Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - نقش مطبوعات و خبرگزاری‌ها در گفتمان سازی دینی و فرهنگی
چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ Wednesday, June 20, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۸/۹ - ۰۹:۱۵
شناسه خبر: ۵۳۵۳۹۷
 
نمایشگاه مطبوعات؛
نقش مطبوعات و خبرگزاری‌ها در گفتمان سازی دینی و فرهنگی
رهبر انقلاب اسلامی می­ فرمایند: «نظام ما اینگونه است، هرچه مردم بیشتر آگاه باشند، نظام جمهوری اسلامی بیشتر سود می­ برد. بنابراین، این نظام، به آگاه سازی مردم نیازمند است».

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، جایگاه و نقش رسانه، به ویژه مطبوعات و خبرگزاری­ ها در عصر حاضر بر کسی پوشیده نیست. مطبوعات در نظام دینی و اندیشه انقلابی به دلیل رسالت اسلامی و انقلابی منزلتی ویژه یافته­ اند. مهم ترین وظیفه مطبوعات در حکومت اسلامی با توجه به اندیشه مقام معظم رهبری، نقش فرهنگی آنان در معرفی و دفاع از ارزش ها و آرمان های مورد قبول این امت انقلابی و بالا بردن سطح آگاهی و معرفت آنان است.[1] تا بدانجاکه بی­ توجهی و غفلت در برابر آرمان های انقلاب اسلامی و تضعیف و تحریف آنها توسط برخی از مطبوعات و خبرگزاری­ ها گناهی نابخشودنی است که در معرض قضاوت عمومی مردم و آیندگان و نیز در پیشگاه دادگاه الهی قرار دارد.[2] دلیل این رسالت و نقش مطبوعات را باید در مردمی بودن نظام جمهوری اسلامی جستجو کرد.

حکومت اسلامی نظامی مبتنی بر مردم سالاری دینی است، و بقای حکومت مردمی جزء با ارتقای آگاهی و معرفت مردم نیست. این چنین حکومتی که مردم در تولد و بقائش و در تمام تار و پود آن دست و سهم داشته و دارند، نمی­ تواند خود را مستغنی از درک و معرفت مردمش تصور کند، براین اساس همواره باید در پی ارتقای سطح آگاهی و تحلیل ملت خویش باشد چراکه در یک چرخه تکاملی، حکومت مردم را معرفت بخشی می دهد و بالا رفتن سطح آگاهی مردم سبب می­ شود تا استمرار حکومت دینی به دست مردم تضمین شود. براین اساس مقام معظم رهبری می­ فرمایند: «نظام ما اینگونه است، هرچه مردم بیشتر آگاه باشند، نظام جمهوری اسلامی بیشتر سود می­ برد. بنابراین، این نظام، به آگاه سازی مردم نیازمند است»[3]. این رسالت و نقش مهم مطبوعات میسر نمی­گردد مگر در یک پروسه گفتمان­سازی دینی و فرهنگی.

وظایف مطبوعات در راستای گفتمان­ سازی مذکور را می توان علاوه بر «اعتلاء افکار جامعه و هدایت آنها»[4] و نیز نقش فرهنگی آنها در «معرفی و دفاع از آرمانهای امت انقلابی»[5]؛ در «تبیین حقایق»[6]، «دفاع در برابر تهاجم بیگانگان»[7] و «کمک به گسترش، تغییر و یا تأمین فرهنگ با ایجاد عادت»[8] دانست که در نهایت باید به ایجاد یک بستر مناسب دینی و فرهنگی منجر شود.

اهمیت ایجاد «بستر مناسب دینی و فرهنگی» توسط مطبوعات و رسانه­ ها در راستای گفتمان­ سازی دینی و فرهنگی را باید در ارتباط مستقیم داشتن شرایط فرهنگی و دینی با رفتارهای فردی و اجتماعی افراد، و سپس نقش مطبوعات و رسانه­ ها در فراهم کردن این شرایط جستجو کرد. برای توضیح این مطلب باید گفته شود که میان فرهنگ و انسان رابطه­ ای دوسویه حاکم است. برای فهم بهتر باید به ارتباط بین هوا و انسان نظر شود چراکه «فرهنگ مانند هواست».[9] جامعه­ ایی را فرض کنید که در آن انسان ها هوای محیط زندگی خویش را آلوده کرده­ اند، این عملکرد آنان قطعا به فعالیت ها و سلامت آن جامعه لطمه وارد می­ کند.

