Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - تقدم دولت اسلامی بر جامعه اسلامی
پنج شنبه ۳۰ فروردین ۱۳۹۷ Thursday, April 19, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۱۰/۹ - ۱۹:۳۳
شناسه خبر: ۵۴۲۸۸۷
 
یادداشت؛
تقدم دولت اسلامی بر جامعه اسلامی
دولت ترسیم ­گر هندسه و قالب کلی جامعه خویش است، اگر این هندسه و قالب براساس اندیشه و فرهنگی ناصواب باشد قطعا جامعه­ ای که در چنین قالب و براساس آن هندسه فرم بگیرد به همان فرهنگ و اندیشه نیز مبتلا می ­شود.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، سال‌هاست که رهبر معظم انقلاب بر این نکته مهم که ما مرحله انقلاب اسلامی و تشکیل نظام اسلامی را پشت سر گذاشته و اکنون در مرحله تشکیل دولت اسلامی و سپس جامعه اسلامی و بعد از آن دو، مرحله تمدن عظیم اسلامی را پیش رو داریم، تاکید داشته، بلکه از عدم تشکیل دولت اسلامی و بدنبال آن جامعه اسلامی تاکنون ابراز تاسف نموده­اند. همچنین براینکه این پنج مرحله به همان ترتیب ذکرشده، در پی هم هستند و تشکیل مرحله ماقبل زمینه تشکیل مرحله مابعد است تاکید داشته ­اند. قطعا پاسخ این پرسش که چرا انقلاب با اینکه درحال اتمام دهه سوم عمر خویش است هنوز موفق به تشکیل دولت اسلامی نشده، در گرو مسائل عدیده­ای است که پرداختن به آنها خود مجالی دیگر می­خواهد. اما آنچه که این نوشتار درپی آن است، علت تقدم ساحت دولت اسلامی نسبت به جامعه اسلامی است، که درصورت رسیدن بدان گوشه­ای از جواب پرسش بالا نیز تبیین می­گردد. پس سوال این یادداشت را می­توان اینگونه بیان کرد: چرا در اندیشه مقام معظم رهبری، ساحت دولت اسلامی بر جامعه اسلامی تقدم یافته است؟

پیش­تر باید گفت که هر یک از این پنج مرحله، تعاریف، معیارها و ویژگی­هایی دارند که باعث تمایز ماهوی با مراحل دیگر می­شوند و رهبری معظم انقلاب طی سالیانی این تمایزات را معرفی کرده­اند که در تصویر زیر مختصرا به این ویژگی­ها اشاره می­ شود.

همانگونه که در تصویر بالا مشاهده می­شود، معیار دولت اسلامی عبارت است از: تشکیل منش و روش اسلامی در بدنه دولت و حاکمیت. ذکر این نکته مهم است که دولت در اندیشه مقام معظم رهبری اعم از قوه مجریه و شامل هر سه قوه و مجموعه ­های تحت آنها می­ باشد.[1] و نیز مراد از جامعه اسلامی صرف وجود اعتقاد به اسلام و اکتفا به باورهای ظاهری نیست بلکه منظور ظهور و تجلّی دستورات اسلامی در جامعه همانند استقرار عدالت در تمام ابعاد آن، ازبین رفتن تبعیض، ریشه کن شدن فقر، به ارمغان آمدن عزت حقیقی، و عینیت و فعلیت یافتن دیگر معیارها و آرمانهای اسلامی است.[2]

دولت ترسیم­گر هندسه و الگوی کلی جامعه خویش است از این رو در کلمات معصومین مشاهده می­کنیم که رفتار یک جامعه را انعکاس رفتار حاکمان آن جامعه دانسته و فرموده­اند: «اَلنّاسُ بِاُمَرائِهِمْ اَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبائِهِمْ[3]؛ مردم، به دولت‌مردان خود شبيه‌ترند تا به پدران‌شان». اگر هر جامعه­ای را به مثابه خانه­ای فرض کنیم که تمامی ساکنان آن جامعه به منزله فرزندان آن خانه­اند، به ناچار در راس این خانه باید سرپرست و مدیری باشد که به عنوان پدر این خانواده بزرگ، رهبری و اداره این خانه و اهل آن را بر عهده دارد. حال این سرپرست و پدر خانواده در هر شکل از جایگاه فکری، اخلاقی و رفتاری که قرار داشته باشد، بر فرزندان جامعه خویش تاثیر می­گذارد.

