Web
Analytics
Rasa News :: خبرگزاری رسا - عقلانیت انقلابی شرط مهم تحقق دولت اسلامی
چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ Wednesday, June 20, 2018 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۶/۶/۲۲ - ۰۸:۵۸
شناسه خبر: ۵۲۴۴۸۲
 
تبیین منظومه فکری رهبر انقلاب؛
عقلانیت انقلابی شرط مهم تحقق دولت اسلامی
مفهوم انقلابی‌گری در تعابیر رهبر معظم انقلاب بسیار فراتر از انقلابی‌گری به معنای صرفا یک پدیده و کنش اجتماعی در برابر نظام سیاسی حاکم است.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، رهبر معظم انقلاب در موقعیت‌های متعددی بر این نکته مبنی بر این که «تا وقتی دولت اسلامی به‌طور کامل محقق نشده است، نوبت به تشکیل جامعه اسلامی» نمی‌رسد و در این صورت، موضوع سبک زندگی اسلامی نیز صرفاً در سطح گفتمان‌سازی در جامعه باقی خواهد ماند،» تاکید داشته اند. ایشان همچنین در سخنان اخیرشان در شهریور سال جاری موضوع فاصله زیاد تا تشکیل دولت و جامعه اسلامی را گوش­زد کردند. اینک پرسش اصلی در بایسته­‌های لازم برای تشکیل یک دولت اسلامی است. و بدیهی است که پرداختن به تمامی آنها در این مجال نمی‌گنجد. اما یکی از مهمترین بایسته های لازم برای تشکیل چنین دولت مطلوبی با نظر به منظومه فکری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی، وجود عقلانیت انقلابی است که یکی از شروط مهم برای تطبیق عنوان «دولت اسلامی» بر روی دول حاکم در حکومت اسلامی است. همین شرط یکی از شروط مهم تشکیل جامعه اسلامی نیز به شمار می رود.

تقابل دو نگاه حداقلی و حداکثری در مفهوم انقلابی­‌گری یکی از موانع تشکیل دولت اسلامی

مفهوم انقلابی‌گری در تعابیر رهبر معظم انقلاب بسیار فراتر از انقلابی‌گری به معنای صرفا یک پدیده و کنش اجتماعی در برابر نظام سیاسی حاکم است. در تفکر حداقلی از مفهوم انقلابی‌گری بعد از وقوع انقلاب و احداث نهادهای حاکمیتی جدید، انقلابی‌گری را بی­معنا و ایضا خلاف عقلانیت می‌پندارند و بر این باوراندکه اکنون که حاکمیتی جدید تشکیل شده دیگر زمان انقلابی‌گری به پایان رسیده است، کما اینکه در بین سیاسیون جمهوری اسلامی نیز کسانی وجود داشته و دارند که پیرو این تفکر حداقلی اند و دو مفهوم عقلانیت و انقلابی‌گری را مخالف و در تضاد هم می‌دانند.

اما در نگاه امامین انقلاب، مفهوم انقلابی‌گری به تمام شئونات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، علمی و غیره تسری پیدا می‌کند و دیگر نه صرفا به معنای یک پدیده اجتماعی که با پیروزی، تاریخ آن منقضی شود بلکه یک اخلاق و صفت درونی است. «انقلاب و انقلابی‌گری برای همه‌ی دوران‌ها است و انقلاب یک رود جاری است و همه‌ی کسانی که براساس شاخص‌های انقلابی‌گری عمل کنند، انقلابی هستند»[1] چرا که در این نظام اندیشه ای ابتدا باید انقلاب در درون انسان پدیدار گردد و این انقلاب درونی تبدیل به یک ملکه نفسانی شود تا توانایی این را داشته باشد که  به جهان بیرون تسری پیدا کند، همانگونه که در قرآن کریم هم بدان اشاره شده است: «إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِم؛[2] خداوند سرنوشت هيچ قوم (و ملتى) را تغيير نمى‏دهد مگر آنكه آنها خود را تغيير دهند». اين اصل قرآنى كه يكى از مهمترين برنامه‏هاى اجتماعى اسلام را بيان مى‏‌كند به ما مى‏گويد هر گونه تغييرات برونى متكى به تغييرات درونى ملتها و اقوام است[3]. بر این اساس است که مقام معظم رهبری ملاک انقلابی بودن را در ظهور چند صفت نفسانی مهم از قبیل؛ تقوا، شجاعت، بصیرت، صراحت، نترسیدن از «لَومَةَ لآئِم»[4] [5] معرفی می‌کنند. و انقلاب درونی تنها زمانی اتفاق می­افتد که عقلانیت در انسان به مرحله بلوغ رسیده باشد چراکه این صفات ملازمه کاملی با عقلانیت دارند به این معناکه مرحله أتم و اکمل آن صفات زمانی رخ می‌دهد که عقلانیت در انسان به مرحله فعلیت رسیده باشد.  از این جهت می‌توان انقلابی‌گری در این دو نگاه(حداقلی و حداکثری) را تنها یک اشتراک لفظی دانست.

