِاُمَرائِهِمْ اَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبائِهِمْ[3]؛ مردم، به دولت‌مردان خود شبيه‌ترند تا به پدران‌شان». اگر هر جامعه­ای را به مثابه خانه­ای فرض کنیم که تمامی ساکنان آن جامعه به منزله فرزندان آن خانه­اند، به ناچار در راس این خانه باید سرپرست و مدیری باشد که به عنوان پدر این خانواده بزرگ، رهبری و اداره این خانه و اهل آن را بر عهده دارد. حال این سرپرست و پدر خانواده در هر شکل از جایگاه فکری، اخلاقی و رفتاری که قرار داشته باشد، بر فرزندان جامعه خویش تاثیر می­گذارد.

اگر این رییس، انسانِ صالح و درستکاری باشد، به مرور زمان، جامعه او نیز چون خودش صالح و درستکار خواهند شد و اگر، پدر آن خانواده انسانِ شرور و فاسدی باشد، با گذشت زمان، مردمش نیز رنگ و بوی او را گرفته، به راه و روش او خو می­گیرند.

این واقعیت چیزی نیست که فقط در کتاب ها مسطور و مرقوم بوده و یا در اذهان روان پژوهان و روح کاوان موجود باشد؛ بلکه این حقیقتی است که ادوار مختلف حیات انسانی، بدان گواه و شاهد است و با تدبر در آیات قرآن نیز ثابت می­شود. جامعه فرعون که سالیانی طولانی تحت سیطره حاکمی طاغوت و ظالم مانند فرعون بود با تلاشهای حضرت موسی از ظلم فرعون نجات یافت اما خوی فرعونی و آموزه­های باطل فرهنگ مصر باستان که یک فرهنگ شرک آلود بود در تاروپود آنها چنان اثر گذاشته بود که بعد از دیدن آن همه معجزه و شکافتن نیل و غرق شدن فرعونیان، به محض اینکه پیامبرشان آنها را برای مدت کوتاهی ترک و با اینکه جانشین در آنها قرار می­دهد، به همان فرهنگ فرعونی و شرک آلود باز می­گردند، فرهنگ و خوی تفرعن چنان در جامعه بنی اسرائیل ریشه دواند که باعث شد در برابر تمامی انبیاء فرستاده شده بر این قوم جبهه گرفته و بسیاری از آنها را به قتل رسانند.

همانگونه که گفته شد دولت ترسیم ­گر هندسه و قالب کلی جامعه خویش است، اگر این هندسه و قالب براساس اندیشه و فرهنگی ناصواب باشد قطعا جامعه ­ای که در چنین قالب و براساس آن هندسه فرم گیرد به همان فرهنگ و اندیشه نیز مبتلاء می­شود و برعکس، جامعه­ای که در یک الگو و براساس هندسه­ای صحیح و الهی فرم گیرد دارای فرهنگی غنی و اندیشه­ای صحیح خواهد بود. چراکه جامعه به مثابه زمینی است که استعداد و قوه کاشت را دارد، حال اگر در آن بذر  نیک کاشته شود نیکو نیز برداشت می­شود و بالعکس. و نقش دولت در این جامعه نیز به مثابه پدر در خانواده و یا زارع نسبت به زمین است. پس اینکه برخی دهان­ها و قلم­ها بخواهند اینگونه القاء کنند که دولت در بوجود آمدن و یا مدیریت فرهنگ بی­تاثیر و خنثی است و یا نباید دخالتی در این مورد داشته باشد سخنی گزافه و نامعقول است. زیرا دولتها تولیدگر، مروج و اشاعه کننده فرهنگ هستند، یک دولت با اتخاذ سیاست­ هایش در عرصه­های مختلف سیاسی، اقتصادی، آموزشی، عمرانی و ... هم تولیدکننده و هم مروج فرهنگی در جامعه است. از این رو هنگامی که در سیاست خارجی مذاکره­ای می­کند و یا در سیاستهای اقتصادی تصمیمی می­گیرد، نیز آن هنگام که تولیدگری و یا عدم تولیدگری و وابستگی و واردات را سرلوحه کارش قرار می­دهد، ویا در مقوله شهرسازی و معماری سیاست گذاری و اقدام می­کند، همزمان مولّد و مروّج فرهنگی است که بعد از تثبیت، به شخصیت، هویت و معرف آن جامعه بدل می­گردد. و این فرهنگ به مثابه روحی در کابد جامعه دمیده خواهد شد، براین اساس مادامی که پدر (دولت) متصف به قید اسلامی، که بواسطه به فعلیت رسیدن اندیشه­های اسلام در دولت حاصل می­گردد، نشده باشد خانواده (جامعه) او نیز حقیقتا به این قید متصف نمی­گردد.