اگر این رییس، انسانِ صالح و درستکاری باشد، به مرور زمان، جامعه او نیز چون خودش صالح و درستکار خواهند شد و اگر، پدر آن خانواده انسانِ شرور و فاسدی باشد، با گذشت زمان، مردمش نیز رنگ و بوی او را گرفته، به راه و روش او خو می­گیرند.

این واقعیت چیزی نیست که فقط در کتاب ها مسطور و مرقوم بوده و یا در اذهان روان پژوهان و روح کاوان موجود باشد؛ بلکه این حقیقتی است که ادوار مختلف حیات انسانی، بدان گواه و شاهد است و با تدبر در آیات قرآن نیز ثابت می­شود. جامعه فرعون که سالیانی طولانی تحت سیطره حاکمی طاغوت و ظالم مانند فرعون بود با تلاشهای حضرت موسی از ظلم فرعون نجات یافت اما خوی فرعونی و آموزه­های باطل فرهنگ مصر باستان که یک فرهنگ شرک آلود بود در تاروپود آنها چنان اثر گذاشته بود که بعد از دیدن آن همه معجزه و شکافتن نیل و غرق شدن فرعونیان، به محض اینکه پیامبرشان آنها را برای مدت کوتاهی ترک و با اینکه جانشین در آنها قرار می­دهد، به همان فرهنگ فرعونی و شرک آلود باز می­گردند، فرهنگ و خوی تفرعن چنان در جامعه بنی اسرائیل ریشه دواند که باعث شد در برابر تمامی انبیاء فرستاده شده بر این قوم جبهه گرفته و بسیاری از آنها را به قتل رسانند.

همانگونه که گفته شد دولت ترسیم ­گر هندسه و قالب کلی جامعه خویش است، اگر این هندسه و قالب براساس اندیشه و فرهنگی ناصواب باشد قطعا جامعه ­ای که در چنین قالب و براساس آن هندسه فرم گیرد به همان فرهنگ و اندیشه نیز مبتلاء می­شود و برعکس، جامعه­ای که در یک الگو و براساس هندسه­ای صحیح و الهی فرم گیرد دارای فرهنگی غنی و اندیشه­ای صحیح خواهد بود. چراکه جامعه به مثابه زمینی است که استعداد و قوه کاشت را دارد، حال اگر در آن بذر  نیک کاشته شود نیکو نیز برداشت می­شود و بالعکس. و نقش دولت در این جامعه نیز به مثابه پدر در خانواده و یا زارع نسبت به زمین است. پس اینکه برخی دهان­ها و قلم­ها بخواهند اینگونه القاء کنند که دولت در بوجود آمدن و یا مدیریت فرهنگ بی­تاثیر و خنثی است و یا نباید دخالتی در این مورد داشته باشد سخنی گزافه و نامعقول است. زیرا دولتها تولیدگر، مروج و اشاعه کننده فرهنگ هستند، یک دولت با اتخاذ سیاست­ هایش در عرصه­های مختلف سیاسی، اقتصادی، آموزشی، عمرانی و ... هم تولیدکننده و هم مروج فرهنگی در جامعه است. از این رو هنگامی که در سیاست خارجی مذاکره­ای می­کند و یا در سیاستهای اقتصادی تصمیمی می­گیرد، نیز آن هنگام که تولیدگری و یا عدم تولیدگری و وابستگی و واردات را سرلوحه کارش قرار می­دهد، ویا در مقوله شهرسازی و معماری سیاست گذاری و اقدام می­کند، همزمان مولّد و مروّج فرهنگی است که بعد از تثبیت، به شخصیت، هویت و معرف آن جامعه بدل می­گردد. و این فرهنگ به مثابه روحی در کابد جامعه دمیده خواهد شد، براین اساس مادامی که پدر (دولت) متصف به قید اسلامی، که بواسطه به فعلیت رسیدن اندیشه­های اسلام در دولت حاصل می­گردد، نشده باشد خانواده (جامعه) او نیز حقیقتا به این قید متصف نمی­گردد.

حال شاید این اشکال پیش آید که خاست­گاه دولت، جامعه است، دولت­ ها خروجی جوامع ­اند و از بطن جامعه برمی ­خیزند، پس نمی ­تواند دولت اسلامی مقدم بر جامعه اسلامی شود چرا که دولت محصول جامعه است.