به عبارت دیگر انسان ها هوا را آلوده می­ کنند و آن هوای آلوده فعالیت ها و سلامت همان انسانها را به مخاطره می­ اندازد. چنین جامعه­ ای با یک چرخه تنازلی روبه رو شده است. در این چرخه تنازلی که سیر قهقرایی و نزولی دارد مادامی که افراد آن به خود نیایند هر روز آلودگی تولید شده از سوی افراد جامعه مفروض بیشتر شده و به دنبال آن افزایش آلودگی، سلامت و فعالیت افراد آن جامعه روز به روز تضعیف می­ شود. حال عکس این جامعه را فرض کنید، جامعه ای که دارای یک چرخه تکاملی است. انسان ها محیط جامعه خویش را سالم نگاه می­ دارند و این محیط سالم به آنها در تکامل فعالیت ها و پیشرفت ها و سلامت آنها کمک می کند.

فرهنگ به مثابه­ هوا برای یک جامعه این چنین رابطه ای با افراد آن جامعه دارد و این معنای رابطه دوسویه میان فرهنگ و انسان است. حال این مطلب باید کنار این مهم گذاشته شود که در تصفیه و سالم نگاه داشتن و یا آلوده سازی فرهنگ که به مثابه هوای جامعه هست، مطبوعات و رسانه ­ها نقش بسیار مهمی دارند و با ایجاد بستری مناسب برای رشد دینی و فرهنگی و یا عکس آن شرایط فرهنگی و دینی جامعه را تغییر می ­دهند.

اکنون لازم است اشاره شود که «تبیین حقایق» از بایسته ­های ضروری در فرایند گفتمان­ سازی دینی و فرهنگی مطبوعات است که لازمه­ آن، جهت گیری دقیق، روشن و صحیح است. اهمیت این بایسته به دلیل تاثیرگذاری بالای اصحاب رسانه به ویژه مطبوعات و خبرگزاری­ ها در مخاطبین است که قادرند ارتباطی قوی و تاثیرگذار با مخاطب برقرار کنند.

حال اگر اصحاب خبر دچار اشتباه در جهت­ گیری شوند، به دلیل ویژگی اثرگذار بودن در مخاطب و نیز از این جهت که می­ توانند محتوا و پیام خویش را – چه حق یا باطل – در قالب هایی زیبا به مخاطبانشان ارائه دهند و مخاطب نیز بدلیل گرایش زیبادوستی فطری از آن محتوا تاثیر پذیرد، مخاطب خویش را به بیراهه های باطل سوق می ­دهند. مطبوعات انقلابی، مطبوعاتی متعهداند که متناسب با رویدادهای جامعه جهت گیری صحیحی اتخاذ می­ کنند، و سرمایه و توانشان را در آن زمینه­ ها به کار می­ گیرند تا همراه شوندگانشان را در مسیری صحیح به سمت هدفی روشن حرکت دهند و در این راه حقایق را آن گونه که هست برای آنها تبیین، و در برابر تهاجم فکری و فرهنگی بیگانگان از آن حقایق دفاع می­ کنند.

همچنین در زمینه «گسترش، تغییر و یا تأمین فرهنگ» یکی از کارهای بسیار اساسی «ایجاد عادت» است. از «ایجاد عادت» می­ توان به عنوان یکی از قوی­ ترین ابزارهای فرهنگی در زمینه­ تزریق یک باور یا تغییر آن یاد کرد. تکرار یک گزاره، چه درست و یا نادرست، با انحاء مختلف و شیوه ­های گوناگون منجر به ایجاد یک باور می­ شود و این باور با عمق گرفتن در تاروپود جامعه تبدیل به یک عرف و عادت می­ شود. رسانه­ ها و مطبوعات با همین ترفند ارزش ها و ضدارزش های بسیاری را به وجود و یا تغییر داده­ اند. برای نمونه رسانه ­ها و اصحاب خبر طی بیش از یک دهه کار رسانه­ ای و مطبوعاتی و تبلیغی همه جانبه توانستند باور به «فرزند کمتر زندگی بهتر» را به عنوان یک عادت در جامعه نهادینه کنند و حال این وظیفه رسانه و مطبوعات انقلابی و متدین است که این باور غلط و خطرناک را تغییر داده و ذائقه جامعه را که به سوی قطع نسل و ناباروری سوق پیدا کرده، تا جایی که نگه­داری حیوان خانگی و سگ جای فرزند را می­ گیرد و این جاهلیت مدرن به عنوان یک پرستیژ خصوصا در طبقه مرفه شناخته می­ شود، تغییر دهد و این ذائقه بیمار و مزاج معوج را به مسیر طبیعی و اعتدالی خویش بازگرداند.

البته باید به این نکته توجه شود که همیشه آلوده کردن فرهنگ که به مثابه هوای جامعه است آسان تر از پاک کردن آن است. و این قضیه در جوامعه صنعتی امروزی به خوبی قابل درک است. انسان ها محیط زیست خویش را آلوده کرده ­اند و حال برای پاکسازی این آلودگی­ ها احتیاج به بودجه های بسیار بالا و نیز صرف کردن انرژی و فکر و برنامه و زمان زیاد دارند. در واقع همیشه خراب کردن آسان تر از ساختن است. در مقوله فرهنگ نیز اینگونه است. مقدار هزینه و زمانی که تزریق یک مخدر فرهنگی به جامعه لازم دارد در خیلی از موارد بسیار کمتر از پاکسازی همان مخدر تزریق شده به جامعه است.