حال شاید این اشکال پیش آید که خاست­گاه دولت، جامعه است، دولت­ ها خروجی جوامع ­اند و از بطن جامعه برمی ­خیزند، پس نمی ­تواند دولت اسلامی مقدم بر جامعه اسلامی شود چرا که دولت محصول جامعه است.

برای پاسخ باید گفته شود که بله، جامعه، دولت‌سازی می‌کند، و دولت، محصول جامعه است اما این نوع تقدّم ناظر به اصلِ شکل‌گیری دولت است، نه تغییر در ماهیّتِ وجودی که شکل گرفته است. به سخن دیگر بحث ما در اصل شکل‌­گیری یک حقیقت به نام دولت و یا جامعه نیست، زیرا در اینکه جامعه موطن و مولّد دولت است و بر آن تقدم وجودی دارد جای هیچ شک و تردیدی نیست، بلکه بحث ما در تغییر ماهیت حقیقتی به نام دولت و یا جامعه است که در حال حاضر موجودند. به بیان دیگر، کدام یک از این دو (دولت – جامعه) قدرت بیشتری در تشکیل و یا تغییر و استحاله یک فرهنگ فراگیر(خواه اسلامی و یا غیر اسلامی) و تزریق آن فرهنگ فراگیر به طرف مقابل خود را دارد؟ آیا این جامعه است که توانایی این چنین کاری را دارد و یا این دولت است که می­تواند این کار را انجام دهد؟ به نظر می­رسد که تأثیراتِ دولت بر جامعه بیشتر است، چون دولت، مقدورات و امکان‌های بیشتری در اختیار دارد، بلکه به طورِ عمده، قدرت در دولت متمرکز است. از این رو، کسانی که به دنبالِ ایجادِ تغییراتِ اجتماعی هستند، خود را ناگزیر می‌بینند که دولت را تصرّف و از آن به عنوانِ ابزاری در راستای ساختارشکنی در جامعه استفاده کنند. دولت­ها براساس گرایشات و اعتقادات خویش، اهداف، رویکردها و عملکردهایی را تعریف و اجرا می­کنند که بی­شک هر اقدامی که توسط دولت انجام گردد تاثیری در فرهنگ کلان جامعه می­گزارد که این تاثیر، خود در قالب ایجاد، تغییر، تضعیف و یا تقویت پازل و یا پازهایی از فرهنگ نمود پیدا می­کند. برای مثال سبک و اجرای معماری و شهرسازی در دولتها تاثیر مستقیم در ایجاد و تقویت، یا تضعیف و اعدام معنویت، حیاء و عفت، شادابی و ... دارد که اینها همگی پازل­ هایی از فرهنگ اسلامی­اند. حال معنای حدیث شریف: «اَلنّاسُ بِاُمَرائِهِمْ اَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبائِهِمْ[4]؛ مردم، به دولت‌مردان خود شبيه‌ترند تا به پدران‌شان» بهتر ظاهر می­گردد. زیرا حاکمان یک جامعه بواسطه اهداف، برنامه­ها و عملکردهای خویش در فرهنگ که روح جامعه و شخصیت و هویت آن است تاثیرگذاشته و به آن شکل می­دهند. این شکل و فرم می­تواند در قالبی دینی که نتیجه آن ایجاد هویت و شخصیت دینی در جامعه و تثبیت و تقویت این هویت دینی تا آنجا که روح کلی جامعه را با صفات و ویژگی­های دینی تشخّص داده، آن صفات در جامعه فعلیت یابند و موجب تعریف جامعه مذکور به «جامعه دینی یا اسلامی» شود و یا می­تواند در قالبی غیر دینی انجام گیرد که در این صورت، نتیجه عکس قضیه­ی پیش گفته است.