تلازم انقلابی ­گری با عقلانیت

امام خامنه ای در بیانات مختلفی ویژگی­‌هایی را برای انسان انقلابی و انقلابی‌گری برشمردند که کاملا منطبق با قواعد عقلائی و عقلانیت است. در منظومه اندیشه­ای ایشان «هدف را بر راضی کردن مردم بجای راضی کردن قدرت‌هاقرار دادن، تقویت عناصر داخلی، به کارگیری نیروهای داخلی، تسلیم هیچ زورگویی نشدن، عدم ضعف و فریب خوردگی و انفعال، تکیه و اعتماد به نخبگان، استحکام درونی فرهنگ و اقتصاد و سیاست و غیره، شجاعت، اهل اقدام و عمل بودن، ابتکار ورزیدن، بن‌بست‌شکنی، گره‌گشایی، از چیزی نترسیدن، به آینده امیدوار بودن، به امید خدا به سمت آینده‌ی روشن حرکت کردن»[6] از جمله ویژگی‌­های انسان انقلابی و انقلابی‌گری بشمار می آید. بر این اساس است که در مراسم بیست و هشتمین سالگرد رحلت امام فرمودند: «گاهی اوقات بعضی در مقابل شعارهای انقلاب، عنوان و مفهوم عقلانیّت را مطرح می‌کنند؛ کأنّه عقلانیّت نقطه‌ی مقابل انقلابی‌گری است؛ نه، این خطا است؛ عقلانیّت واقعی هم در انقلابی‌گری است. نگاه انقلابی است که می‌تواند حقایق را به ما نشان بدهد».[7]

در اندیشه رهبر معظم انقلاب، عقلانیت و انقلابی‌گری در بسیاری از شاخصه ها باهم مشترکند و همانگونه که مشاهده می‌شود تمامی شاخصه هایی که در بالا برای انقلابی‌گری ذکر شد برآمده از متن عقلانیت است. البته نکات و شاخصه های دیگری هم وجود دارد که اکنون از ذکر آنها صرف نظر میکنیم. در باب آسیب­شناسی رفتار انقلابی «محافظه‌کاری و اکتفای به آنچه که داریم و نداشتن همت و بلندپروازی در همه‌ی زمینه‌های فکر و فرهنگی »[8] را می‌توان به عنوان مسلخ گاه عقلانیت انقلابی محسوب کرد و همین آسیب یعنی تفکر و برخورد محافظه­کارانه یکی از آسیبهای عقلانیت در اندیشه رهبری است: «عقلانیت‌ به معناى تسلیم نیست»[9] . ریشه ضدیت محافظه کاری با عقلانیت در نگاه رهبری را می توان در این جست که محافظه کاری خلاف عدالت می ­باشد[10] و قبلا در یادداشتی مجزی گفته شد که عدالت و عقلانیت به هم پیوسته و ترابط معنایی دارند و با نفی یکی دیگری هم منتفی می شود.[11]

