سه شنبه ۴ مهر ۱۳۹۶ Tuesday, September 26, 2017 - ساعت:
زمان : ۱۳۹۵/۹/۲۴ - ۱۵:۳۳
شناسه خبر: ۴۶۵۹۷۲
 
رهبران الازهر مصر (1)
آشنایی با چگونگی انتخاب اولین شیخ الازهر مصر/ جدال تاریخی مالکی‌ها و شافعی‌ها در انتخاب شیخ الازهر
سلیمان قانونی معروف به سلیمان یکم پادشاه عثمانی فرمانی را مبنی بر ضرورت انتخاب شیخ الازهر صادر کرد که پس از آن اولین شیخ الازهر انتخاب شد.

خبرگزاری رسا ـ گروه بین‌الملل: دانشگاه الازهر یا جامعة الازهر الشریف بزرگترین دانشگاه اسلامی جهان است که در سال‌های 970 تا 972 هـ.ق در مصر بنا شد. این دانشگاه مرکز اصلی آموزش علوم اسلامی اهل سنت به حساب می‌آید. آشنایی با پیشینه و شیوخ الازهر مصر در شناخت بیشتر این دانشگاه و نحوه تربیت دانشجویان و دانش پژوهان تاثیر به سزایی خواهد داشت. از این رو قصد داریم تا در شماره‌های مختلف به معرفی مشایخ الازهر بپردازیم. در این شماره به معرفی سه شیخ الازهر مصر پرداخته و با نحوه انتخاب اولین شیخ الازهر آشنا می‌شویم.

1. شيخ عبد الله الخراشي
أبو عبدالله محمد بن جمال الدين عبد الله بن علي الخراشي اولین شیخ الازهر مصر است که مذهب مالکی داشته و لقب «شیخ الاسلام» را از آن خود کرد.
هرچند اطلاع دقیقی از زندگی وی در دسترس نیست اما پدرش جمال الدین اولین استادش بود که در نزدش دروس مختلف تفسیر، حدیث، توحید، صرف و نحو، اصول و فقه، علم کلام، منطق و سایر علوم را فرا گرفت تا به شهرت دست یافت.
الخراشی شاگرد اساتیدی بود که با چهار واسطه از ابن حجر عسقلانی و با پنج واسطه از بخاری روایت نقل کرده‌اند. معروف است که وی تمام وقت خود را در الازهر می‌گذراند و کتاب خلیل در فقه مالکی را بسیار مطالعه می‌کرد تا آنجا که نیمی از این کتاب را همانند تلاوت قرآن بر منبر و نیم دیگر آن را فردا مطالعه می‌کرد. به این ترتیب وی هر دو روز یکبار تمامی فقه مالکی را مرور می‌کرد.

 

ریاست الازهر
بعد از آنکه الازهر در تاریخ 972 میلادی به دست حکومت فاطمیان تاسیس شد، سلیمان قانونی معروف به سلیمان یکم پادشاه عثمانی فرمانی را مبنی بر ضرورت انتخاب شیخ الازهر صادر کرد.
در پی این فرمان و با اجماع علما شیخ الخراشی پس از نزدیک به هشت قرن در سال 1101هـ به عنوان اولین شیخ الازهر مصر انتخاب شد. اداره دانشگاه الازهر، نظارت بر امنیت و نظم دانشگاه، سازمان دهی برنامه‌های آموزشی و تعلیمی بخشی از وظایفی است که بر عهده الخراشی گذاشته شد.

می‌گویند که وی به اندازه‌ای به امور مردم اهمیت می‌داد که بعدها جمله «یاخراشی» به عنوان کلمه‌ای برای مددخواهی در میان مردم مصر رواج یافت و بسیاری از مردم به هنگام کمک خواستن و یاری خواستن از این کلمه استفاده می‌کردند.