متاسفانه در کشور ما عملکرد دولت­ها ثابت کرده که مستقل از اهداف نظام و در اصول کلی مدیریت دولتی، طبق سلیقه حزبی عمل می کنند تا جایی که تلاش می کند همه مردم را با ذایقه سیاسی و فرهنگی خود همراه کند. درحالی که باتوجه به مطالب بالا باید گفته شود؛ جامعه زمانی متصف به قید اسلامیت می ­شود که دولت در امتداد اهداف نظام اسلامی حرکت کند و ماهیت آن از سنخ ماهیت نظام اسلامی شود./۸۴۱/ی۷۰۲/س

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

 

[1] - ر.ک: بیانات مقام معظم رهبری در مورخ: 12/9/1379

[2] - همان

[3]- تحف العقول، ص208

[4]- تحف العقول، ص208

 

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۳ + ۱۰
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۹/۱۸ - ۱۵:۳۹
سفرنامه هند (بخش پایانی)
سفرنامه | عاشورا به وقت هند
مردم لکنو و البته هند، احترام فوق العاده شان نسبت عقاید یکدیگر است. برایم جالب بود چه مدارای بالایی نسبت به باورها و رفتارهای متفاوت یکدیگر دارند.
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۱:۱۱
حجت الاسلام والمسلمین دانش مطرح کرد؛
گزارش | ساختارها و سازمان‌های صهیونیستی رو به اضمحلال
معنای جمله «اسراییل ۲۵ سال بعد را نخواهد دید» چیست؟ معانی بسیاری برای این جمله ذکر کرده‌اند، آیا رژیم صهیونیستی کشوری مانند هلند و آفریقای جنوبی است.
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۰:۲۹
کمی خودمانی | می‌توانیم یا نمی‌توانیم
ما می توانیم در روابط اجتماعی، ناپایبند یا که با توجه به قانونمندی نظام هستی قواعدی را بپذیریم که با ادراکات و احساسات ما هماهنگ باشد.
۱۳۹۷/۹/۱۶ - ۱۴:۳۶
یادداشت | ارتباط کلامی و نقش آن در سلامت خانواده
برای اینکه بتوان یک زندگی موفق برای خود و اطرافیان ایجاد کرد، لازم است چکونگی ارتباط کلامی خود و انتخاب و استخدام واژه‌ها توجه و دقت کرد.
۱۳۹۷/۹/۱۵ - ۲۲:۴۹
یادداشت | نمایی از "سکولاریسم" بدون سیاه نمایی
نفوذ در کشور ما بیشتر از روزهای قبل خود را نشان می‌دهد و درگیری بر سر واقعیت‌های اجتماعی بیشتر از اینکه برای حل شدن باشد، برای فیصله یافتن تقریبی صورت می‌پذیرد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۴۹
یادداشت | از حرز تا آمولِت
خَلط شدن آمولت با تفکر مقدس حرز و تعویذ، در این رهگذر، باعث شیادی عده ای برای خالی کردن جیب مردم شده و متاسفانه عدم علم مردم نیز بر این قضیه صحه گذاشته است.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۳۷
حجاب؛ دوگانه آرامش و نزاع
بر اساس تحقیقات انجام‌شده بدحجابی عامل ۷۵ درصد بروز آسیب‌های اجتماعی در جامعه بوده و فرهنگ‌سازی یکی از عوامل تأثیرگذار در حل این معضل است.
۱۳۹۷/۹/۱۲ - ۱۶:۰۴
اختصاص جایزه مردمی "ده ونک" در نهمین جشنواره عمار
در بخش فراخوان‌های مردمی نهمین جشنواره عمار، اهالی محله "ده ونک" تهران، جایزه‌ای با عنوان جایزه مردمی «ده ونک» را برای بهترین اثر این جشنواره درباره "قانون دانان قانون شکنان زورمند" اعلام کردند.
۱۳۹۷/۹/۱۲ - ۱۳:۴۶
تمدید مهلت نام‌نویسی نهمین جشنواره عمار
بر اساس اعلام دبیرخانه جشنواره مردمی فیلم عمار، مهلت ارسال آثار در بخش‌های «فیلم» و «فیلم ما» این جشنواره به ترتیب تا ۱۵ و ۲۰ آذر ماه تمدید شد.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۶:۲۵
پژوهشگر فرهنگستان علوم تبیین کرد؛
نقش مهم ابعاد شخصیتی شهید مدرس در رویارویی با تجددخواهی
