Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - ارتباط تحولات اجتماعی با چرخه فرهنگ
یکشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۷ Sunday, December 16, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۸/۲۵ - ۱۳:۵۵
شناسه خبر: ۵۳۷۵۲۶
 
ارتباط تحولات اجتماعی با چرخه فرهنگ
هر جامعه در بطن خود با یک چرخه صعودی و یا نزولی روبه رو است که تمامی گزاره­ های اخلاقی، انسانی، اجتماعی و هرآنچه که در تعریف فرهنگ و در دایره آن می­ گنجد را در بر می­ گیرد.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب، فرهنگ یک ملت، منشاء عمده تحولات آن ملت است. (مقام معظم رهبری، مورخ: 8/10/83)  به عبارت دیگر، تمامی عملکردها، جهت گیری­ ها و تحولات یک ملت سرچشمه در فرهنگ آن ملت دارد و از سوی دیگر فرم‌­دهی فرهنگی وابسته به عواملی است که در یک چرخه صعودی و یا نزولی، بر تکامل و یا تنازل همدیگر تاثیر گذاشته و بستر تحولات منفی و یا مثبت، و نیز بسیاری از خصلت ها، باورها و کنش ­های یک ملت را فراهم می­ سازند.

ترسیم یک چرخه موثر در جامعه: بسیاری از عوامل جغرافیایی، محیطی، اجتماعی، اقتصادی، زبانی و ... در شکل گیری فرهنگ تأثیرگذار هستند(مراد از فرهنگ، معنای عام آن است که شامل خلقیات، گرایش‌ها، تفکرات، ایمان، آرمان‌ها، رفتارها و ... می شود). و از سوی دیگر فرهنگ(به همان معنای غام) نیز در بسیاری از همان عوامل تاثیر می­ گذارد. براین اساس هر جامعه در بطن خود با یک چرخه صعودی و یا نزولی روبه رو است که تمامی گزاره­ های اخلاقی، انسانی، اجتماعی و هرآنچه که در تعریف فرهنگ و در دایره آن می­ گنجد را در بر می­ گیرد. چرخه ­ای که یک سوی آن عوامل یاد شده، و سوی دیگرش فرهنگی متأثر از آن عوامل است که اینک خود به مثابه عامل و محرکی قوی در بسیاری از همان عوامل یاد شده تأثیری مثبت و یا منفی می­ گذارد.

علت ذکر قید صعودی و نزولی برای این چرخه در این است که هرچقدر عوامل تأثیرگذار در فرهنگ از معیارها و ویژگی­ های مثبت و مطلوب تر بهره­ مند باشند تاثیری مثبت در شکل گیری فرهنگ و غنای آن می­ گذارند و از آن سو، هرقدر که غنا و قوت فرهنگ بیشتر و فربه­تر شود، زمینه و بستری می ­گردد برای رشد بهتر  و تکامل  همان عواملی که باز در همین فرایند چرخه وار بر روی فرهنگ تاثیر می­گذارند و بدین­سان یک چرخه صعودی پدید می آید که در پیشرفت و سلامت آن جامعه در ابعاد مختلفش تأثیر چشم گیری دارد. حال می­ توان همین تصور را در مورد یک چرخه نزولی داشت با این تفاوت که در این چرخه مفروض به علت وجود معیارها و ویژگی های نامطلوب در عوامل تاثیرگذار بر مقوله فرهنگ، فرهنگی نحیف و ضعیف شکل خواهد گرفت که در چرخه توصیف شده به واسطه ضعفش تأثیری مخرب در عوامل مذکور به جا خواهد گذاشت و به همین نحو یک چرخه نزولی در جامعه مفروض شکل خواهد گرفت که تمام ارکان اخلاقی، آرمانی و رفتاری و ... را در یک مسیر نزولی قرار خواهد داد.

شاید برای برخی این توهم پیدا شود که چرخه یاد شده یک دور باطل است، که در جواب باید گفته شود دور در روابط علّی و معلولی فرض می ­شود در حالی که اینجا چنین رابطه ای حاکم نیست و آن عوامل یاد شده همگی اسباب تأثیر گذار در قالب­‌دهی، تکامل و یا تنازل فرهنگ هستند نه علت تامه به وجود آورنده آن فرهنگ، کما اینکه فرهنگ نیز یک سبب تأثیرگذار در آن عوامل است نه علت تامه برای آنها.

حال باید اضافه کرد که یکی از خروجی­ های مهم این چرخه، تحولات یک ملت است. به گونه­ ای که انقلاب ها، تحولات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ... همچنین عملکردهای ملی و فرا ملی یک جامعه و نیز صفات پسندیده و ناپسند اجتماعی را باید در این راستا تفسیر کرد و دید. اگر چرخه مذکور صعودی باشد قطعا شاهد تحولات مثبتی در جامعه خواهیم بود و اگر روند چرخه نزولی بود ثمره و خروجی آن نیز تحولاتی منفی و مخرب خواهد بود.

