Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - حلقه مفقوده آزادی
پنج شنبه ۲۸ تیر ۱۳۹۷ Thursday, July 19, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۹/۲۲ - ۱۱:۵۰
شناسه خبر: ۵۴۱۷۸۸
 
یادداشت؛
حلقه مفقوده آزادی
اخلاق به انسان آزادى حقیقی مى‏ دهد، يعنى او را از بند شهوات آزاد کرده، رشته نفسانیات را از گردنش برمى ‏دارد و ريشه پلشتی­ های اجتماعى را می­ زداید.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، «آزادی» مفهومی است که همواره یکی از بحث برانگیزترین موضوعات داخلی و بین المللی جوامع بشری بوده است. مفهومی که همگان آن را تقدیس، و برای رسیدن به مطلوب خویش بدان چنگ زده­اند. هم موافقان دین خود را مدافع آزادی می­دانند هم مخالفان دین. هم موافقان اختلاط روابط پسر و دختر، منتقدین مسأله حجاب و مروجین بی­قیدی­ های اجتماعی و لاابالی­گری­ های اخلاقی استناد به آزادی می­کنند، و هم مخالفان این ولنگاری­ها و مدافعان ترویج احکام الهی و اصول اخلاقی. هم ایالات متحده به خود حق داده که به بهانه دفاع از آزادی، به ملتهای دیگر تجاوز کند و هزاران جنایت انجام دهد، هم ملتهای مبارز در مقابل آنان با نام آزادی ایستادگی می ­کنند.

این چه مفهومی است که این همه دچار تضادها و تناقض با ذات خویش شده؟ آیا در دل مفهوم آزادی حلقه مفقوده­ای موجود است که بتواند جوابگوی این همه تضاد و تناقض باشد؟ واگر هست، آن حلقه مفقوده چیست؟ شاید جواب را در ملزمات و بازدارنده­های حقوقی جستجو کنیم، اما بازهم به پاسخ حقیقی نخواهیم رسید چراکه خود بازدارنده­های حقوقی (چه حقوق را الهی و واضعش را خداوند بدانیم و چه بشری و از نوع اعتباریات بشری که در این صورت راه برای سوء استفاده­های نفسانی باز می­شود) احتیاج به یک اهرم برای کامل و صحیح اجراشدن دارند و این اهرم گزاره­های اخلاقی است که باعث می­شود نهادها و مجریان حقوق، در اعمال، اجرا و نظارت بر مسائل مختلف طرف حق را وانگذارند. یک قاضی زمانی قضاوتش عادلانه است که متصف به ملزومات اخلاقی و صفت عدالت باشد وگرنه هرچقدر هم نظارت سخت اعمال شود با یافتن کوچکترین مفرّی عدالت را ذبح خواهد کرد.

در مسأله «آزادی» نیز به همین شکل است و تنها اهرمی که می­ تواند به طور یقینی آزادی را از مرزهای توحش خارج نگاه دارد «اخلاق» است که همان حلقه مفقوده آزادی در بسیاری از جوامع غربی و شرقی و اندیشه­ها و تعاریف سکولار از آزادی است. بنابراین پوچ بودن شبهه­ای که برخی مطرح می­کنند مبتنی براینکه اخلاقیات محدود کننده آزادی است ظاهر می شود، چراکه آزادی مادامی مقدس و قابل احترام است که خود مبدل به نقض آزادی و حقوق دیگری نشود که در آن صورت تبدیل به توحشی در لقای نام آزادی می­گردد و نام آزادی به همراه تقدس مفهومی آن ساتری می­گردد برای توحش برآمده از خروش نفسانیات و غرایز.

البته این حرف به معنای این نیست که حدود آزادی تا آنجایی است که به آزادی­های دیگران لطمه وارد نکند چراکه این سخنِ به ظاهر زیبا، کلامی باطل است، بلکه آزادی باید به سمت تکامل و تعالی نفس انسانی حرکت کند اما اگر برای رهایی نفسانیات حیوانی باشد و باعث لطمه زدن به نفس انسانی و یا به تعبیر شهید مطهری، «خود عالی» شود باید محدود گردد، و این محدودیت، درحقیقت تحدید توحش و شهوات نفسانی است. این لطمه زدن به نفس انسانی، گاه بواسطه تجاوز به حقوق و کرامت دیگران حاصل می­شود و گاه بواسطه تجاوز به کرامت خویش، و در هر دو حالت «خود عالی» یا همان نفس انسانی فرد تنزل کرده و لطمه می ­خورد.