حجت الاسلام رضوانی گفت: از شاخصه‌های بارز شهید مدرس روحیه بصیرت و موضع‌گیری صریح در مقابل حکومت ستم‌شاهی بوده که این ویژگی با الگوگیری از مقاومت عاشورایی اخذ شده است.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۶:۰۹
یادداشت| انتخاب صحیح مسئولان در گرو تحقق "عقلانیت جمعی"
اگرچه مردم‌سالاری دینی یکی از جلوه‌های مردم‌سالاری دینی به حساب می‌آید، اما باید توجه داشت که تنها جلوه مردم سالاری دینی، تعیین مسئولان و دولتمردان به دست مردم آن جامعه نیست.
۱۳۹۷/۹/۱۰ - ۱۶:۲۲
آیا درباره مدت حکومت حضرت مهدي می‌توان داوری کرد
مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی به ارائه پاسخ‌های مخاطبان درباره موضوع "ظهور و قیامت " پرداخته است.
۱۳۹۷/۹/۱۰ - ۱۵:۵۱
عضو مجلس خبرگان رهبری مطرح کرد؛
تأکید آموزه‌های اسلامی بر فرهنگ و ارتباطات جهانی
حجت الاسلام والمسلمین مبلغی با اشاره به اینکه چهار عنصر "فرهنگ"، "ارتباطات"، "هویت" و "تکنولوژی"، آینده روابط جهانی را به هم گره خواهد زد، گفت: دین اسلام ضمن توجه به به این چهار عنصر، بر فرهنگ و ارتب...
۱۳۹۷/۹/۷ - ۱۴:۴۶
حجت الاسلام عابدی تبیین کرد؛
گفت‌وگو | دموکراسی غربی با "مردم" راستگو نیست
پژوهشگر عرصه جریان شناسی بر این باور است که دموکراسی غربی در عمل اجتماعی سخن از آزادی مردم در رأی دادن و جمهوری می زند، اما از سوی دیگر به شکل مرموز و پیچیده‌ای به مهندسی رأی مردم می‌پردازد.
۱۳۹۷/۹/۷ - ۱۰:۳۴
کارشناس باستان‌گرایی و تاریخ ایران تبیین کرد؛
گفت‌و‌گو | ریشه‌های انحراف از یک واقعیت تاریخی
کوروش کدام حکومت را به هم ریخت؟ مردوک به کوروش دستور داد تا به حکومت حضرت دانیال حمله کند. یعنی با کاهنین و بت‌پرستان علیه حضرت دانیال دست به یکی کرده بود.
۱۳۹۷/۹/۵ - ۲۱:۱۴
شبهه افکنان در کمین اعتقادات جامعه اسلامی؛
یادداشت | احكام مالی اسلام و پاسخ به ۸ شبهه
از شبهاتي كه در شبكه‌هاي اجتماعي درباره احكام ضمانتي اسلام دست به دست مي‌شود، اين است كه اصلا چرا بايد بسياري از احكام در اسلام ما به ازاي مالي داشته باشد؟ آيا سرمايه داران مي‌توانند هركاري بكنند و در...
۱۳۹۷/۹/۳ - ۲۲:۳۵
یادداشت | جمهوری اسلامی و خلق عناصر وحدت آفرین برای جهان اسلام
جمهوری اسلامی در ۴۰ سال گذشته با نامگذاری ۱۲ تا ۱۷ ربیع الاول به هفته وحدت و دعوت به اتحاد جهان اسلام، راهکارها و عناصر وحدت آفرینی آفرید که افزون بر کشورهای اسلامی، دایره آن کل جهان را دربرگرفته است....
۱۳۹۷/۹/۳ - ۱۶:۱۳
یادداشت | مدگرایی در "پیرایش مردان"
متاسفانه امروزه نگرش به پوشش و حتی زینت آن دستخوش تفکراتی شده است که حتی برهنگی را هم جزء پوشش دانسته و تغییراتی که حتی با فطرت بشری هم همخوانی ندارد را در قالب مُد عرضه می کنند.
۱۳۹۷/۸/۳۰ - ۱۸:۳۳
حجت الاسلام والمسلمین خان‌محمدی بررسی کرد؛
گزارش | بررسی فعالیت‌ فرزندان در فضای مجازی؛ امنیت یا آزادی
عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به کنترل دولت بر جامعه و کنترل والدین بر فرزندان، به تبیین تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو نهاد نظارتی پرداخت.
۱۳۹۷/۸/۲۹ - ۱۲:۰۷
نقد یک یادداشت؛
سالم سازی خیالی ورزشگاه‌ها برای بانوان
جا دارد حامیان دولت به جای بحث‌های انتزاعی و ذهنی، کمی در بطن و متن جامعه باشند تا بتوانند براساس واقعیت موجود اظهارنظر کنند نه بر مبنای امور ذهنی که در خیال، خوب به نظر می‌رسد.