فرهنگ انقلابی­‌گری مقدمه تشکیل دولت و جامعه اسلامی

اگر به دنبال تشکیل دولت اسلامی هستیم باید لوازم آن را فراهم کنیم و همچنان که تبیین شد یکی از لازمه­ های آن ایجاد عقلانیت انقلابی در دولت است. حال باید اضافه کرد که اگر به دنبال ایجاد عقلانیت انقلابی هستیم باید فرهنگ انقلابی­‌گری را در تمام ابعاد جامعه و سیستم حاکمیتی و مدیریتی احیا کنیم و این مهم حاصل نمی­ شود مگر با کمک رسانه­ های جمعی که قدرت تاثیرگذاری و فرهنگ سازی بی­ بدیلی دارند.

«فرهنگ روح یک جامعه است»[12]، پس همان گونه که نفس و روح آدمی موجودی است مجرد از ماده و از خواصش این است که قابلیت تطبیق خویش با هرآنچه که با آن حشر و نشر دارد را دارا است، بگونه ای که اگر با علم حشر داشت همان را طلب میکند و از آن لذت می جوید و اگر با تمایلات شهوانی، حشر داشت به همان خوی می گیرد، فرهنگ نیز بمثابه نفس و روح جامعه از این خاصیت بهره دارد. چراکه «فرهنگ همان خلقیات و ذاتیات یک جامعه است»[13] و خلقیات یک جامعه در واقع همان صفات نفسانی افراد جامعه اند که به فعلیت رسیده است. و صفات نفسانی همانند نفس از سنج مجردات اند. بر این اساس فرهنگ این ویژگی را دارد که خود را به هر خوی و صفتی که او را با آن حشر و نشر داده اند تطبیق دهد و همان را طلب کند. حال اگر افراد جامعه خوی انقلابی‌­گری را در خود به فعلیت رسانیده­اند در بُعد کلان تبدیل به صفتِ روح جامعه که همان فرهنگ است، میشود. و اگر خوی اشرافیت و راحت­طلبی و خلق سرمایه­داری و اسراف را به فعلیت رسانیده­اند در بعد کلان، اینها هستند که به صفتِ روح جامعه تبدیل میشوند و اینجاست که نقش رسانه بعنوان دستگاه پمپاژگر فرهنگ نمایان می شود./۹۰۱/ی۷۰۲/س

حجت الاسلام داود موذنیان، پژوهشگر حوزه

[1] - همان، مورخ: 14/3/1395

[2] - رعد: 11

[3] - تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1374، چ اول، ج10، ص141

[4] - مائده: 54

[5] - بیانات مقام معظم رهبری، مورخ: 6/3/1395

[6] - ر.ک: همان، مورخ: 14/3/1396، 13/10/1395، 26/8/1395، 12/8/1395

[7] - همان، مورخ: 14/3/1396

[8] - همان، مورخ: 9/12/1379

[9] - همان، مورخ: 19/6/1387

[10] - معظم له در مورخ 20/4/1394 و در دیدار با دانشجویان دراین زمینه میفرمایند: «محافظه‌کاری یعنی شما تسلیم هر واقعیّتی -هرچه تلخ، هرچه بد- باشید و هیچ حرکتی از خودتان نشان ندهید؛ این محافظه‌کاری است»؛ و عدالت درست در مقابل این تعریف قرار دارد، یعنی سکوت نکردن و تسلیم­ناپذیری در برار باطل.