بر این اساس اگر به دنبال تحولات خرد یا کلان در یک جامعه هستیم باید ابتدا چرخه مذکور را در بطن آن جامعه شناسایی و مطالعه کرده و به نواقص و نقاط ضعف آن دست یابیم و آنها را رفع کنیم، آنگاه خواهیم دید که راه برای ایجاد تحولات مورد نظر هموار می­ شود.

برای نمونه به مسأله مطالعه و کتابخوانی اشاره می­ شود. اگر جامعه ای بخواهد به پیشرفت در ابعاد گوناگون و تمدن غنی دست یابد ناگزیر است که فرهنگ مطالعه و کتابخوانی را ارتقاء بخشد و موانع آن را مرتفع سازد. ارتقای فرهنگ کتابخوانی خود متاثر از عواملی از جمله؛ انتشار کتاب های با موضوعات جذاب، کارآمد و مفید، قیمت مناسب کتاب، در دسترس بودن مراکز خرید کتاب، نشر با کیفیت واستاندارد، رسیدگی به وضع ناشران و نویسندگان آن جامعه، مقوله آموزش به خانواده­ ها و ده ­ها عامل دیگر است. در واقع یک سوی چرخه، عوامل یاد شده قرار دارند و سوی دیگر آن، خصلت کتابخوانی یک جامعه که از آن تعبیر به فرهنگ کتابخوانی می­ شود. هرقدر آن عوامل مطلوب تر شوند فرهنگ مطالعه ارتقای بیشتری می­ یابد و هرقدر که فرهنگ مطالعه ارتقا یابد به رشد و توسعه عوامل یاد شده کمک می­ کند و این سبب پیدایش یک چرخه صعودی شده که ثمره آن؛ قدرت علمی، اقتصادی، فرهنگی، دفاعی و ... است که هرکدام از آنها تحولی در جامعه محسوب می­ شود./۹۰۱/ی۷۰۴/س