برای پاسخ باید گفته شود که بله، جامعه، دولت‌سازی می‌کند، و دولت، محصول جامعه است اما این نوع تقدّم ناظر به اصلِ شکل‌گیری دولت است، نه تغییر در ماهیّتِ وجودی که شکل گرفته است. به سخن دیگر بحث ما در اصل شکل‌­گیری یک حقیقت به نام دولت و یا جامعه نیست، زیرا در اینکه جامعه موطن و مولّد دولت است و بر آن تقدم وجودی دارد جای هیچ شک و تردیدی نیست، بلکه بحث ما در تغییر ماهیت حقیقتی به نام دولت و یا جامعه است که در حال حاضر موجودند. به بیان دیگر، کدام یک از این دو (دولت – جامعه) قدرت بیشتری در تشکیل و یا تغییر و استحاله یک فرهنگ فراگیر(خواه اسلامی و یا غیر اسلامی) و تزریق آن فرهنگ فراگیر به طرف مقابل خود را دارد؟ آیا این جامعه است که توانایی این چنین کاری را دارد و یا این دولت است که می­تواند این کار را انجام دهد؟ به نظر می­رسد که تأثیراتِ دولت بر جامعه بیشتر است، چون دولت، مقدورات و امکان‌های بیشتری در اختیار دارد، بلکه به طورِ عمده، قدرت در دولت متمرکز است. از این رو، کسانی که به دنبالِ ایجادِ تغییراتِ اجتماعی هستند، خود را ناگزیر می‌بینند که دولت را تصرّف و از آن به عنوانِ ابزاری در راستای ساختارشکنی در جامعه استفاده کنند. دولت­ها براساس گرایشات و اعتقادات خویش، اهداف، رویکردها و عملکردهایی را تعریف و اجرا می­کنند که بی­شک هر اقدامی که توسط دولت انجام گردد تاثیری در فرهنگ کلان جامعه می­گزارد که این تاثیر، خود در قالب ایجاد، تغییر، تضعیف و یا تقویت پازل و یا پازهایی از فرهنگ نمود پیدا می­کند. برای مثال سبک و اجرای معماری و شهرسازی در دولتها تاثیر مستقیم در ایجاد و تقویت، یا تضعیف و اعدام معنویت، حیاء و عفت، شادابی و ... دارد که اینها همگی پازل­ هایی از فرهنگ اسلامی­اند. حال معنای حدیث شریف: «اَلنّاسُ بِاُمَرائِهِمْ اَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبائِهِمْ[4]؛ مردم، به دولت‌مردان خود شبيه‌ترند تا به پدران‌شان» بهتر ظاهر می­گردد. زیرا حاکمان یک جامعه بواسطه اهداف، برنامه­ها و عملکردهای خویش در فرهنگ که روح جامعه و شخصیت و هویت آن است تاثیرگذاشته و به آن شکل می­دهند. این شکل و فرم می­تواند در قالبی دینی که نتیجه آن ایجاد هویت و شخصیت دینی در جامعه و تثبیت و تقویت این هویت دینی تا آنجا که روح کلی جامعه را با صفات و ویژگی­های دینی تشخّص داده، آن صفات در جامعه فعلیت یابند و موجب تعریف جامعه مذکور به «جامعه دینی یا اسلامی» شود و یا می­تواند در قالبی غیر دینی انجام گیرد که در این صورت، نتیجه عکس قضیه­ی پیش گفته است.

متاسفانه در کشور ما عملکرد دولت­ها ثابت کرده که مستقل از اهداف نظام و در اصول کلی مدیریت دولتی، طبق سلیقه حزبی عمل می کنند تا جایی که تلاش می کند همه مردم را با ذایقه سیاسی و فرهنگی خود همراه کند. درحالی که باتوجه به مطالب بالا باید گفته شود؛ جامعه زمانی متصف به قید اسلامیت می ­شود که دولت در امتداد اهداف نظام اسلامی حرکت کند و ماهیت آن از سنخ ماهیت نظام اسلامی شود./۸۴۱/ی۷۰۲/س

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

 

[1] - ر.ک: بیانات مقام معظم رهبری در مورخ: 12/9/1379

[2] - همان

[3]- تحف العقول، ص208

[4]- تحف العقول، ص208

 

