Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - نقش مطبوعات و خبرگزاری‌ها در گفتمان سازی دینی و فرهنگی
دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷ Monday, December 10, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۸/۹ - ۰۹:۱۵
شناسه خبر: ۵۳۵۳۹۷
 
نمایشگاه مطبوعات؛
نقش مطبوعات و خبرگزاری‌ها در گفتمان سازی دینی و فرهنگی
رهبر انقلاب اسلامی می­ فرمایند: «نظام ما اینگونه است، هرچه مردم بیشتر آگاه باشند، نظام جمهوری اسلامی بیشتر سود می­ برد. بنابراین، این نظام، به آگاه سازی مردم نیازمند است».

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، جایگاه و نقش رسانه، به ویژه مطبوعات و خبرگزاری­ ها در عصر حاضر بر کسی پوشیده نیست. مطبوعات در نظام دینی و اندیشه انقلابی به دلیل رسالت اسلامی و انقلابی منزلتی ویژه یافته­ اند. مهم ترین وظیفه مطبوعات در حکومت اسلامی با توجه به اندیشه مقام معظم رهبری، نقش فرهنگی آنان در معرفی و دفاع از ارزش ها و آرمان های مورد قبول این امت انقلابی و بالا بردن سطح آگاهی و معرفت آنان است.[1] تا بدانجاکه بی­ توجهی و غفلت در برابر آرمان های انقلاب اسلامی و تضعیف و تحریف آنها توسط برخی از مطبوعات و خبرگزاری­ ها گناهی نابخشودنی است که در معرض قضاوت عمومی مردم و آیندگان و نیز در پیشگاه دادگاه الهی قرار دارد.[2] دلیل این رسالت و نقش مطبوعات را باید در مردمی بودن نظام جمهوری اسلامی جستجو کرد.

حکومت اسلامی نظامی مبتنی بر مردم سالاری دینی است، و بقای حکومت مردمی جزء با ارتقای آگاهی و معرفت مردم نیست. این چنین حکومتی که مردم در تولد و بقائش و در تمام تار و پود آن دست و سهم داشته و دارند، نمی­ تواند خود را مستغنی از درک و معرفت مردمش تصور کند، براین اساس همواره باید در پی ارتقای سطح آگاهی و تحلیل ملت خویش باشد چراکه در یک چرخه تکاملی، حکومت مردم را معرفت بخشی می دهد و بالا رفتن سطح آگاهی مردم سبب می­ شود تا استمرار حکومت دینی به دست مردم تضمین شود. براین اساس مقام معظم رهبری می­ فرمایند: «نظام ما اینگونه است، هرچه مردم بیشتر آگاه باشند، نظام جمهوری اسلامی بیشتر سود می­ برد. بنابراین، این نظام، به آگاه سازی مردم نیازمند است»[3]. این رسالت و نقش مهم مطبوعات میسر نمی­گردد مگر در یک پروسه گفتمان­سازی دینی و فرهنگی.

وظایف مطبوعات در راستای گفتمان­ سازی مذکور را می توان علاوه بر «اعتلاء افکار جامعه و هدایت آنها»[4] و نیز نقش فرهنگی آنها در «معرفی و دفاع از آرمانهای امت انقلابی»[5]؛ در «تبیین حقایق»[6]، «دفاع در برابر تهاجم بیگانگان»[7] و «کمک به گسترش، تغییر و یا تأمین فرهنگ با ایجاد عادت»[8] دانست که در نهایت باید به ایجاد یک بستر مناسب دینی و فرهنگی منجر شود.

اهمیت ایجاد «بستر مناسب دینی و فرهنگی» توسط مطبوعات و رسانه­ ها در راستای گفتمان­ سازی دینی و فرهنگی را باید در ارتباط مستقیم داشتن شرایط فرهنگی و دینی با رفتارهای فردی و اجتماعی افراد، و سپس نقش مطبوعات و رسانه­ ها در فراهم کردن این شرایط جستجو کرد. برای توضیح این مطلب باید گفته شود که میان فرهنگ و انسان رابطه­ ای دوسویه حاکم است. برای فهم بهتر باید به ارتباط بین هوا و انسان نظر شود چراکه «فرهنگ مانند هواست».[9] جامعه­ ایی را فرض کنید که در آن انسان ها هوای محیط زندگی خویش را آلوده کرده­ اند، این عملکرد آنان قطعا به فعالیت ها و سلامت آن جامعه لطمه وارد می­ کند.