تألیفات
الخراشی دارای تالیفات گوناگونی در تفسیر و فقه مالکی است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:
1- «رسالة في البسملة» که شرح بسم الله الرحمن الرحیم است.
2- «الشرح الكبير على متن خليل، في فقه المالكية» در هشت جلد في ثمانية مجلدات.
3- «الشرح الصغير لمختصر خليل» در چهار جلد
4- «منتهى الرغبة في حل ألفاظ النخبة» که این کتاب شرح کتاب نخبة الفكر ابن حجر العسقلاني پیرامون مصطلحات علم حدیث است.
5- «حاشية على شرح الشيخ على إيساغوجي في المنطق» که از معروف ترین کتب منطقی وی می‌باشد.

 

2. شيخ إبراهيم البرماوي
إبراهيم بن محمد بن شهاب الدين بن خالد، برهان الدين البرماوي معروف به امام برماوی دومین شیخ الازهر مصر است که مذهب شافعی داشته و پس از شیخ الخراشی به ریاست الازهر مصر برگزیده است.
وی در طفولیت قرآن کریم را حفظ کرده پس از شروع به دروس دینی به قاهره رفت تا در دانشگاه الازهر به تحصیل بپردازد. برماوی دروس تفسیر، حدیث، اصول و فقه، علم کلام، صرف و نحو و ... را در نزد اساتید و علمای الازهر مانند مزاحی و شبراملسی شاگرد شیخ الخراشی فرا گرفت اما بیش از همه از ابی‌العباس قلیوبی تاثیر پذیرفت تا آنجا که پس از مدتی بر مسند تدریس به جای استاد خود قرار گرفت.

 

ریاست الازهر
برماوی پس از شیخ الخراشی ریاست الازهر را بر عهده گرفت هرچند که در زمان تصدّی ریاست الازهر میان مشایخ مالکی‌ و شافعی‌ اختلاف فراوانی ایجاد شد زیرا شیوه انتخاب شیخ الازهر بر آن است که از میان علمای مذهبی که بیشترین تاثیر را در جامعه دارند شیخ بعدی انتخاب می‌شود و از آنجایی که مالکی‌ها در آن زمان از نفوذ فراوانی برخوردار بودند گمان می‌کردند که شیخ بعدی الازهر از میان آنها انتخاب خواهد شد اما سرانجام برماوی شافعی مسلک به ریاست الازهر دست یافت.
وی پس از دستیابی به ریاست الازهر حلقه تدریس فقه شافعی را گستراند تا آنجا که گرایش فراوانی به این مذهب در میان مردم رواج یافت و به تدریج از نفوذ مشایخ مالکی در میان مردم کاسته شد.

تألیفات
برماوی دارای تالیفات گوناگون در علوم مختلف است. از جمله شرح مفصلی بر کتاب جلال الدین سیوطی نوشت که در آن اسامی کسانی که در گهواره سخن می‌گفتند را بیان کرده و با استناد به احادیث و روایات صحیح علت سخن گفتن پیامبر گرامی اسلام (ص)، حضرت عیسی، ابراهیم خلیل و سایر امامان را تبیین کرده است. دیگر تألیفات وی عبارتند از:
1- حاشيه بر شرح الشيخ يحيى القرافي در علم حدیث
2- حاشيه بر شرح ابن قاسم (الغزي) در فقه شافعی
3- «الميثاق والعهد فيمن تكلم في المهد.» که شرح کتاب سیوطی است.

3. شیخ محمد النشرتی
وی سومین شیخ الازهر مصر و از بزرگترین علمای مالکی است که پس از برماوی منصب شیخ الازهر را به خود اختصاص داد. النشرتی در همان اوان کودکی به حفظ قرآن کریم روی آورد و سپس برای تکمیل دروس خود به قاهره هجرت کرد.
دروس تفسیر، حدیث، علم کلام، اصول فقه، نحو و صرف و سایر علوم دینی را در الازهر فرا گرفت تا جایی که به شهرت فراوانی در علم دست یافت.

 


النشرتی پس از تکمیل دروس خود به عنوان یکی از بزرگترین اساتید فقه مالکی به تدریس علوم و فنون مختلف پرداخت. وی به زهد، تقوا و دوری از دنیا معروف بود و همواره وقت خود را صرف تعلیم، تدریس و تربیت شاگردان کرده تا آنکه به عنوان شیخ الازهر انتخاب شد.
از مهمترین شاگردان وی شيخ أحمد بن الحسن الكريمي الخالدي معروف به «جوهری» است.