این حقیقت(تبدیل آزادی به توحش) در جوامع امروزی کاملا مشهود و ملموس است، جوامعی که با زدودن اخلاقیات از گوهر آزادی، هرگونه نفسانیت، شهوت، خودخواهی، زیاده­خواهی و تجاوزی را در مرزهای آزادی راه داده­اند و با اختلاط مرز حریت و حیوانیت، آزادی­های بشری را به بهانه محدود نکردن آن، به انواع بی­بندوباری­های اخلاقی از همجنس­بازی و ازدواج همجنس­بازان تا انواع زنا و غیره آلوده کرده، بلکه تبدیل به قانون می­ کنند. و ثمره آن، صدها نوع جرم و جنایت و بیماری­های روحی و جسمانی، و توحشی است که جوامع مذکور را نه تنها درخود فروبرده که در برابر هر ملتی که نخواهند اینگونه مرز حریت و حیوانیت را مخلوط کنند جبهه گرفته، با استفاده از اهرم­های قدرت خودساخته آنها را محکوم به نقض حقوق بشر و آزادی می­ کنند. براین اساس آن حقیقتی که می­تواند جلوی تبدیل آزادی به توحش را بگیرد تقیّد آزادی به اخلاق است و این تقیّد محدود کننده آزادی نیست بلکه زایل کننده توحش است.

كسانى كه ميان «مصونيت» و «محدوديت» را نمى‏ فهمند و با نام آزادى و رهايى از قيد و بند، به خرابى حصار تقوا فتوا مى‏ دهند. قدر مشترك پناهگاه و زندان «مانعيت» است، اما پناهگاه، مانع خطرها است و زندان، مانع بهره­بردارى از موهبت­ها و استعدادها. اين است كه على عليه السلام مى‏فرمايد:«اعْلَموا عِبادَ اللَّهِ انَّ التَّقْوى‏ دارُ حِصْنٍ عَزيزٍ، وَ الْفُجورَ دارُ حِصْنٍ ذَليلٍ،ئلايَمْنَعُ اهْلَهُ وَ لا يُحْرِزُ مَنْ لَجَأَ الَيْهِ. الا وَ بِالتَّقْوى‏ تُقْطَعُ حُمَةُ الْخَطايا؛ بندگان خدا! بدانيد كه تقوا حصاری بلند و غيرقابل تسلط است، و بى تقوايى و هرزگى حصاری پست است كه مانع و حافظ ساكنان خود نيست و آن كس را كه به آن پناه ببرد حفظ نمى‏ كند. همانا با نيروى تقوا نيش گزنده خطاكاري ها بريده مى‏ شود». «نهج البلاغه، خطبه 157»

حضرت على(ع) در اين بيان عالى، گناه و لغزش را كه به جان آدمى آسيب مى‏ زند، به گزنده‏اى از قبيل مار و عقرب تشبيه مى‏ كند؛ مى‏فرمايد نيروى تقوا نيش اين گزندگان را قطع مى‏ كند. همچنین در برخى از كلمات تصريح مى‏كند كه تقوا مايه اصلى آزاديهاست؛ يعنى نه تنها خود قيد و بند و مانع آزادى نيست، بلكه منبع و منشأ همه آزاديهاست. «فَانَّ تَقْوَى اللَّهِ مِفْتاحُ سَدادٍ وَ ذَخيرَةُ مَعادٍ وَ عِتْقٌ مِنْ كُلِّ مَلَكَةٍ وَ نَجاةٌ مِنْ كُلِّ هَلَكَةٍ؛ همانا تقوا كليد درستى و توشه قيامت و آزادى از هر بندگى و نجات از هر تباهى است». «خطبه 221»

آری، اخلاق به انسان آزادى حقیقی مى‏ دهد، يعنى او را از بند شهوات آزاد کرده، رشته نفسانیات را از گردنش برمى ‏دارد و ريشه پلشتی­ های اجتماعى را می­ زداید./۸۴۱/ی۷۰۳/س           