[11] - ارتباط عقلانیت، معنویت و عدالت از منظر رهبر معظم انقلاب، داود موذنیان، خبرگزاری رسا

[12] - بیانات مقام معظم رهبری، مورخ: 7/11/1381

[13] - بیانات مقام معظم رهبری، مورخ: 17/10/1383

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۳ + ۶
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۷/۳/۲۹ - ۱۷:۲۲
یادداشت طلبگی | تابستان؛ فصل تفریح یا ترفیع
بیرون کردن خستگی ۹ ماه تلاش علمی در گرم ترین فصل سال حال و هوایی جالب دارد اما در این رهگذر آیا باید ایستایی در امر آموزش کشور با وجود این همه تعطیلی در ایام سال، را باز در تابستان تجربه کنیم.
۱۳۹۷/۳/۲۹ - ۱۶:۴۶
منشور امام از دیدگاه رهبر انقلاب؛
مکتبی که ملت را به عزت می‌‏رساند
امام در بیان ارتباط دین و دنیا، نظر اسلام و سخن اسلام را به عنوان مبنا و روح و اساس کار خود قرار داده‏ بود. اسلام، دنیا را وسیله‌‏اى در دست انسان براى رسیدن به کمال می‌داند، از نظر اسلام، دنیا مزرعه‏ ...
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۲:۰۷
روش‌شناسی اقتصاد مقاومتی در مقایسه با سایر تفکرات اقتصادی
تا چه حد ویژگی‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌تواند در شکل‌گیری یک نظام اقتصادی مؤثر باشد، نظام اقتصادی ایران مبتنی بر کدام نظام است: اسلامی یا سرمایه‌داری.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۳۹
گفت‌وگوی تفصیلی | شرایط "تکامل اجتماعی" در دوران انتظار
حجت الاسلام والمسلمین یعقوبی معتقد است، حرکت جوامع مختلف بر اساس ارزش‌ها و اعتقادات خاص آنها برنامه‌ریزی می‌شود و در جامعه ایران هم اعتقاد به ارزش‌های شیعی و بحث مهدویت به مرور زمان سبب تکامل آنان خوا...
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۲۸
گونه‌شناسی وظایف مردم در نبرد اقتصادی
از آنجا که مردم در عرصه‌ی اقتصاد می‌توانند نقش‌های مختلفی را ایفا کنند، وظایف ایشان نیز نسبت به ایفای نقش در هریک از عرصه‌ها متفاوت خواهد بود.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۲۴
بخش دوم؛
پیشنهاد | سرفصل های رسانه ای و پژوهشی در سال "حمایت از تولید کالای داخلی"
رسانه‌ها و اصحاب علم و فرهنگ با ایجاد راهبرد و خطوطی روشن برای مردم می‌توانند مسیر و راهنمای روشنی جهت حرکت آنها برای حرکت به سمت استقلال اقتصادی و فرهنگی ترسیم کنند.
۱۳۹۷/۳/۲۵ - ۱۰:۱۷
مبلغ حوزه علمیه قم مطرح کرد؛
سابقه تاریخی "مانمی‌توانیم" و راهکار حذف آن
حجت الاسلام ترکاشوند به بیان چگونگی تأثیر تربیت خانواده‌ها بر رفتار فرزندان پرداخت و مسائلی چون حمایت از کالای ملی را نتیجه خودباوری جامعه دانست که تحت تأثیر تربیت والدین شکل می‌گیرد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۲۹
مدیر خانه نجوم مطرح کرد؛
چرایی اختلاف در استهلال
حجت الاسلام اصفهانیان گفت: مهمترین دلیل اختلاف در اعلام اول ماه، اختلاف مبنا در رویت با چشم مسلح و غیر مسلح است.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۲۳
آیا زنان هم در پیشبرد اقتصاد مقاومتی نقش دارند
هرچند خدمات بانوان خانه‌دار و تربیت فرزند آنان در حسابداری ملی محاسبه نمی‌شود، اما با ترک این پست توسط بانوان محترم، هزینه‌هایی که بر دوش خانواده‌ها و جامعه از این بابت قرار می‌گیرد، جزء درآمد داخلی ی...