به عبارت دیگر انسان ها هوا را آلوده می­ کنند و آن هوای آلوده فعالیت ها و سلامت همان انسانها را به مخاطره می­ اندازد. چنین جامعه­ ای با یک چرخه تنازلی روبه رو شده است. در این چرخه تنازلی که سیر قهقرایی و نزولی دارد مادامی که افراد آن به خود نیایند هر روز آلودگی تولید شده از سوی افراد جامعه مفروض بیشتر شده و به دنبال آن افزایش آلودگی، سلامت و فعالیت افراد آن جامعه روز به روز تضعیف می­ شود. حال عکس این جامعه را فرض کنید، جامعه ای که دارای یک چرخه تکاملی است. انسان ها محیط جامعه خویش را سالم نگاه می­ دارند و این محیط سالم به آنها در تکامل فعالیت ها و پیشرفت ها و سلامت آنها کمک می کند.

فرهنگ به مثابه­ هوا برای یک جامعه این چنین رابطه ای با افراد آن جامعه دارد و این معنای رابطه دوسویه میان فرهنگ و انسان است. حال این مطلب باید کنار این مهم گذاشته شود که در تصفیه و سالم نگاه داشتن و یا آلوده سازی فرهنگ که به مثابه هوای جامعه هست، مطبوعات و رسانه ­ها نقش بسیار مهمی دارند و با ایجاد بستری مناسب برای رشد دینی و فرهنگی و یا عکس آن شرایط فرهنگی و دینی جامعه را تغییر می ­دهند.

اکنون لازم است اشاره شود که «تبیین حقایق» از بایسته ­های ضروری در فرایند گفتمان­ سازی دینی و فرهنگی مطبوعات است که لازمه­ آن، جهت گیری دقیق، روشن و صحیح است. اهمیت این بایسته به دلیل تاثیرگذاری بالای اصحاب رسانه به ویژه مطبوعات و خبرگزاری­ ها در مخاطبین است که قادرند ارتباطی قوی و تاثیرگذار با مخاطب برقرار کنند.

حال اگر اصحاب خبر دچار اشتباه در جهت­ گیری شوند، به دلیل ویژگی اثرگذار بودن در مخاطب و نیز از این جهت که می­ توانند محتوا و پیام خویش را – چه حق یا باطل – در قالب هایی زیبا به مخاطبانشان ارائه دهند و مخاطب نیز بدلیل گرایش زیبادوستی فطری از آن محتوا تاثیر پذیرد، مخاطب خویش را به بیراهه های باطل سوق می ­دهند. مطبوعات انقلابی، مطبوعاتی متعهداند که متناسب با رویدادهای جامعه جهت گیری صحیحی اتخاذ می­ کنند، و سرمایه و توانشان را در آن زمینه­ ها به کار می­ گیرند تا همراه شوندگانشان را در مسیری صحیح به سمت هدفی روشن حرکت دهند و در این راه حقایق را آن گونه که هست برای آنها تبیین، و در برابر تهاجم فکری و فرهنگی بیگانگان از آن حقایق دفاع می­ کنند.

همچنین در زمینه «گسترش، تغییر و یا تأمین فرهنگ» یکی از کارهای بسیار اساسی «ایجاد عادت» است. از «ایجاد عادت» می­ توان به عنوان یکی از قوی­ ترین ابزارهای فرهنگی در زمینه­ تزریق یک باور یا تغییر آن یاد کرد. تکرار یک گزاره، چه درست و یا نادرست، با انحاء مختلف و شیوه ­های گوناگون منجر به ایجاد یک باور می­ شود و این باور با عمق گرفتن در تاروپود جامعه تبدیل به یک عرف و عادت می­ شود. رسانه­ ها و مطبوعات با همین ترفند ارزش ها و ضدارزش های بسیاری را به وجود و یا تغییر داده­ اند. برای نمونه رسانه ­ها و اصحاب خبر طی بیش از یک دهه کار رسانه­ ای و مطبوعاتی و تبلیغی همه جانبه توانستند باور به «فرزند کمتر زندگی بهتر» را به عنوان یک عادت در جامعه نهادینه کنند و حال این وظیفه رسانه و مطبوعات انقلابی و متدین است که این باور غلط و خطرناک را تغییر داده و ذائقه جامعه را که به سوی قطع نسل و ناباروری سوق پیدا کرده، تا جایی که نگه­داری حیوان خانگی و سگ جای فرزند را می­ گیرد و این جاهلیت مدرن به عنوان یک پرستیژ خصوصا در طبقه مرفه شناخته می­ شود، تغییر دهد و این ذائقه بیمار و مزاج معوج را به مسیر طبیعی و اعتدالی خویش بازگرداند.

البته باید به این نکته توجه شود که همیشه آلوده کردن فرهنگ که به مثابه هوای جامعه است آسان تر از پاک کردن آن است. و این قضیه در جوامعه صنعتی امروزی به خوبی قابل درک است. انسان ها محیط زیست خویش را آلوده کرده ­اند و حال برای پاکسازی این آلودگی­ ها احتیاج به بودجه های بسیار بالا و نیز صرف کردن انرژی و فکر و برنامه و زمان زیاد دارند. در واقع همیشه خراب کردن آسان تر از ساختن است. در مقوله فرهنگ نیز اینگونه است. مقدار هزینه و زمانی که تزریق یک مخدر فرهنگی به جامعه لازم دارد در خیلی از موارد بسیار کمتر از پاکسازی همان مخدر تزریق شده به جامعه است.