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۹ + ۱۰
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۴/۲۷ - ۱۷:۰۳
این هندوانه دربسته نیست؛
یادداشت | "کفویت علمی زوجین" آری یا خیر؟
کفویت در مساله ازدواج بسیار مهم است و کفویت تحصیلی زن و شوهر از این قاعده مستثنی نیست، دختر و پسر در وهله اول در انتخاب همسر باید شرایط عمومی را دارا باشند و در مرحله بعد به ملاک های تخصصی توجه کنند.
۱۳۹۷/۴/۲۷ - ۱۱:۲۴
یادداشت طلبگی | رسانه‌ها و مسئولیت آموزش حقوق اجتماعی
به نظر می رسد باید حقوق اجتماعی در رسانه ها به شدت جنبه آموزشی پیدا کند، امروزه در دنیای هجوم اطلاعات قرار داریم و مدیریت شبکه آگاهی جامعه و حفظ فرهنگ تاریخی و بومی بسیار پیچیده شده است.
۱۳۹۷/۴/۲۵ - ۲۳:۵۰
در گفت‌وگو با استاد حوزه و دانشگاه مطرح شد؛
کارگزاران نظام اسلامی رکن اصلی تحقق جامعه مهدوی
حجت الاسلام و المسلمین شعبانی گفت: دولت اسلامی، شرط لازم برای شکل‌گیری جامعه اسلامی است، یعنی آن دولت با آن ساختارها و مدیران می‌توانند در همه عرصه‌ها به صورت اسلامی عمل کنند.
۱۳۹۷/۴/۲۵ - ۲۳:۳۲
یادداشت | مواجهه با "پیری" به سبک امام رضا
با داشتن نگاهی مانند نگاه زیبای حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام به پیری می‌توان دوران پیری سازنده‌ای داشت.
۱۳۹۷/۴/۲۵ - ۱۵:۳۴
یادداشت | جنبش حمایت از کالای ایرانی و ظرفیت مغفول "جبهه انقلاب"
یکی از چالش های مهم کشور در سال های اخیر موضوع نابسامانی­ های اقتصادی است که راه برون رفت از آن فراگیر شدن فرهنگ بسیج و فعلیت یافتن مولفه ­های این فرهنگ به جای روحیه اشرافی و آسوده طلبانه است.
۱۳۹۷/۴/۲۴ - ۱۵:۵۰
از فیلم‌سازی تا واقعیت‌سازی؛
یادداشت | ما برای شما نان آورده ایم
در لابه لای تصاویر رنگارنگ و متحرکی که روی پرده سینما نقش می بندد و هر بیننده ای را مسحور خود می کند، رازهای سر به مهر و اسرار طبقه بندی شده زیادی وجود دارد.
۱۳۹۷/۴/۲۴ - ۱۵:۱۰
بازشناسی نظام آموزشی کشور؛
یادداشت | جامعه نخبگانی و برداشت‌های ناقص از واقعیت‌های اجتماعی
متاسفانه با بررسی میدانی در سطح جامعه نخبگانی کشور و به تبع آن سطح عمومی جامعه ایران به یک آفت و آسیب بزرگ می رسیم، اینکه سطح درک، بصیرت، قدرت تحلیل، امید و تلاش بخش زیادی از جامعه در وضعیت مناسبی قرا...
۱۳۹۷/۴/۲۰ - ۱۶:۳۸
اخلاق اجتماعی؛
یادداشت | "کلکل فوتبالی" از نگاه روان‌شناسی و اخلاق
کلکل‌های فوتبالی همان‌قدر که می‌توانند سبب خوش شدن وقت فرد شوند، در صورت عدم مراقبت‌های اخلاقی می‌توانند بیش از آن مایة سقوط او شوند.
۱۳۹۷/۴/۲۰ - ۱۴:۰۳
یادداشتک | ملّاشدن و تعطیلات؛ جمع ضدین
دو هفته قبل از نوروز، به اسم دیدار با خانواده، کلاس ها را رها می کنیم. پنج شنبه هر هفته، تعطیلیم و تابستان را کلا استراحت می کنیم! همیشه هم گلایه داریم چرا حوزه های علمیه، مانند قبل نمی توانند قدرتمند...