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۸:۱۵
یک انقلاب بی نظیر
شک نباید کرد که انقلاب اسلامی ایران از تمامی انقلاب‌ها جدا است: هم در پیدایش و هم در کیفیت مبارزه و هم در انگیزه‌ی انقلاب و قیام و تردید نیست که این یک تحفه‌ الهی و هدیه‌ غیبی بوده است.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۵:۳۱
توانایی‌های "عمو توانا" | تبلیغ نوین یک روحانی
حجت الاسلام زمانپور روحانی مبلغی است که با بکارگیری سبکی نوین در امر تبلیغ، به تربیت فرهنگی کودکان و نوجوانان مختلف می‌پردازد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۱۵:۱۲
همراه با مشاور؛
چند تصور اشتباه در تربیت فرزند
کارشناس خانواده مرکز مشاوره حوزه علمیه قم به تبیین تفاوت‌های فرهنگ فرزندپروری صحیح و نادرست پرداخت و پیامدها و نکات مثبت هر دو جنبه را مورد بررسی قرار داد.
۱۳۹۷/۳/۲۴ - ۰۴:۴۰
عید فطر؛
یادداشت | شبی که کمتر از شب قدر نیست
پرداخت زکات فطره که از واجبات است، یکی از اعمال مهم عید فطر است که در روایات از آن به عنوان مکمّل و تمام کننده روزه یاد شده و کسی که عمداً آن را ترک کند روزه‌اش قبول نمی شود.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۸:۲۴
نشست سیر تکاملی بانکداری اسلامی؛
بانکداری بدلی به اقتصاد اسلامی کمک نخواهد کرد
برخی متفکران اسلامی به ویژه حقوق‌دانان با ارائه تعریف‌های حقوقی جدید از معاملات بانکی در صدد تمییز بین قراردادهای بانکی با قرارداد قرض با بهره هستند.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۷:۵۳
حجت الاسلام مخدوم:
حمایت از کالای ملی شعاری نشود | رفتار مدیران و مبلغان هم اصلاح شود
رییس مرکز ملی پاسخگویی گفت: در حمایت از کالای داخلی نباید به تشویق مردم اکتفا کرد؛ اینجا ضروری است در کنار تشویق و ترغیب مشتریان به حمایت از کالای داخلی، رفتار متولیان امر به ویژه مبلغان دینی نشان‌گر ...
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۷:۲۹
نوشتاری از حجت الاسلام مظاهری سیف؛
مهم‌ترین اشکال عرفان حلقه
مبلغان عرفان حلقه می گویند که نقش مستر در اتصال مثل امام جماعت در نماز است، اما در نماز جماعت همه با هم به خدا وصل می شوند و امام جماعت وصل‌تر از دیگران نیست و در ارتباط مردم با خدا نقش خاصی ندارد.
۱۳۹۷/۳/۲۳ - ۱۴:۲۵
ما برای وصل کردن آمدیم؛
یادداشت | "طلاق" آخر خط نیست
امروزه به محض جارى شدن صيغه طلاق، مرد به خود اجازه مى‏ دهد كه زن را بيرون كند، امّا در اسلام برای طلاق قانونی وجود دارد که در نگاه اوّل بسیار عجیب به نظر می رسد.
۱۳۹۷/۳/۲۲ - ۱۹:۴۸
شوی لباس یا ...؟
یادداشت | دور باطل چشم و همچشمی‌ها
خنده ام گرفت و با شوخی گفتم باورکن من برای انتخاب همسرم این همه وقت نگذاشتم که تو برای خرید یک لباس چند ساعتی دغدغه و وسواس داری.
۱۳۹۷/۳/۲۱ - ۱۸:۳۴
رییس مجمع عالی تفسیر قرآن کریم:
عمل به قرآن، آمار خیانت و طلاق را کاهش می دهد
حجت الاسلام والمسلمین میرکتولی معتقد است اگر فرهنگ عمل به محتوای قرآن کریم در سیاست کشور نهادینه شود، آمار طلاق و خیانت کاهش می یابد و اخلاق در جامعه و بین مسئولان رعایت خواهد شد.
۱۳۹۷/۳/۲۱ - ۱۲:۴۲
چند درخواست مشترک؛
یادداشت | دعاهای مستقل روزهای پایانی
روزهای آخر ماه مبارک رمضان فضیلت بیشتری نسبت به دیگر روزهای آن دارد و تأکید بیشتری نسبت به آن شده است.