از دیگر موارد غلطی که به واسطه ایجاد عادت در جامعه به یک بیماری خطرناک تبدیل گشته می­توان به مسأله «تجمل­گرایی»، «اسراف»، «حمله به حجاب» و دهها مسئله فرهنگی و اعتقادی مشابه دیگر اشاره کرد که شایسته است مطبوعات در راستای گفتمان سازی دینی و فرهنگی به آنها توجه بیشتری کنند و با ایجاد عادت در پی تغییر ضدارزشهای عرفی شده و ذائقه­ های بیمار جامعه و بدل کردن ارزش های اصیل به جای آنها باشند.

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه علمیه قم

[1] - بیانات در مورخ: 2/7/1370

[2] - همان، مورخ:1/10/1372

[3] - همان، مورخ: 13/2/1375

[4] - همان، مورخ: 23/4/1368

[5] - همان، مورخ: 2/7/1370

[6] - همان، مورخ: 1/10/1372

[7] - همان.

[8] - همان، مورخ: 18/7/1377

[9] - همان، مورخ: 4/ 6/ 1386

 

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۱ + ۱۳
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۳/۲۹ - ۱۷:۲۲
یادداشت طلبگی | تابستان؛ فصل تفریح یا ترفیع
بیرون کردن خستگی ۹ ماه تلاش علمی در گرم ترین فصل سال حال و هوایی جالب دارد اما در این رهگذر آیا باید ایستایی در امر آموزش کشور با وجود این همه تعطیلی در ایام سال، را باز در تابستان تجربه کنیم.
۱۳۹۷/۳/۲۹ - ۱۶:۴۶
منشور امام از دیدگاه رهبر انقلاب؛
مکتبی که ملت را به عزت می‌‏رساند
امام در بیان ارتباط دین و دنیا، نظر اسلام و سخن اسلام را به عنوان مبنا و روح و اساس کار خود قرار داده‏ بود. اسلام، دنیا را وسیله‌‏اى در دست انسان براى رسیدن به کمال می‌داند، از نظر اسلام، دنیا مزرعه‏ ...
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۲:۰۷
روش‌شناسی اقتصاد مقاومتی در مقایسه با سایر تفکرات اقتصادی
تا چه حد ویژگی‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌تواند در شکل‌گیری یک نظام اقتصادی مؤثر باشد، نظام اقتصادی ایران مبتنی بر کدام نظام است: اسلامی یا سرمایه‌داری.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۳۹
گفت‌وگوی تفصیلی | شرایط "تکامل اجتماعی" در دوران انتظار
حجت الاسلام والمسلمین یعقوبی معتقد است، حرکت جوامع مختلف بر اساس ارزش‌ها و اعتقادات خاص آنها برنامه‌ریزی می‌شود و در جامعه ایران هم اعتقاد به ارزش‌های شیعی و بحث مهدویت به مرور زمان سبب تکامل آنان خوا...
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۲۸
گونه‌شناسی وظایف مردم در نبرد اقتصادی
از آنجا که مردم در عرصه‌ی اقتصاد می‌توانند نقش‌های مختلفی را ایفا کنند، وظایف ایشان نیز نسبت به ایفای نقش در هریک از عرصه‌ها متفاوت خواهد بود.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۲۴
بخش دوم؛
پیشنهاد | سرفصل های رسانه ای و پژوهشی در سال "حمایت از تولید کالای داخلی"
رسانه‌ها و اصحاب علم و فرهنگ با ایجاد راهبرد و خطوطی روشن برای مردم می‌توانند مسیر و راهنمای روشنی جهت حرکت آنها برای حرکت به سمت استقلال اقتصادی و فرهنگی ترسیم کنند.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۱۷
مبلغ حوزه علمیه قم مطرح کرد؛
سابقه تاریخی "مانمی‌توانیم" و راهکار حذف آن
حجت الاسلام ترکاشوند به بیان چگونگی تأثیر تربیت خانواده‌ها بر رفتار فرزندان پرداخت و مسائلی چون حمایت از کالای ملی را نتیجه خودباوری جامعه دانست که تحت تأثیر تربیت والدین شکل می‌گیرد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۲۹
مدیر خانه نجوم مطرح کرد؛
چرایی اختلاف در استهلال
حجت الاسلام اصفهانیان گفت: مهمترین دلیل اختلاف در اعلام اول ماه، اختلاف مبنا در رویت با چشم مسلح و غیر مسلح است.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۲۳
آیا زنان هم در پیشبرد اقتصاد مقاومتی نقش دارند