از دیگر موارد غلطی که به واسطه ایجاد عادت در جامعه به یک بیماری خطرناک تبدیل گشته می­توان به مسأله «تجمل­گرایی»، «اسراف»، «حمله به حجاب» و دهها مسئله فرهنگی و اعتقادی مشابه دیگر اشاره کرد که شایسته است مطبوعات در راستای گفتمان سازی دینی و فرهنگی به آنها توجه بیشتری کنند و با ایجاد عادت در پی تغییر ضدارزشهای عرفی شده و ذائقه­ های بیمار جامعه و بدل کردن ارزش های اصیل به جای آنها باشند.

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

[1] - بیانات در مورخ: 2/7/1370

[2] - همان، مورخ:1/10/1372

[3] - همان، مورخ: 13/2/1375

[4] - همان، مورخ: 23/4/1368

[5] - همان، مورخ: 2/7/1370

[6] - همان، مورخ: 1/10/1372

[7] - همان.

[8] - همان، مورخ: 18/7/1377

[9] - همان، مورخ: 4/ 6/ 1386

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۴ + ۱۳
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۹/۱۸ - ۱۵:۲۳
انتشار "۱۸ تعقیبی" و چالش کشیدن رژیم اشغالگر
مستند بلند «۱۸ تعقیبی» که به تلاش‌های مضحک اسرائیلی‌ها برای مقابله با انتفاضه اول مردم فلسطین می‌پردازد و به تازگی در «سینماتک تهران» اکران شده بود، در سایت «عماریار» منتشر شد.
۱۳۹۷/۹/۱۸ - ۱۵:۱۴
اخلاق و رسانه(۱)
گفت‌و‌گو | "تربیت انسان بصیر" هدف اصلی رسانه عصر انقلاب
کارشناس حوزوی هدف رسانه را ساختن و هدایت انسان عنوان کرد و گفت: یک انسان متشرع و مؤمن به طور کامل تحت سیطره رسانه‌ها قرار نمی‌گیردو اجازه نمی‌دهد که رسانه‌ها بر او مسلط باشند.
۱۳۹۷/۹/۱۸ - ۱۴:۵۲
استاد اخلاق حوزه علمیه هشدار داد؛
نباید از فضای "مکاشفه" و "اخلاق" سودجویی کرد
حجت الاسلام والمسلمین وطن‌خواه با بیان این‌که ادله ما بین خود و خدا، قرآن، سنت، عقل و اجماع است، گفت: این‌که امروزه برخی بخواهند به وسیله خواب و مکاشفات بحث‌های اخلاقی و تربیتی را پیش ببرند، از هرکسی ...
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۱:۳۳
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی مطرح کرد؛
هیچ کسی از امتحان الهی معاف نمی‌شود
استاد حوزه و دانشگاه گفت: امتحانات الهی مختلف هست و هیچ‌کس نمی‌تواند از این آزمون‌ها در درگاه الهی معاف شود؛ امتحانات الهی فراگیر بوده و هر چه مقام معنوی انسان بالاتر رود، آزمون‌ها نیز سخت‌تر خواهد شد...
۱۳۹۷/۹/۱۷ - ۲۰:۴۷
در گفت‌وگو با کارشناس باستان گرایی بررسی شد؛
جریان شناسی "باستان‌گرایی" در ایران
باستان‌گرایی در پنج دوره مهم شکل گرفت و پیشرفت کرد، چراغ این تفکر از طریق روسیه تزاری روشن شد و به جنگ نرم آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در فتنه ۸۸ انجامید.
۱۳۹۷/۹/۱۵ - ۲۲:۳۳
استاد اخلاق حوزه علمیه هشدار داد:
"مریدبازی" جلوی عقلانیت جمعی را می گیرد
نماینده مجلس خبرگان رهبری گفت: مدعیان اخلاقی که به مریدبازی مشغول هستند، با ارجاع افراد به خود، مانع ارتقای عقلانیت جمعی می‌شوند.
۱۳۹۷/۹/۱۵ - ۲۲:۲۵
خوب یا بد بودن ازدواج با فرزندان طلاق
فرزندان طلاق هم می‌توانند ازدواج های موفقی داشته باشند. تصور رایجی که درباره آنها وجود دارد و آنها را آسیب دیده، رشد نیافته و آسیب رسان می داند، در بیشتر موارد درست نیست.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۵:۰۵
از سوی دبیرخانه جشنواره عمار صورت گرفت؛
اعلام جایزه مردمی "پرستوهای خان طومان"
در بخش فراخوان‌های مردمی نهمین جشنواره عمار، خانواده شهید سعید کمالی از مازندران، جایزه‌ای با عنوان جایزه مردمی «پرستوهای خان طومان» را برای بهترین اثر این جشنواره با موضوع «کودک و نوجوان» اعلام کرد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۴:۳۲