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۶ + ۱۲
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۷:۲۰
ناگفته‌هایی از روابط امام با آیت‌الله بروجردی
آیت‌الله بروجردی در مدت اقامت در قم، درس خود را شروع کردند و کسانی همچون حاج‌آقا روح‌الله کمالوند بنا به نقل خودشان و جمعی دیگر از فضلای حوزه در درس ایشان شرکت می‌کردند.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۷:۰۹
یادداشت | کاسبی به نرخ انصاف
کسب و کاری که قداست دارد و می‌تواند سکوی پرشی در معنویات باشد، برای برخی جولانگاه اوامر شیطان شده و از هیچ اجحافی در حق مشتری دریغ نمی‌کنند.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۶:۵۸
یادداشت | حدفاصل میان فقها و استراتژیست‌های غربی
میان استراتژیست‌ها به عنوان مغز متفکر جریان غرب در مقابل فقهای ما در جریان اسلامی فاصله‌ها و تفاوت‌های زیادی وجود دارد. یکی از نقاط فاصله با غربگراها، ویژگی مردمی بودن علمای شیعی است.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۵:۱۰
اخلاق رسانه(۴) گفت‌و‌گو با آیت الله کعبی؛
انتشار پیام مبتنی بر "فطرت"رسالت اصلی رسانه‌ها
آیت‌الله کعبی در تبیین ارتباط اخلاق و رسانه با اشاره به اینکه ایجاد محیط مساعد برای رشد فضائل اخلاقی از اصول جمهوری اسلامی است، گفت: در اخلاق حرفه‌ای رسانه‌ای، تعهد باید در کنار هیاهوی رسانه وجود داشت...
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۴:۲۲
ربات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی در "بله" راه اندازی شد
مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی به منظور آسان شدن شیوه پرسش و پاسخ در فضای مجازی، ربات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی در پیام رسان "بله" را راه اندازی کرد.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۴:۲۰
نگاهی به "یک باور عمومی" که ریشه دینی ندارد
متاسفانه برخی افکار و عملکردها در ميان مردم رواج پیدا کرده که نه پايه ديني دارد و نه مايه علمي و جز خرافات نام دیگری نمی‌توان بر آن وضع کرد.
۱۳۹۷/۹/۲۴ - ۱۳:۳۷
"ارثیه پدری" راهی بازار شد
مستند " ارثیه پدری " که زندگی سیاسی پهلوی دوم را به صحنه نمایش گذاشته است، در سایت عماریار منتشر شد.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۳:۴۹
اخلاق رسانه (۳)
آیت‌الله فاضل: رسانه‌ها به مسائل فقهی حرفه خود توجه کنند
آیت‌الله محمد‌جواد فاضل با تبیین مسائل فقهی رسانه در مواجهه با افراد و موضوعات مختلف گفت: رسانه‌ها به مسائل فقهی حرفه خود توجه داشته باشند.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۲:۲۸
اثر گناه؛ محسوس یا نامحسوس
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی گفت: حضرت موسي(ع) به ميقات مي‌رفت، فردی به او گفت: به خدا بگو من که اين همه گناه مي کنم، هنوز اتفاقي براي من نيفتاده است که اين قدر هم تهديد مي‌کني.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۱:۴۵
بررسي مواضع آيت الله بروجردي در تحولات سياسي معاصر
آيت الله بروجردي، در دوران اقامت در بروجرد، هنگامي كه از نفوذ بهائيان در نهادهاي دولتي مطلع شد، فعاليتهايي براي دفع آنان انجام داد كه همين تكاپوها تلاشهاي آنان را در بروجرد عقيم ساخت.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۱۱:۳۰
نماینده خبرگان رهبری تبیین کرد؛
۴ نشانه "الحاد معاصر" و راه مقابله با آن
حجت الاسلام والمسلمین مبلغی گفت: ضرورت حضور در کارزار بین دین و الحاد را جدی تر بگیریم. از اکتفا به ذکر صفات الهی، فراتر برویم و به "تجلی آن در زندگی" بیاندیشیم.
۱۳۹۷/۹/۲۲ - ۰۷:۳۱
بی آزار تهرانی در دانشگاه امام صادق مطرح کرد؛
آیا اعتقاد و روش من درست است | درس بزرگ حضرت عبدالعظیم
کارشناس و فعال فرهنگی دینی گفت: هرکسی زیرپرچم ولایت قدم برمی‌دارد، باید این آسیب‌شناسی را راجع به خود داشته باشد و خود را بر مبانی اهل‌بیت(ع) عرضه بدارد، که آیا اعتقاد و مسیر من درست است یا خیر.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۶:۰۶
کارشناس رسانه ملی تبیین کرد؛
ظرفیت‌های فرهنگی حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در عصر معاصر
حجت الاسلام علم‌الهدی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در عصر معاصر، به تشریح برخی از آثار این بارگاه ملکوتی پرداخت.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۴:۱۵
موسیقی و جلوه‌های ویژه "منطقه پرواز ممنوع" ساخته می‌شود
با نزدیک شدن به روزهای پایانی تولید فیلم «منطقه پرواز ممنوع»، ساخت موسیقی و جلوه‌های ویزه این فیلم نیز به مراحل پایانی خود رسیده است.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۳:۵۷
گفت‌و‌گو | "فهم زمانه" و ضرورت زباندانی طلاب
شاید برای مخاطبان جالب باشد که اخیرا با کسی که سالها در اسکاتلند ساکن بود صحبت می کردم. او تعبیر مملکت اسلامی را برای کشورهای اروپایی به کار می برد.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۲:۳۶
تأملی بر "هویت خبرنگاران" دین و اندیشه
بی‌مهری‌ها و بی‌توجهی‌های گسترده به حوزه دین و اندیشه در رسانه‌های دیجیتال و مکتوب موجب شده است، تولید محتوا با مضامین آموزه‌های دینی در رسانه‌ها، یک حوزه جنبی و کم اهمیت جلوه کند.
۱۳۹۷/۹/۲۱ - ۱۲:۲۲
نامه گلایه آمیز آخوند خراسانی به پدر آیت الله بروجردی
این که استادی به فکر شاگردش باشد و نامه ای به پدر شاگرد بنویسد که مراقبت بیشتری از فرزندش کرده و از او حمایت کند، درس جالبی است.
۱۳۹۷/۹/۲۰ - ۱۳:۴۷
اخلاق رسانه(۲)
گفت‌و‌گو | مخاطب امروز نیازمند فضای سالم رسانه‌ای و هنری
حجت‌الاسلام والمسلمین نبوی رسانه ملی را از رسانه‌های مشابه اخلاقی‌تر ارزیابی کرد و گفت: هر رسانه که بتواند در بحث‌های معرفتی فعال‌تر باشد و مخاطب خود را بیشتر به مسیر حق هدایت کند، پاک‌تر و ارزشمندتر ...
۱۳۹۷/۹/۲۰ - ۱۳:۳۳
چیستی فرهنگ و مطالعات فرهنگی
فرهنگ از مفاهیمی است که با وجود بحث‌های بسیار درباره آن، همچنان اجماعی بر سر تعریف آن صورت نگرفته است. تو گویی مفهوم فرهنگ از جمله مفاهیم سهل و ممتنع است.
۱۳۹۷/۹/۲۰ - ۱۳:۲۶
"آقا مصطفی خمینی"
رهبر انقلاب درباره شخصیت حاج آقا مصطفى گفتند: او يك مدرس معروف بود. فلسفه درس مى‏ داد، فقه درس مى‏‌داد و به‏ عنوان يك چهره برجسته در ميان طلاب حوزه و فضلا و مدرسين معروف بود.