۱۳۹۷/۴/۱۹ - ۱۹:۳۵
بخش دوم؛
یادداشت | موانع ذهنی تحقق سبک زندگی نبوی
گاهی یک تک مصراع ضررش برای یک ملت صدبار از وبا و طاعون بیشتر است. از آن تک مصراع‌های گمراه‌کننده در دنیا یکی همین است: «کار پاکان را قیاس از خود مگیر».
۱۳۹۷/۴/۱۹ - ۱۹:۲۸
یادداشتک | آقایان مسئول! فردا دیر است
هنوز دانه درشت هایی که با ارز دولتی خودرو وارد کردند هنوز نام برده نشده و ضرب الاجل رئیس جمهور محترم برای اعلام لیست شرکت های گیرنده ارز، کامل جواب نداده است.
۱۳۹۷/۴/۱۹ - ۱۵:۲۴
نشست "بررسی جامعه‌شناختی وضعیت دین‌داری در ایران" برگزار می‌شود
نشست «دین و جامعه؛ بررسی جامعه‌شناختی وضعیت دین‌داری در ایران» به همت کانون اندیشه جوان برگزار می‌شود.
۱۳۹۷/۴/۱۹ - ۱۳:۰۹
طنز | شبکه های پیام رسان در گذر تاریخ
جامعه شناسان با استفاده از تجربیات جانورشناسان به این نتیجه رسیده‌اند نسل بشر رو به انقراض است چراکه غار نوشت های دوران باستان حاکی از اعتیاد دایناسورها به پیام‌رسان دودی باعث است انقراضشان شده است.
۱۳۹۷/۴/۱۷ - ۱۶:۲۰
یادداشتک؛
"مخاطب بایدها"
سپاس از مطالبه گری به حق رییس جمهور؛ اما مطالبه گری کار ماست و اجرا از شما. نگرانم که جای مطالبه گر با مجری عوض شود.
۱۳۹۷/۴/۱۴ - ۱۷:۵۵
گزارش | پدیدارشناسی خشونت در روابط خانوادگی
دیالوگ به‌دوراز خشونت و تنش میان سوژگانی و توأم باارزش مسئولیت‌پذیری و حس مراقبت از دیگری، در حالی است که برقراری دیالوگ سازنده و مسالمت‌آمیز تنها زمانی در خانواده میسور است.
۱۳۹۷/۴/۱۴ - ۱۷:۴۰
در دیدار با آیت الله فاضل مطرح شد؛
یوگا ورزش نیست| چرا بود‌جه‌های دولتی در اختیار عرفان‌های نوظهور قرار می‌گیرد
حجت‌الاسلام مظاهری سیف گفت: متأسفانه به سبب بی‌اطلاعی برخی از مسؤولان کشور، امکانات عمومی و بودجه‌های دولتی در اختیار برخی از عرفان‌های نوظهور قرار می‌گیرد.
۱۳۹۷/۴/۹ - ۲۰:۰۶
یادداشت | قم؛ توریستی یا زیارتی
امروزه دیگر وقتی پایت را می خواهی داخل شهری بگذاری دیگر معنای دیوارهای شهر یا محل اخذ عوارضی یا خلوتی اطراف ورودی های شهر، برایت رخ نمی نماید.
۱۳۹۷/۴/۸ - ۰۹:۱۷
یادداشت | از غزوه بنی قینقاع تا برجام‌
امروزه عده ای هستند که تاریخ و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) را جور دیگری تفسیر می کنند؛ اما در تاریخ همه چیز به وضوح آمده است و این برداشت ها هستند که کار را خراب می کنند.
۱۳۹۷/۴/۸ - ۰۹:۰۷
تقویم تاریخ؛
اگر او بود نمی گذاشت...
مردی که برای شهادتش مجلس عزا برپا شد و اولین گریه کننده او پیامبر اکرم(ص) بود.
۱۳۹۷/۴/۸ - ۰۸:۵۷
به همت مرکز تحقیقات زن و خانواده؛
کرسی علمی"پدیدارشناسی خشونت در روابط خانوادگی" برگزار شد
کرسی علمی «پدیدارشناسی خشونت در روابط خانوادگی؛ یک رویکرد اخلاقی» در سالن نشست‌های مرکز تحقیقات زن و خانواده برگزار شد.