ریاست الازهر و تألیفات
النشرتی پس از وفات شیخ برماوی به ریاست شیوخ الازهر مصر برگزیده شد که نزدیک به چهارده سال در این منصب مشغول به فعالیت بود.
هرچند که وی سال‌ها مشغول تألیف و تدریس بود اما از وی تألیفاتی به جا نمانده است./981/ب921/ک

ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۲ + ۴
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0
۱۳۹۶/۷/۳ - ۱۶:۵۷
دارالافتای مصر:
اعطای حق طلاق به مردان به دلیل تحکیم بنیاد خانواده‌ها است
دارالافتای مصر خاطر نشان کرد که اسلام به این دلیل حق طلاق را به مردان داده است که می‌داند آنها از روی احساسات و عواطف تصمیم‌گیری نمی‌کنند.
۱۳۹۶/۷/۳ - ۱۶:۳۴
هشدار مفتی مصر نسبت به افزایش برداشت‌های گزینشی از نصوص اسلامی
مفتی مصر از افزایش برداشت‌های شخصی و تفسیرهای گزینشی از نصوص دینی ابراز نگرانی کرد.
۱۳۹۶/۷/۲ - ۱۵:۱۶
انتقاد قرضاوی از دولت مصر به دلیل منع برگزاری مراسم تشییع رهبر سابق اخوان‌
مفتی مصری و رییس مرکز موسوم به «اتحادیه جهانی علمای مسلمان»، ممانعت مصر از برگزاری مراسم تشییع جنازه رهبر سابق اخوان‌المسلمین را به باد انتقاد گرفت.
۱۳۹۶/۷/۱ - ۱۴:۱۹
تظاهرات در کشور اسلامی مغرب در محکومیت عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی
شهروندان مغربی با برگزاری تظاهراتی در رباط پایتخت مغرب، خواستار وضع قانونی برای ممنوعیت و جرم تلقی شدن هر گونه عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی شدند.
۱۳۹۶/۶/۳۱ - ۱۳:۴۳
رییس‌جمهور مصر:
کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی صلح خواهند کرد
رییس‌جمهور مصر در گفت‌وگو با یک شبکه آمریکایی اعلام کرد: اگر موضوع فلسطین حل شود ۵۰ کشور اسلامی و عربی با رژیم صهیونیستی روابط دیپلماتیک برقرار خواهند کرد.
۱۳۹۶/۶/۳۰ - ۱۸:۴۰
رهبر مسلمانان غنا از استکبارستیزی جمهوری اسلامی ایران قدردانی کرد
رهبر مسلمانان غنا در دیدار با مقامات سفارت ایران در این کشور از استقامت و موفقیت ایران در برابر زورگویی برخی کشورها استقبال و قدردانی کرد.
۱۳۹۶/۶/۲۹ - ۱۷:۳۹
مجمع پژوهش‌های اسلامی الازهر:
تبلیغ چهره به چهره راهکار اساسی مبارزه با افراط‌گرایی دینی است
دبیرکل مجمع پژوهش‌های اسلامی الازهر با اشاره به گسترش خشونت دینی در میان جوانان خاطر نشان کرد که تبلیغ چهره به چهره علما نقش بسزایی را در کاهش افراط گرایی دینی دارد.
۱۳۹۶/۶/۲۹ - ۱۷:۲۲
استاد الازهر خواستار حفظ متون مختصر فقهی مذاهب اربعه شد
استاد الازهر مصر درخواست کرد تا جهت تقویت بنیه علمی طلاب و روحانیان، متون مختصر فقهی مذاهب اربعه اجباری شود.
۱۳۹۶/۶/۲۹ - ۱۷:۱۱
لایحه قانون مبارزه با فتواهای شاذ تقدیم پارلمان مصر شد
کمیته دینی پارلمان مصر از اتمام پیش نویس لایحه قانون مبارزه با فتواهای شاذ با هدف جلوگیری از وقوع مردم در اختلافات فقهی و تقدیم آن به پارلمان خبر داد.