یادداشتک؛
آن روی سکه‌ی "زرویی نصرآباد"
ابوالفضل زرویی نصرآباد به جهت شخصیت طنازی که داشت، کمتر کسی فکرش را می‌کرد نویسنده یک رمان احساسی و دینی باشد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۳:۴۸
یادداشت | نقش "رنج" در معناداری زندگی
مهم‌ترین راه رهایی از رنج، نگرش مثبت به مسائل پیرامونی و توجه به عمومیت داشتن بلاها است.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۵۴
رؤیای ایرانیان در انقلاب اسلامی
رضا شاه دست‌نشانده انگلیسی‌ها بود که برای تحقق بخشیدن به اهداف آن‌ها قدرت به او سپرده شده و محمدرضا شاه نیز وارث این حکومت نامشروع بود. علاوه بر این او کشور را تحت سیادت آمریکا قرار داد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۲:۳۵
احوال تاریخی حوزه علمیه قم
حوزه علمیه قم درشرایطی تأسیس شد که زمانه به مذهب، بی مهری می ورزید و روحانیت، خسته ازحوادث مشروطیت، بیشترین لطمات را متحمل شده بود.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۱:۲۸
یادداشت | تقابل "سلبریتیسم" و جریان تولید فکر
طعن­ه‌های سلبریتی‌­ها به زوار اباعبدالله(ع) که «به جای هزینه اربعین این پول‌ها را خرج فقرا و نیازمندان کنید» هیچگاه فراموش نخواهد شد.
۱۳۹۷/۹/۱۴ - ۱۱:۰۰
حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه:
دولت در فعالیت‌های قرآنی نقش راهبردی داشته باشد
رییس مؤسسه حکمت نوین اسلامی گفت: دولت در فعالیت های قرآنی باید نقش راهبردی داشته باشد نه نقش برنامه‌ریزی، چراکه برنامه در فعالیت قرآنی نامحدود است.
۱۳۹۷/۹/۱۲ - ۱۳:۱۱
حاشیه‌نگاری بر یک اتفاق رسانه‌ای؛
یادداشت | وقتی حال "سینمای لمپنیسم" را می‌‌گیری
انتظارمان کمی گزافه است، اگر بخواهیم درباره حال و روز سینمای کشورمان خوب بگوییم. سینما همزمان با ورود به کشورمان، تلاش داشت لمپنیسم را در کشورمان تئوریزه کند.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۹:۵۳
گزارش از یک نشست تخصصی؛
معماری "حرم حضرت معصومه" سرمایه عظیم فرهنگی | هویت مفهومی شهر قم نیازمند حراست
پله‌ مدخل‌های ورودی به حرم مطهر عامل توقف، کاهش سرعت و توجه به گنبد است و حذف آن امری اشتباه است، چراکه حرم محل گذر و تسهیل عبور و مرور نیست، بلکه محل توقف، تفکر و عبادت است.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۵:۲۹
نگاهی اجمالی به آثار علامه جعفری
علامه جعفری بيش از ۷۰ جلسه بحث و گفتگو با شخصيت‌هاي بين‌المللي از جمله روژه‌گارودي، پروفسور عبدالسلام و پروفسور روزنتال داشته است.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۵:۱۵
ویژگی دهگانه بسیج از نگاه استاد خسروپناه
حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه گفت: هیچ یک از جریان تحجر و التقاط، قدمی برای پیشرفت این کشور بر نداشتند. این بسیج است که این کارها را انجام می‌دهد.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۵:۰۱
پرونده بلوغ(۱۱)
نقد مستند انقلاب جنسی | غرب؛ الگو یا عبرت
کارگردان انقلاب جنسی دوربین خود را برداشته و درباره شیوه استفاده از ابزارهای جنسی در غرب سخن می‌گوید. همچنین از ذهنیت مردم ایران و غرب درباره مسائل جنسی یک مقایسه استقرایی آن هم از نوع ناقص دارد.
۱۳۹۷/۹/۱۱ - ۱۴:۴۳
معرفی ۳ کتاب کودک؛
حمایت از کالای ایرانی برای بچه‌های خوب
چشمه آب طلا، بازارچه ایرانی و بابانورالله عناوینی کتاب هایی هستند که درباره اقتصاد مقاومتی و خرید کالانی ایرانی راهی بازار نشر شد.