هرچند خدمات بانوان خانه‌دار و تربیت فرزند آنان در حسابداری ملی محاسبه نمی‌شود، اما با ترک این پست توسط بانوان محترم، هزینه‌هایی که بر دوش خانواده‌ها و جامعه از این بابت قرار می‌گیرد، جزء درآمد داخلی ی...
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۱۵
یک انقلاب بی نظیر
شک نباید کرد که انقلاب اسلامی ایران از تمامی انقلاب‌ها جدا است: هم در پیدایش و هم در کیفیت مبارزه و هم در انگیزه‌ی انقلاب و قیام و تردید نیست که این یک تحفه‌ الهی و هدیه‌ غیبی بوده است.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۵:۳۱
توانایی‌های "عمو توانا" | تبلیغ نوین یک روحانی
حجت الاسلام زمانپور روحانی مبلغی است که با بکارگیری سبکی نوین در امر تبلیغ، به تربیت فرهنگی کودکان و نوجوانان مختلف می‌پردازد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۵:۱۲
همراه با مشاور؛
چند تصور اشتباه در تربیت فرزند
کارشناس خانواده مرکز مشاوره حوزه علمیه قم به تبیین تفاوت‌های فرهنگ فرزندپروری صحیح و نادرست پرداخت و پیامدها و نکات مثبت هر دو جنبه را مورد بررسی قرار داد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۰۴:۴۰
عید فطر؛
یادداشت | شبی که کمتر از شب قدر نیست
پرداخت زکات فطره که از واجبات است، یکی از اعمال مهم عید فطر است که در روایات از آن به عنوان مکمّل و تمام کننده روزه یاد شده و کسی که عمداً آن را ترک کند روزه‌اش قبول نمی شود.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۸:۲۴
نشست سیر تکاملی بانکداری اسلامی؛
بانکداری بدلی به اقتصاد اسلامی کمک نخواهد کرد
برخی متفکران اسلامی به ویژه حقوق‌دانان با ارائه تعریف‌های حقوقی جدید از معاملات بانکی در صدد تمییز بین قراردادهای بانکی با قرارداد قرض با بهره هستند.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۷:۵۳
حجت الاسلام مخدوم:
حمایت از کالای ملی شعاری نشود | رفتار مدیران و مبلغان هم اصلاح شود
رییس مرکز ملی پاسخگویی گفت: در حمایت از کالای داخلی نباید به تشویق مردم اکتفا کرد؛ اینجا ضروری است در کنار تشویق و ترغیب مشتریان به حمایت از کالای داخلی، رفتار متولیان امر به ویژه مبلغان دینی نشان‌گر ...
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۷:۲۹
نوشتاری از حجت الاسلام مظاهری سیف؛
مهم‌ترین اشکال عرفان حلقه
مبلغان عرفان حلقه می گویند که نقش مستر در اتصال مثل امام جماعت در نماز است، اما در نماز جماعت همه با هم به خدا وصل می شوند و امام جماعت وصل‌تر از دیگران نیست و در ارتباط مردم با خدا نقش خاصی ندارد.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۴:۲۵
ما برای وصل کردن آمدیم؛
یادداشت | "طلاق" آخر خط نیست
امروزه به محض جارى شدن صيغه طلاق، مرد به خود اجازه مى‏ دهد كه زن را بيرون كند، امّا در اسلام برای طلاق قانونی وجود دارد که در نگاه اوّل بسیار عجیب به نظر می رسد.
۱۳۹۷/۳/۲۲ - ۱۹:۴۸
شوی لباس یا ...؟
یادداشت | دور باطل چشم و همچشمی‌ها
خنده ام گرفت و با شوخی گفتم باورکن من برای انتخاب همسرم این همه وقت نگذاشتم که تو برای خرید یک لباس چند ساعتی دغدغه و وسواس داری.
۱۳۹۷/۳/۲۱ - ۱۸:۳۴
رییس مجمع عالی تفسیر قرآن کریم:
عمل به قرآن، آمار خیانت و طلاق را کاهش می دهد
حجت الاسلام والمسلمین میرکتولی معتقد است اگر فرهنگ عمل به محتوای قرآن کریم در سیاست کشور نهادینه شود، آمار طلاق و خیانت کاهش می یابد و اخلاق در جامعه و بین مسئولان رعایت خواهد شد.
۱۳۹۷/۳/۲۱ - ۱۲:۴۲
چند درخواست مشترک؛
یادداشت | دعاهای مستقل روزهای پایانی
روزهای آخر ماه مبارک رمضان فضیلت بیشتری نسبت به دیگر روزهای آن دارد و تأکید بیشتری نسبت به آن شده است.