۱۳۹۶/۶/۲۸ - ۱۵:۲۰
یکی از علمای الازهر:
جامعه جهانی نیازمند شناخت اسلام اعتدالی است
رییس شورای مدیریت مرکز جهانی آموزش الازهر تصریح کرد که در سایه اقدامات افراط گرایان جهانیان نیازمند شناخت چهره حقیقی اسلام هستند.
۱۳۹۶/۶/۲۸ - ۱۳:۱۹
پاسخ دارالافتای مصر به شبهه «قتل مرتد»
دارالافتای مصر در پاسخ به شبهه «قتل مرتد» خاطر نشان کرد که اسلام همواره به آزادی عقیده و اندیشه احترام می‌گذارد.
۱۳۹۶/۶/۲۸ - ۱۲:۴۲
اوقاف مصر:
اجرای خطبه عقد دائم در مساجد ممنوع است
وزارت اوقاف مصر با ممنوع شمردن اجرای خطبه عقد در مساجد تاکید کرد که با متخلفان به شدت برخورد خواهد کرد.
۱۳۹۶/۶/۲۸ - ۱۲:۳۷
دانشگاه الازهر از برخورد با فتواهای شاذّ عقب‌نشینی کرد
دانشگاه الازهر مصر که وعده برخورد با صاحبان فتواهای شاذ را داده بود از برخورد قاطع با دو استاد فقه مقارن این دانشگاه عقب نشینی کرد.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۲۲:۳۷
مفتي سابق مصر:
همزیستی مسالمت‌آمیز به معنای عقب‌نشینی از اعتقادات دینی نیست
مفتی سابق مصر با اشاره به اهمیت اسلام به مساله همزیستی مسالمت‌آمیز تاکید کرد که این امر مستلزم عقب نشینی از مواضع و اعتقادات دینی نیست.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۲۰:۱۱
هشدار مجمع پژوهش‌های اسلامی مصر نسبت به گسترش تروریسم بین‌المللی
دبیرکل مجمع پژوهش‌های اسلامی الازهر با انتقاد از کشتار مسلمانان میانمار نسبت به افزایش تروریسم جهانی هشدار داد.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۲۰:۰۷
معاون شیخ الازهر:
جنایت علیه مسلمانان میانمار در تاریخ بی سابقه است
معاون شیخ الازهر با تاکید بر نقش مسلمانان در پیشرفت غرب خاطر نشان کرد که غرب مرهون علوم مسلمانان است.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۲۰:۰۴
اخوان المسلمین با ساختار جدید به عرصه سیاست وارد می‌شود
عضو مجلس شورای جماعت اسلامی مصر وابسته به اخوان المسلمین درصدد است تا با تغییر در ساختار برخی گروه‌های وابسته به اخوان مجددا وارد عرصه سیاست شود.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۱۲:۳۱
علمای الازهر تأکید کردند؛
پوشیدن لباس روحانیت به معنای صلاحیت صدور فتوا نیست
اختلاف میان الازهر و دارالافتا در موضوعات مختلف فقهی سبب شد تا علمای الازهر نسبت به این اختلافات واکنش نشان دهند.
۱۳۹۶/۶/۲۷ - ۰۹:۵۳
مفتی سابق مصر:
کشتار مسلمانان میانمار جنایت بین‌المللی تمام عیار است
مفتی سابق مصر با توصیف کشتار مسلمانان میانمار به جنایت بین‌المللی تمام عیار خواستار محاکمه عاملان این جنایت ها شد.
۱۳۹۶/۶/۲۶ - ۱۹:۴۶
معاون شیخ الازهر:
آتش شوم تروریسم دامن سازندگان و حامیانش را خواهد گرفت
معاون شیخ الازهر با اشاره به اهمیت مبارزه با تروریسم تاکید کرد که آتش این پدیده شوم دامن حامیان و سازندگانش را فرا خواهد گرفت.