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۲ + ۱۱
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۱/۳۰ - ۱۲:۵۶
حجت الاسلام مرتضوی مطرح کرد؛
نقش کلیدی رسانه‌ها در ارتقای کیفیت کالاهای ایرانی
مدیر مدرسه علمیه قدیری گفت: اگر رسانه های جمعی ابتدا خودشان در زمینه حمایت از کالای ایرانی پیشگام شوند و سپس آن را تبلیغ کند، این تبلیغ بسیار تأثیرگذار خواهد بود.
۱۳۹۷/۱/۳۰ - ۰۸:۰۴
با حضور فعال صلح در عرصه بین الملل؛
"نقش معنویت در تحقق صلح جهانی" بررسی شد
عضو هیأت علمی دانشگاه ویلفرد لوریر گفت: هدف از گفت وگو در زمینه مذاهب، تغییر مذهب نیست، بلکه هدف از گفت وگوها فهم بهتر از همه ادیان است.
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۱۱:۳۴
حجت الاسلام احمدی شاهرودی مطرح کرد؛
بی مهری آشکار به تولید ملی/ تولیدکنندگان ابتکار داشته باشند
عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین با اشاره به اینکه موفقیت در راه حمایت از کالای ایرانی مبتنی بر وجود عزم ملی است، گفت: تولید کنندگان نیز باید بپذیرند در بازار رقابت، کالایی تولید کنند که خریدار نسبت به ک...
۱۳۹۷/۱/۲۹ - ۱۱:۱۴
رییس سازمان بسیج طلاب کشور:
نگاه مردم به تصمیم گیری مسؤولان است
حجت الاسلام گواهی تأکید کرد: دولتمردان باید به سخنان حکیمانه ایشان توجه ویژه داشته باشند و هیأت های اندیشه ورزی را تشکیل داده و رهنمودهای ایشان را در مواجهه با تهدیدات و مسائل مختلف دشمن بررسی کنند.
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۲۳:۵۱
حجت الاسلام جوشقانیان تأکید کرد؛
اعتماد به "جوان ایرانی" پیش نیاز حمایت از کالای ایرانی
رییس مجمع عالی بسیج استان قم یکی از شاخصه های حمایت از کالای ایرانی را جلوگیری از قاچاق کالا در کشور خواند و گفت: قاچاق، بی تردید تولید داخلی را به تعطیلی می کشاند.
۱۳۹۷/۱/۲۸ - ۱۳:۰۷
یادداشت؛
پایتخت را دوباره ببینیم
ترویج احترام به والدین، پرداختن به مفاسد مواد مخدر، عنایت به جایگاه مهم خانواده و نیز به تصویر کشیدن اختلافات فرزندان و والدین به شکل متعادل و نه کاریکاتوری از نکات مثبت و قابل توجه سریال پایتخت ۵ ...
۱۳۹۷/۱/۲۷ - ۱۵:۳۸
یادداشت؛
اندازه نگه دار که اندازه نکوست + شعر
برخی گمان می کنند اسراف فقط در مصرف زیاد از حد آب و نان معنا پیدا می کند. اما حقیقت آن است که حتی شایسته است انسان در هنگام صحبت کردن نیز مراقب باشد که فرصت گوینده و شنونده و ... نیز امکانی است که با...
۱۳۹۷/۱/۲۷ - ۱۵:۱۸
در گفت و گو با رسا بررسی شد؛
از الهامات "شیطانی" تا "فروپاشی خانواده"
فعال و محقق در عرصه فرقه ها و عرفان های نوظهور با بیان اینکه کسانی که جذب گروه های عرفانی منحرف می شوند، آسیب پذیر می شوند، بیان داشت: باور ما این است "الهاماتی" که برای این‌ها پیش می‌آید، رحمانی نیست...
۱۳۹۷/۱/۲۷ - ۱۴:۵۹
حجت الاسلام حاج آقازاده مطرح کرد؛
تشیع انگلیسی به دنبال بدعت گذاری
پژوهشگر عرفان های نوظهور گفت: باید به طرفداران تشیع انگلیسی بفهمانیم که مورد سوء استفاده قرار گرفته اند.
۱۳۹۷/۱/۲۵ - ۱۸:۵۵
یادداشت؛
از ظرف کاشانی تا بنر کره‌ای
خوشبختانه اکنون عزمی جدی و فراگیر در کشورمان برای حمایت از کالاهای وطنی ایجاد شده است و روزبه‌روز دارد فراگیرتر می‌شود و امید است و دعا می‌کنیم که روزی برسد که مصرف کالای ایرانی گزینه‌ی اول ما و مایه‌...
۱۳۹۷/۱/۲۵ - ۱۷:۳۵
همراه با مشاور؛
دنیای احساسی جدید اما ناپایدار
هر ارتباطی می تواند یک پرونده احساسی جدید در دنیای ما باز کند، حتی ارتباط هایی که به ظاهر جدی نیستند و سرگرمی اند.
۱۳۹۷/۱/۲۴ - ۲۱:۲۷
اخلاق رکن اصلی بعثت؛
بحران معنوی در عصر مدرن
ساخت اخلاقی مهم‌ترین عامل تکامل و ترقی و یا سقوط و انحطاط و زوال جوامع بشری محسوب می شود و جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به توجه به اخلاق و ساخت جامعه براساس اخلاق اجتماعی نیازمند است.
۱۳۹۷/۱/۲۴ - ۱۶:۳۴
یادداشت؛
رفتار حرفه‌ای در مواجه با "فناوری"
یکی از اشتباه های پررنگ در استفاده از دنیای مجازی به ویژه شبکه های اجتماعی این است که برخی برای پر کردن تنهایی های خود به سراغ این فضا می روند در حالی که با غرق شدن در چنین فضایی، تنهاتر می شوند.
۱۳۹۷/۱/۲۴ - ۱۶:۲۸
شعر طنز؛
هر دلاری پیش ما برگ چناری بیش نیست
رضا الهامی، شاعر حوزوی به مناسبت شعار امسال شعر طنزی را سروده است، که تقدیم خوانندگان رسا می شود.
۱۳۹۷/۱/۲۴ - ۱۱:۲۷
معاون پرورشی و فرهنگي وزیر آموزش و پرورش خبر داد؛
فعالیت تبلیغی ۱۷ هزار روحانی در آموزش و پرورش
کریمی از فعالیت تبلیغی ۱۷ هزار روحانی در آموزش و پرورش خبر داد و گفت: مدارس دارای روحانی مستقر ۱۱۵ درصد نسبت به سال های قبل رشد داشته و در ۳ هزار و ۸۰۰ مدرسه روحانی مستقر داریم.
۱۳۹۷/۱/۲۳ - ۱۷:۳۰
دیالوگ تأمل برانگیز پایتخت؛
ز نیرو بود «زن» را راستی
اعتراف می‌کنم که از خودم شرمنده شدم که حتی در دنیای خیالی سینما هم راست‌گویی برای من و بسیاری دیگر مثل من این‌قدر دشوار است و من و جامعه‌ من چه بهای سنگینی را داریم می‌پردازیم بابت اینکه افرادی مثل «ه...
۱۳۹۷/۱/۲۳ - ۱۷:۱۹
یادداشت؛
جایگاه کظم غیظ اجتماعی
امروز جامعه ما بیش از پیش نیازمند کظم غیظ و مبارزه با خشم و عصبانیت های ناصواب است و این موضوع جز با تأسی به فرهنگ اهل بیت(ع) و سبک و سیره زندگی آن انوار مقدس میسر نخواهد شد.
۱۳۹۷/۱/۲۳ - ۱۷:۱۶
روشنفکری در ایران(۱۳)
ریشه شناسی تفکر اعتزال نو
حجت الاسلام والمسلمین عرب صالحی گفت: برای جلوگیری از رشد افکار اعتزال نو مهمترین راهکار، اسلامی‌سازی علوم انسانی است.
۱۳۹۷/۱/۲۳ - ۱۷:۱۳
سِلفی یا خودشیفتگی؛
مراقب لایک‌ها باشیم
اینکه خودمان را دوست داشته باشیم، نشانه خوبی است و خبر از وجود عزت نفس در ما می دهد، اما اگر فقط خودمان را دوست داشته باشیم و به این خاطر دیگران را به حاشیه بفرستیم یا زیادی به خودمان توجه کنیم، اصلا ...
۱۳۹۷/۱/۲۳ - ۰۸:۴۰
مدیرکل دفتر تالیف کتب آموزش و پرورش:
تلاش آموزش و پرورش انتقال با ظرافت معارف دینی به دانش آموزان است
امانی با بیان این که آموزش و پرورش تلاش کرده که معارف دینی را با ظرافت به دانش آموزان منتقل کند، شایعه توجه نکردن این وزارتخانه به امور معارفی و قرآنی را نادرست خواند.